RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Onderzoek naar het effect van filtreren op de stikstof- en fosforconcentraties in het oppervlaktewater

Publicatiedatum: 16 september 2015
Wijzigingsdatum: 20 oktober 2016
Uit onderzoek blijkt dat de concentratie stikstof en fosfor lager is in gefiltreerde watermonsters dan in niet-gefiltreerde watermonsters. Filtreren heeft een groot effect op de gemeten concentraties in het oppervlaktewater en leidt ertoe dat resultaten van verschillende meetnetten niet zomaar vergeleken kunnen worden.

Onderzoek naar het effect van filtreren

Onlangs is de briefrapportage “Effecten van filtratie op stikstof- en fosforconcentraties in slootwater op landbouwbedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid” verschenen. In dit RIVM-rapport wordt beschreven dat de gemeten concentratie in het slootwater van bedrijven die meedoen aan het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) afhangt van de methode waarmee monsters worden behandeld: in gefiltreerde monsters is de concentratie stikstof en fosfor lager dan in niet-gefiltreerde monsters.

Huidige aanpak in het LMM

In het LMM worden slootwatermonsters normaal gesproken gefiltreerd. De reden hiervoor is dat ook het bovenste grondwater wordt bemonsterd op bedrijven. Bij het bemonsteren van grondwater wordt de bodem verstoord en komen er bodemdeeltjes in het water. Filtratie is noodzakelijk omdat je alleen stoffen wilt meten die in het uitspoelende water opgelost zijn, en niet de stoffen die geabsorbeerd zijn aan de bodem. Aangezien in het LMM de relatie wordt gelegd tussen grondwater en slootwaterkwaliteit, wordt slootwater ook gefiltreerd.

Gevolgen wel of niet filtreren op concentraties LMM en MNLSO

Het is opvallend dat de concentraties van nutriënten (fosfor, P en stikstof, N) in het LMM vaak lager zijn dan in het regionale oppervlaktewater van het Meetnet Nutriënten Landbouw Specifiek Oppervlaktewater (MNLSO). De landbouw is een belangrijke bron van de nutriënten stikstof en fosfor in het oppervlaktewater. Men zou een hogere concentratie van deze stoffen in het slootwater verwachten dan in de regionale wateren, omdat de sloten dichter bij de belangrijkste bron liggen en de MNLSO-monsters verder van de bron genomen worden waardoor verdunning zal zorgen voor lagere concentraties.
Het filtreren van het slootwater in het LMM kan een belangrijke verklaring zijn waarom de concentraties nutriënten in het slootwater lager liggen dan stroomafwaarts. Uit het onderzoek van het RIVM blijkt dat de fosforconcentratie in het slootwater bij niet-gefiltreerde monsters ongeveer twee keer zo hoog ligt als in de gefiltreerde monsters. Bij stikstof is het effect ook gevonden maar zijn de verschillen door filtratie veel kleiner.

Andere verschillen tussen LMM en MNLSO

Het wel of niet filtreren van monsters is niet het enige verschil tussen de twee meetnetten; het LMM en het MNLSO verschillen namelijk ook op andere punten. Zo komt de periode en frequentie van monstername niet precies overeen en verschilt de regionale spreiding van de monsterpunten. Voor een trendanalyse zijn beide meetnetten afzonderlijk prima geschikt, maar voor een analyse van de afwenteling van nutriënten uit de landbouw via landbouwslootjes naar het regionale oppervlaktewater zijn de verschillen tussen de meetnetten nu te groot. Ook kunnen door het filtreren de LMM-slootwater gegevens niet gebruikt worden voor toetsing van de normen voor oppervlaktewater, omdat de normen voor stikstof en fosfor gebaseerd zijn op ongefiltreerde monsters.

 

Home / Documenten en publicaties / Onderzoek naar het effect van filtreren op de stikstof- en fosforconcentraties in het oppervlaktewater

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu