U bevindt zich op: Home › Bibliotheek › Veelgestelde vragen Scabies (Schurft)
Veelgestelde vragen Scabies (Schurft)
- Publicatiedatum:
- 22-02-2011
- Wijzigingsdatum:
- 22-11-2011
Bent u (mogelijk) besmet met scabiës? Ga naar uw huisarts en volg zorgvuldig de behandelingsvoorschriften op. Vergeet daarbij de hygiënische maatregelen niet, zoals het wassen van kleding en beddengoed. Informeer ook de personen die u mogelijk besmet heeft.
Algemeen
Hoe ziet de scabiësmijt eruit?
Hoe lang leeft een scabiësmijt?
Klachten bij scabiës
Wat zijn de klachten bij scabiës?
Hoe lang duurt het voordat ik klachten krijg?
Zijn er complicaties mogelijk bij scabiës?
Besmettelijkheid
Kan ik scabiës krijgen van handen schudden of een kus?
Hoe besmettelijk is iemand met scabiës?
Wie hebben een verhoogd risico op scabiës?
Wat kan ik zelf doen om te voorkomen dat ik scabiës krijg?
Kan ik meerdere keren scabiës krijgen?
Kan ik scabiës krijgen van een dier?
Kan ik mijn huisdier met scabiës besmetten?
Verspreiding
Diagnose en behandeling
Hoe wordt scabiës vastgesteld?
Hoe kan
scabiës behandeld worden?
Wie moeten er gelijktijdig worden behandeld?
Geeft het gebruik van de crème bijwerkingen?
Hoe snel na behandeling verdwijnt de jeuk?
Wat kan ik doen tegen de jeuk?
Moeten
kinderen, zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven anders
behandeld worden?
Volg zorgvuldig de instructies in de bijsluiter en de adviezen van uw arts op
Wat zijn de aandachtspunten bij het insmeren?
Hygiënische maatregelen (kleding en beddengoed)
Welke materialen moeten gereinigd worden?
Hoe moeten materialen gereinigd worden?
Wat doet de huisarts/dermatoloog?
Genezing
Hoe snel genees ik van scabiës?
Wat kunnen oorzaken zijn van mislukken van behandeling?
Kan mijn kind gewoon naar crèche of school?
Scabiës in een (zorg)instelling
Ik heb klachten van jeuk en/of huidafwijkingen ontdekt bij een bewoner/cliënt, wat moet ik doen?
Er is een uitbraak in de (zorg)instelling waar ik werk, wat moet ik doen?
Hoe
kan ik mij beschermen tijdens een uitbraak of gedurende de
behandeling van een bewoner/cliënt?
Scabiës crustosa
Wie lopen risico op scabiës crustosa?
Welke complicaties kunnen optreden bij scabiës crustosa?
Vraagt scabiës crustosa een specifieke behandeling?
Welke aanvullende hygiënische maatregelen zijn nodig bij scabiës crustosa?
Welke aanvullende maatregelen zijn nodig bij scabiës crustosa in een instelling?
Algemeen
Wat is scabiës?
Scabiës of schurft is een besmettelijke huidaandoening die wordt
veroorzaakt door een klein beestje; de scabiësmijt (schurftmijt).
Het volwassen vrouwtje graaft oppervlakkige gangetjes (max. 1,5 cm
lang) in de huid waarin ze haar eitjes legt. Eén van de
belangrijkste symptomen bij scabiës is jeuk.
naar boven
Hoe ziet de scabiësmijt eruit?
De scabiësmijt heeft een ovaal, wit lichaam en acht poten (lijkt
op een spinnetje). De rug heeft borstels en stekels die helpen bij
het graven van een gangetje in de huid. De scabiësmijt is nog geen
0,5 mm groot en is alleen met een vergrootglas of onder de
microscoop te zien.
naar boven
Hoe lang leeft een scabiësmijt?
Een scabiësmijt kan in de huid 4 tot 6 weken oud worden. Buiten
het menselijk lichaam zijn de meeste mijten na 3 dagen (72 uur) bij
kamertemperatuur (18-20ºC) dood. De overgebleven mijten zijn dan zo
verzwakt dat ze zich niet meer kunnen voortplanten.
naar boven
Scabiës gaat niet vanzelf over. Zonder behandeling blijven de
mijten zich voortplanten en zal hun aantal toenemen. Het is
belangrijk dat u zich laat behandelen. Oók om te voorkomen dat de
klachten uitbreiden en u anderen besmet.
naar boven
Klachten bij scabiës
Wat zijn de klachten bij scabiës?
Eén van de belangrijkste klachten bij scabiës is toenemende jeuk
als gevolg van een allergische reactie op de mijt, de eitjes en de
uitwerpselen van de mijt. De scabiësmijt heeft een voorkeur voor
bepaalde plekken op het lichaam: de handpalm en de huid tussen de
vingers, de pols, de elleboog, de voet en de geslachtsdelen. De
jeuk kan echter over het hele lichaam optreden en is vaak ’s
nachts, als het warm is, het hevigst.
Op de huid kunnen blaasjes, rode bultjes en schilfering ontstaan.
Ook kunnen de gangetjes die de mijt in de huid heeft gegraven
zichtbaar zijn, soms als rode streepjes. Het krabben zelf kan
leiden tot zichtbare krabstrepen op de huid.
naar boven
Hoe lang duurt het voordat ik klachten krijg?
De eerste keer dat iemand besmet raakt, duurt het 2 tot 6 weken
voordat klachten optreden. Bij een volgende besmetting treedt de
jeuk al na een paar dagen op omdat er dan al een allergie voor de
scabiësmijt bestaat.
Mensen die zich dagelijks goed wassen of douchen, hebben vaak
opmerkelijk weinig klachten.
naar boven
Zijn er complicaties mogelijk bij scabiës?
Door het krabben kunnen huidirritaties en -infecties ontstaan.
Bij personen met een verminderde afweer of slechte conditie kunnen
hierdoor soms ernstige complicaties ontstaan. Bestaand eczeem kan
de ernst van de jeukklachten door scabiës verergeren.
naar boven
Besmettelijkheid
Hoe kan ik scabiës oplopen?
Besmetting kan plaatsvinden door langdurig of regelmatig,
intensief huidcontact met iemand die scabiës heeft. Langdurig wil
zeggen 15 minuten of langer. Daarbij kunt u denken aan lichamelijke
verzorging (zoals hulp bij wassen of steunkousen aantrekken),
seksueel contact of gezamenlijk gebruik van bed, kleding,
verkleedkleren en knuffelbeesten. Iemand met scabiës is
besmettelijk zolang er mijten in de huid aanwezig zijn die zich
kunnen voortplanten.
naar boven
Kan ik scabiës krijgen van handen schudden of een kus?
Nee, u kunt scabiës alleen oplopen door langdurig, intensief
huidcontact (15 minuten of langer), lichamelijke verzorging en/of
gezamenlijk gebruik van besmet beddengoed of kleding.
naar boven
Hoe besmettelijk is iemand met scabiës?
De besmettelijkheid van iemand met scabiës is afhankelijk van
het aantal mijten dat hij of zij bij zich draagt. Mensen met een
goede weerstand, die zich dagelijks goed wassen of douchen en zich
goed kunnen krabben, dragen over het algemeen weinig mijten bij
zich. Zij zijn minder besmettelijk dan mensen die veel mijten bij
zich dragen doordat zij zich niet (goed) kunnen douchen en krabben
of een slechte weerstand hebben.
naar boven
Wie hebben een verhoogd risico op scabiës?
Reizigers naar landen waar de hygiënische omstandigheden slecht
zijn, personen met wisselende seksuele contacten, personen die
kleding en/of beddengoed delen, bewoners en personeel in
(zorg)instellingen waar mensen kamers delen, hebben een verhoogde
kans om scabiës op te lopen.
naar boven
Wat kan ik zelf doen om te voorkomen dat ik scabiës krijg?
In de meeste gevallen is het gewoon een kwestie van pech
waardoor mensen scabiës oplopen. U kunt een paar algemene
voorzorgsmaatregelen nemen: gebruik geen ongewassen kleding of
beddengoed van een ander, en gebruik op reis eventueel uw eigen
lakens/lakenzak. Wanneer u weet dat iemand scabiës heeft, vermijd
dan langdurig, intensief huidcontact. Draag beschermende kleding
(wegwerpschort met lange mouwen en handschoenen) bij de verzorging
van iemand met scabiës.
naar boven
Kan ik meerdere keren scabiës krijgen?
Er ontstaat geen immuniteit tegen de ziekte. U kunt dus meerdere
keren scabiës krijgen. Er bestaat geen vaccin tegen scabiës.
naar boven
Kan ik scabiës krijgen van een dier?
Ja, u kunt ook scabiës krijgen van een dier. Het gaat dan echter
om een ander type scabiësmijt. Iedere diersoort (het gaat in de
praktijk vooral om honden, katten en vogels) heeft een eigen soort
scabiësmijt. Deze kunnen niet overleven bij de mens en zorgen over
het algemeen alleen voor jeuk en hooguit wat huiduitslag. De
klachten gaan na verloop van tijd (maximaal 3 weken) vanzelf over
als er geen contact meer is met het dier of als het dier behandeld
is. Als u denkt dat uw huisdier scabiës heeft, ga er dan mee naar
de dierenarts. Ook bij dieren is de aandoening goed te behandelen.
naar boven
Kan ik mijn huisdier met scabiës besmetten?
Besmetting van hond of kat met scabiësmijten van de mens komt
vrijwel nooit voor.
naar boven
Verspreiding
Hoe vaak komt scabiës voor?
In Nederland komt scabiës weinig voor: ongeveer 3 op de 10.000
personen raakt jaarlijks besmet. In de winter komt scabiës vaker
voor dan in de zomer. Exacte cijfers zijn echter niet bekend.
naar boven
Zijn er wel eens uitbraken?
Uitbraken van scabiës komen voor in verpleeghuizen,
verzorgingshuizen, ziekenhuizen en andere instellingen waar
meerdere mensen op één kamer verblijven. Denk bijvoorbeeld aan
studentenhuizen, kazernes en dergelijke. Factoren die hierbij een
rol spelen, zijn de grotere kans op besmetting door intensief
huidcontact (bijvoorbeeld tijdens de verzorging), het delen van
kleding, beddengoed en/of spullen en een verminderde weerstand bij
patiënten. Epidemieën komen voor tijdens oorlogen, armoede, slechte
hygiëne en overbevolking.
naar boven
Diagnose en behandeling
Hoe wordt scabiës vastgesteld?
Scabiës wordt vastgesteld door huidschilfers onder de microscoop
te onderzoeken op de aanwezigheid van mijten en eitjes. Dit is niet
altijd eenvoudig. Soms moet de arts (huisarts of dermatoloog)
meerdere keren huidschraapsel afnemen voor onderzoek.
Het aantonen van de mijt is niet altijd noodzakelijk voor
behandeling. Mensen met klachten die op scabiës wijzen en/of besmet
kunnen zijn door iemand met scabiës, worden vaak mee behandeld
zonder dat de mijt is aangetoond.
naar boven
Hoe kan scabiës behandeld worden?
Scabiës is goed te behandelen met een speciale crème die zowel
de mijten als de eitjes doodt, of eventueel met tabletten. In de
meeste gevallen zal de arts crème voorschrijven maar in bepaalde
situaties (een uitbraak in een verpleeghuis bijvoorbeeld) kan de
arts kiezen voor behandeling met tabletten of een combinatie van
crème en tabletten. Het is van groot belang dat de mensen die
mogelijk besmet zijn, worden meebehandeld, en dat de kleding en het
beddengoed goed worden gewassen.
naar boven
Wie moeten er gelijktijdig worden behandeld?
Huisgenoten en andere mensen met wie de persoon met scabiës
langdurig, intensief huidcontact heeft gehad (langer dan 15
minuten), lopen risico besmet te zijn. Zij moeten gelijktijdig
behandeld worden, ook als ze geen klachten hebben, om te voorkomen
dat herbesmetting plaatsvindt.
naar boven
Hoe gebruik ik de crème?
Het is van groot belang dat u bij de behandeling de instructies
in de bijsluiter en de adviezen van uw arts zorgvuldig opvolgt. In
sommige gevallen moet de behandeling na 7 dagen herhaald worden.
naar boven
Geeft het gebruik van de crème bijwerkingen?
De behandeling kan soms een tijdelijke verergering van de jeuk
geven. Dit komt omdat onder de huid de lichaamsvreemde stoffen van
de dode mijt zitten die langzaam door het lichaam zelf worden
opgeruimd.
naar boven
Hoe snel na behandeling verdwijnt de jeuk?
Meestal verdwijnt de jeuk binnen een aantal (drie) dagen. Er kan
echter ‘na-jeuk’ optreden. Deze is doorgaans minder erg dan de
oorspronkelijke jeuk en kan gedurende 3-4 weken kan aanhouden.
‘Na-jeuk’ treedt vaker op bij mensen met aanleg voor eczeem.
naar boven
Wat kan ik doen tegen de jeuk?
Ter verlichting van de ‘na-jeuk’ kunt u antihistaminetabletten
(tabletten tegen de jeuk), mentholpoeder of vette zalf gebruiken.
Neem bij onvoldoende effect van deze middelen contact op met uw
(huis)arts.
naar boven
Moeten kinderen, zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven anders behandeld worden?
Kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven
krijgen in de regel een crème of smeersel voorgeschreven. Vertel uw
arts dat u zwanger bent of borstvoeding geeft.
naar boven
Hoe behandel je scabiës?
Scabiës is goed te behandelen met een speciale crème die zowel
de mijten als de eitjes van deze mijten doodt. Huisgenoten en
andere mensen met wie de scabiëspatiënt intensief huidcontact heeft
gehad lopen risico besmet te zijn. Oók als ze nog geen klachten
hebben. Het is van groot belang dat zij gelijktijdig worden mee
behandeld om te voorkomen dat herbesmetting plaatsvindt. Ongeveer
24 uur na de behandeling bent u niet meer besmettelijk.
naar boven
Volg zorgvuldig de instructies in de bijsluiter en de adviezen van uw arts op
- ’s Avonds: crème aanbrengen op een schone en droge huid
- ’s Nachts: crème 8 tot 12 uur laten inwerken
- 's Ochtends: de hygiënische maatregelen uitvoeren
- En vervolgens douchen met gebruik van water en zeep
Wat zijn de aandachtspunten bij het insmeren?
Smeer het lichaam in van kaakrand tot onder de voetzolen, alleen
uw gezicht en hoofdhuid slaat u over. Laat een ander uw rug
insmeren (met wegwerphandschoenen!). Smeer ook de huid tussen de
huidplooien (onder borsten, buikgebied), tussen vingers en tenen en
de geslachtsdelen goed in. Voorkom aanraking met ogen, mond en
andere slijmvliezen. Als dat toch gebeurt, spoel dan met veel
water. Knip de nagels kort en smeer de crème goed onder de nagels.
Breng na toiletbezoek de crème opnieuw aan op de geslachtsdelen en
op de handen na het handen wassen.
naar boven
Hygiënische maatregelen (kleding en beddengoed)
Welke materialen moeten gereinigd worden?
Alle kleding moet gereinigd worden die in de 72 uur (3 dagen)
voor en tijdens de behandeling direct op de huid gedragen is:
onderkleding, pyjama, overhemd/blouse, broek/rok, sjaal,
handschoenen, sloffen en dergelijke. Hetzelfde geldt voor
beddengoed – dekbedovertrek, (hoes)lakens en kussenslopen – en
handdoelen die u in de 72 uur voorafgaand aan en tijdens de
behandeling heeft gebruikt. Keer indien mogelijk ook uw matras om.
naar boven
Hoe moeten materialen gereinigd worden?
Wasbaar textiel moet u minimaal 10 minuten wassen op ten minste
50°C. Moeilijk of niet wasbaar textiel en spullen (pantoffels,
knuffels) moet u bij voorkeur opbergen in een afgesloten plastic
zak of uithangen gedurende minimaal 72 uur (3 dagen) bij
kamertemperatuur (18-20°C).
naar boven
Wat doet de huisarts/dermatoloog?
De huisarts is verantwoordelijk voor het stellen van de
diagnose, het voorschrijven van medicatie en het adviseren over
verder te nemen maatregelen. Zo nodig zal de huisarts doorverwijzen
naar de dermatoloog.
naar boven
Genezing
Hoe snel genees ik van scabiës?
Ongeveer 3 tot 14 dagen (soms langer) na de behandeling bent u
klachtenvrij en zijn de huidafwijkingen genezen. Controle is na
behandeling niet nodig tenzij de jeuk langer dan 3-4 weken aanhoudt
of de huiduitslag zich uitbreidt. Ongeveer 24 uur na de behandeling
bent u niet meer besmettelijk.
naar boven
Wat kunnen oorzaken zijn van mislukken van behandeling?
De behandeling kan mislukken als de behandelinstructies niet
goed zijn opgevolgd, of omdat de hygiënische maatregelen niet
volgens de instructie zijn toegepast. Ook kan er sprake zijn van
een herbesmetting omdat de contactpersonen niet juist of
gelijktijdig zijn meebehandeld.
naar boven
Kan ik gewoon naar mijn werk?
U kunt gewoon naar uw werk. Als u beroepshalve regelmatig of
langdurig intensief huidcontact heeft met mensen kunt u 24 uur na
de behandeling weer aan het werk. Overleg in dat geval wel altijd
met uw leidinggevende of bedrijfsarts.
naar boven
Kan mijn kind gewoon naar crèche of school?
Uw kind kan 24 uur na de behandeling gewoon naar de crèche of
naar school. Informeer wel de leiding van het kindercentrum of de
school. Mogelijk heeft uw kind de scabiës opgelopen op de crèche of
op school, of andere kinderen/medewerkers besmet. De leiding kan in
overleg met de GGD andere ouders informeren, zodat die alert kunnen
zijn op verschijnselen van scabiës bij hun kind.
naar boven
Scabiës in een (zorg)instelling
Ik heb klachten van jeuk en/of huidafwijkingen ontdekt bij een bewoner/cliënt, wat moet ik doen?
Mocht het inderdaad om scabiës gaan dan is het van groot belang
verdere verspreiding binnen de (zorg)instelling te voorkomen.
Daarom is het belangrijk dat u contact opneemt met uw
leidinggevende of de (instellings)arts als u bij een bewoner/cliënt
jeuk of huidafwijkingen constateert. Zij kunnen besluiten over
verder te nemen acties en over het al dan niet inschakelen van de
GGD.
naar boven
Er is een uitbraak in de (zorg)instelling waar ik werk, wat moet ik doen?
Als er een uitbraak is in een zorginstelling wordt zo precies
mogelijk geïnventariseerd wie er risico gelopen hebben en wie er
voor behandeling in aanmerking komen. Dit kan per situatie
verschillen. Er zijn landelijke richtlijnen en draaiboeken hoe te
handelen in geval van een scabiësuitbraak. Daarnaast beschikt uw
organisatie mogelijk over een eigen stappenplan.
naar boven
Hoe kan ik mij beschermen tijdens een uitbraak of gedurende de behandeling van een bewoner/cliënt?
Verzorgenden en verplegenden moeten wegwerpschorten met lange
mouwen en wegwerphandschoenen dragen bij huidcontact. Deze
wegwerpmaterialen dienen telkens na gebruik weggegooid te worden.
Als u jeuk of huidafwijkingen bij uzelf constateert, dan is het
belangrijk dat u contact opneemt met uw leidinggevende, de
bedrijfsarts en uw eigen huisarts.
naar boven
Wat doet de (zorg)instelling?
Bij één of meerdere gevallen van scabiës is de (zorg)instelling
er in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor dat de
betreffende personen behandeld worden en de scabiës zich niet
verder verspreidt. De (zorg)instelling kan zich hierin laten
bijstaan door de GGD.
naar boven
Wat doet de GGD?
Het is de taak van de GGD om de instelling te adviseren over te
nemen maatregelen, zoals de inventarisatie van personen met
klachten, eventueel aanvullende diagnostiek en hygiëne- en
behandeladviezen. De GGD beschikt over een uitgebreide beschrijving
van de werkwijze bij de behandeling van scabiës en de hygiënische
maatregelen om meerdere ziektegevallen te voorkomen.
naar boven
Wat doet de bedrijfsarts?
Mocht er sprake zijn van een uitbraak in de (zorg)instelling
waarin u werkt dan zal de bedrijfsarts zich primair richten op de
gezondheid van de medewerkers.
De bedrijfsarts houdt zich bezig met de individuele
ziekteverzuimbegeleiding van werknemers, het evalueren van de
preventieve maatregelen en het opsporen van werknemers die extra
risico lopen.
naar boven
Scabiës crustosa
Wat is scabiës crustosa?
Scabiës crustosa is een vergevorderd stadium van gewone scabiës
waarbij er extreem veel scabiësmijten in en op de huid aanwezig
zijn. Vaak ontstaan er korsten op het lichaam die vol zitten met
scabiësmijten. Ook losse huidschilfers kunnen mijten bevatten. De
scabiës is hierdoor zeer besmettelijk. Waar normaal langdurig of
veelvuldig huidcontact nodig is om besmet te raken, kan bij scabiës
crustosa al besmetting optreden bij kortdurende contacten. Tussen
gewone scabiës en scabiës crustosa zijn tussenvormen mogelijk.
naar boven
Wie lopen risico op scabiës crustosa?
Mensen met een verminderde weerstand, mensen die incontinent
zijn en mensen met een verstandelijke beperking, een neurologische
ziekte of dementie lopen een verhoogd risico op scabiës crustosa.
Krabben speelt mogelijk een rol: mensen die niet goed kunnen
krabben of geen jeuk (kunnen) voelen, zullen minder mijten kapot
krabben.
naar boven
Welke complicaties kunnen optreden bij scabiës crustosa?
Bij scabiës crustosa kunnen makkelijk huidinfecties ontstaan als
gevolg van besmetting met bacteriën.
naar boven
Vraagt scabiës crustosa een specifieke behandeling?
Patiënten met scabiës crustosa worden meestal behandeld door een
dermatoloog. De behandeling van deze patiënten is intensief en
langdurig en vraagt om zorgvuldige begeleiding. Verzorgenden en
verplegenden moeten, totdat de patiënt scabiësvrij is verklaard
door de dermatoloog, wegwerpschorten met lange mouwen en
wegwerphandschoenen dragen. Deze wegwerpmaterialen moeten telkens
na gebruik weggegooid te worden.
naar boven
Welke aanvullende hygiënische maatregelen zijn nodig bij scabiës crustosa?
De kamer van de patiënt mag minimaal 72 uur (3 dagen) maar bij
voorkeur 7 dagen niet gebruikt worden en moet met rust gelaten
worden. Wel moet de kamer op kamertemperatuur gehouden worden! De
kamer moet na deze periode grondig gereinigd worden. Dit gebeurt
bij voorkeur eerst droog en dan nat. Gebruik hiervoor
wegwerpmaterialen. Tapijt en meubilair kunnen gestofzuigd worden.
Gebruik een nieuwe stofzuigerzak en verwissel na afloop de stofzak.
Draag zelf beschermende kleding en handschoenen.
Alle kleding van de patiënt, het beddengoed, dekens/dekbed,
kussens, het matras en de overgordijnen/vitrage moeten gewassen of
gelucht worden. Wasbaar textiel moet u minimaal 10 minuten wassen
op ten minste 50°C. Moeilijk of niet wasbaar textiel en spullen
moeten bij voorkeur ten minste 72 uur gelucht worden of gedurende
een week opgeborgen in een afgesloten plastic zak bij
kamertemperatuur (18-20ºC).
naar boven
Welke aanvullende maatregelen zijn nodig bij scabiës crustosa in een instelling?
Bij scabiës crustosa in een instelling moet altijd de GGD
ingeschakeld worden en een plan van aanpak worden opgesteld voor de
behandeling en hygiënemaatregelen.
naar boven
Service
Service
