RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Conceptrichtlijnen W.I.P.

Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Hygiëne en Infectiepreventie 2001 nummer 1

Vraag:

Hoe gaat de WIP om met commentaren uit het land op de conceptrichtlijnen.

Antwoord:

Inleiding

Ter bevordering van de infectiepreventie binnen Nederland is in 1981 de Werkgroep Infectie Preventie in het leven geroepen waarin participeren een viertal op het gebied van de infectiepreventie werkzame verenigingen, nl. de Vereniging voor Infectieziekten, de Vereniging van Laboratoriumartsen, de Nederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie en de Vereniging voor Hygiëne en Infectiepreventie in de Gezondheidszorg.

Het primaire doel van de WIP is het maken van actuele en op onderzoek gebaseerde richtlijnen met betrekking tot de infectiepreventie in de gezondheidszorg.

Beginperiode

In de beginperiode is de behoefte aan richtlijnen geïnventariseerd. Deze inventarisatie heeft geresulteerd in een lange lijst van onderwerpen waarover vervolgens richtlijnen zijn geschreven. Aan deze richtlijnen is toen een volgnummer gegeven. Dit verklaart de voor velen onlogische benummering van de Wiprichtlijnen. De eerste richtlijn verscheen in maart 1985: Persoonlijke hygiëne medewerk(st)ers. Deze werd in september 1985 gevolgd door de twee richtlijnen: ”Desinfectie en sterilisatie” en  ”Handenreiniging en –desinfectie/huiddesinfectie”.

Later

Na het verschijnen van de eerste drie richtlijnen in 1985 is door de jaren heen het aantal richtlijnen voor de ziekenhuizen uitgegroeid tot het huidige bestand van 37. Op verzoek van de gebruikers van de richtlijnen en van de Inspectie Geneeskundige Zorg worden er telkens nieuwe titels aan het bestand toegevoegd.

In 1989 is de WIP begonnen met het maken van speciaal op de verpleeghuizen toegespitste richtlijnen. In 1994 kwamen de laatste van de serie van 12 verpleeghuisrichtlijnen gereed.

In samenwerking met de Nederlandse Maatschappij ter Bevordering van de Tandheelkunde is in 1995 een richtlijn voor de gewone tandheelkundige praktijk ontwikkeld.

In juni 1997  verscheen her boekwerk: Richtlijnen infectiepreventie ten behoeve van de zorg voor mensen met een verstandelijke handicap. Dit omvat zeven hoofdstukken waarin de infectiepreventie binnen de zorg voor mensen met een verstandelijke handicap wordt beschreven. Momenteel wordt door de WIP gewerkt aan richtlijnen voor de thuiszorg en de ambulancesector.

Onderzoek naar de verbetering van de toegankelijkheid van de Wiprichtlijnen - Zoals is aangegeven is het doel van de richtlijnen een bijdrage te leveren aan de infectiepreventie in Nederland. Maar in hoeverre beantwoorden deze richtlijnen hieraan? De bedoelde bijdrage aan de infectiepreventie in de Nederlandse ziekenhuizen is indirect. De Wiprichtlijnen zijn te algemeen geschreven om in de lokale situatie binnen de instellingen rechtstreeks te kunnen worden uitgevoerd. Er moet daarom binnen iedere instelling een vertaalslag worden gemaakt, in aansluiting op de per instelling verschillende implementatie-strategieën en reeds aanwezige protocollen, waaronder bijvoorbeeld de protocollen voor de verpleegkundige praktijk. De vertaalslag vindt plaats binnen de instellingen en dus buiten het blikveld van de WIP.

Om enig inzicht te krijgen in de gebruikswaarde van de richtlijnen is in 1995 in opdracht van de WIP onder de ziekenhuishygiënisten een onderzoek verricht. Dit onderzoek was speciaal gericht op de ziekenhuizen. Uit dit onderzoek is een aantal suggesties naar voren gekomen over de wijze waarop de gebruikswaarde verder kan worden verbeterd. Eén van die suggesties was  het voor de publicatie in concept aanbieden van de richtlijnen aan de gebruikers. Door inspraak van de gebruikers wordt niet alleen een groter draagvlak voor de richtlijnen gecreëerd maar door verwerking van relevante commentaren wordt ook de kwaliteit van de richtlijn verbeterd. Naar aanleiding van dit onderzoek geeft de WIP sedert begin 1998 de richtlijnen in concept uit.

Ervaring met de concept-richtlijnen

Type reacties – Tot januari 2001 zijn 21 conceptrichtlijnen voor commentaar voorgelegd aan de abonnementhouders.

Per concept zijn zowel individuele als gebundelde reacties van regiovergaderingen van hygiënisten binnengekomen. Een belangrijk deel betrof zeer bruikbare vakinhoudelijke adviezen die dan ook zijn verwerkt in de eindconcepten. Tevens zijn veel tekstuele wijzigingsvoorstellen gedaan en is ons gewezen op verkeerd taalgebruik of spellingsfouten. Uiteraard is, waar nodig, ook dit verwerkt. Een andere, zeer positieve bijdrage is het in kaart brengen van onduidelijke passages in de WIP richtlijnen. Ook dit heeft geleid tot aanpassing. Een laatste punt van ervaring met de concept-richtlijnen is dat deze voor de abonnees soms aanleiding waren tot het stellen van vakinhoudelijke vragen.

Hoe wordt het commentaar door de WIP verwerkt – Gedurende vier maanden krijgen de abonnementhouders van de WIP de tijd om te reageren op de richtlijnen. Na deze vier maanden worden de binnengekomen commentaren verzameld en de voorgestelde taalkundige aanpassingen voor zover mogelijk, verwerkt in het laatste concept.

De vakinhoudelijke commentaren worden in overleg met de voorzitter van de sub-commissie die verantwoordelijk was voor het opstellen van de concept-richtlijn, besproken en beoordeeld en voorzover relevant verwerkt in het laatste concept. Wanneer er onduidelijkheden of vragen zijn betreffende de inhoud van de vakinhoudelijke commentaren wordt, ten einde opheldering te verkrijgen, contact opgenomen met degene die het betreffende commentaar heeft geleverd.

Soms is zoveel commentaar op de inhoud van het concept binnen gekomen dat na verwerking van de commentaren de gehele concept-richtlijn wederom aan de WIP werd voorgelegd. Tijdens een plenaire vergadering van de WIP wordt dit concept dan weer besproken en wederom voorgelegd aan de Gezondheidsraad.

Het is geen optie om in dit geval de abonnees wederom te vragen het concept te beoordelen omdat het hierbij gaat om verwerking van reeds verkregen commentaar vanuit het land. Tevens wordt de tijd dan ruim overschreden die staat tussen het opstellen van de richtlijn en het uitgeven van de definitieve tekst. Gelukkig is dit slechts éénmaal voorgekomen bij de 21 reeds uitgegeven concepten.

Niet verwerkte commentaren – Een aantal van de door de abonnees gegeven adviezen konden helaas niet worden verwerkt, omdat deze door de literatuur waren achterhaald ofwel in strijd waren met de huidige stand van de wetenschap.

Voorstellen die leiden tot implementatie van lokaal beleid, kunnen ook niet worden verwerkt in de richtlijnen. De WIP-richtlijnen zijn niet specifiek beschrijvend. Zoals al eerder opgemerkt moet op lokaal niveau een vertaalslag worden gemaakt, hetgeen geen taak is voor de WIP.

Sommige binnengekomen commentaren bleken rechtstreeks afkomstig te zijn van de afdelingen waar de desbetreffende richtlijnen betrekking op hebben en niet van de hygiënist zelf. Alhoewel commentaar vanuit de praktijk natuurlijk zeer welkom is, is het niet de bedoeling om de hygiënerichtlijnen, waarbij het accent ligt op de hygiëne bij de uitoefening van het beroep, te laten beoordelen door de beroepsgroep zelf, dus mensen die de werkzaamheden uitoefenen. Hun commentaren houden veelal een weergave van het lokale beleid in. Uiteraard is het geen taak voor de WIP om aan te geven hoe het commentaar tot stand moet of mag komen. Maar omdat ook wij met deze procedure een verhoging van de kwaliteit van de richtlijnen willen bereiken, stellen wij toch voor om de richtlijnen te laten beoordelen door degenen die verantwoordelijk zijn voor het hygiënebeleid binnen de instellingen.

Het stellen van vragen - De concept-richtlijnen worden rondgestuurd voor commentaar. Voor een aantal abonnementhouders is het ontvangen van een conceptrichtlijn soms tevens aanleiding tot het stellen van vragen. Helaas gaat in het verwerken van alle commentaren heel veel tijd zitten. Gemiddeld wordt per richtlijn ongeveer 30 uur besteedt aan de verwerking van de commentaren. In deze tijd worden geen vragen beantwoord. Het zou voor de WIP te belastend zijn om behalve op de commentaren ook nog uitgebreid in te gaan op de gestelde vragen.

Voor vragen kan men terecht bij het documentatiecentrum van de WIP. Alle vragen op het gebied van de preventie van ziekenhuisinfecties kunnen zowel mondeling, schriftelijk als per e-mail worden gesteld. In een eerdere THIP-DOC: “Documentatiecentrum voor iedereen”, 1997-6 is hierover gepubliceerd. Alhoewel de WIP zich kan voorstellen dat het zeer aantrekkelijk is om tegelijk met het becommentariëren van een richtlijn vakinhoudelijke vragen te stellen, is het goed het een van het ander gescheiden te houden. Hiermee wordt voorkomen dat de vragen niet worden beantwoord.

Conclusie

Door de WIP wordt het uitgeven van richtlijnen in conceptfase aan de abonnementhouders ervaren als een zeer positieve bijdrage aan de kwaliteit van de richtlijnen. Het vele werk dat gaat zitten in het verwerken van al het commentaar weegt ruimschoots op tegen de opbrengst. De WIP is dan ook zeer veel dank verschuldigd aan een ieder die de moeite neemt de richtlijnen van commentaar te voorzien en hoopt dat dit in de toekomst gecontinueerd mag blijven.

 

Auteur:

Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.


Zie ook

Gerelateerde onderwerpen

Home / Documenten en publicaties / Uitgaven / Conceptrichtlijnen W.I.P.

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu