RIVM_Logo

Dagbehandeling

Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Hygiëne en Infectiepreventie 1997 nummer 5

Vraag:

Moeten ingrepen die in dagbehandeling worden uitgevoerd op de operatiekamer gebeuren of mogen deze ingrepen in een ruimte buiten de OK worden uitgevoerd waar minder stringente eisen worden gesteld aan hygiëne en luchtbehandeling?

Antwoord:

Wat is dagbehandeling?

Onder dagbehandeling verstaat men een zorgvorm waarbij de patiënt op de dag van de operatie wordt opgenomen en diezelfde dag enige tijd na de ingreep weer wordt ontslagen. Het betreft hier niet alleen patiënten die van huis komen, maar ook patiënten die elders in het ziekenhuis liggen en die voor de ingreep één dag in dagbehandeling worden opgenomen. Dagbehandeling is dus altijd een zorgvorm van korte duur.

Welke ingrepen worden in dagbehandeling uitgevoerd?

Ingrepen die in dagbehandeling worden uitgevoerd, zijn meestal schone ingrepen van korte duur. Het gaat hierbij om ingrepen waarbij de huid en de slijmvliezen worden doorbroken, waarbij anesthesie wordt toegepast en waarbij na afloop van de ingreep gedurende enige tijd verpleegkundige zorg is vereist(1). Voor dagbehandeling komen patiënten in aanmerking zonder ernstig onderliggend lijden of waarvan niet wordt verwacht dat zich tijdens of direkt na de ingreep ernstige complicaties zullen voordoen. Het moet dus gaan om relatief kort durende en van tevoren geplande ingrepen. Door de verbeterde medische technologie, zoals de minimaal invasieve chirurgie en de kortwerkende anesthesie, neemt het aantal ingrepen in dagbehandeling toe. Ongeveer 35% van alle operatieve ingrepen vindt momenteel plaats in dagbehandeling.

Uit een enquète die de WIP in 1996 onder hygiënisten hield, bleek dat in Nederland binnen de ziekenhuizen ongeveer 80% van de ingrepen in dagbehandeling plaatsvond binnen het OK-complex en de rest buiten het OK-complex onder 'niet OK-condities'. 35% van de geënquêteerde ziekenhuizen beschikte over ruimten buiten het OK-complex waarin operatie ingrepen plaatsvinden. Voorbeelden van ingrepen die nu in dagbehandeling gebeuren zijn: liesbreukoperatie, strippen van varices, tonsillectomie, laparoscopische sterilisatie, cataractoperatie, flapoorcorrectie en knie-arthroscopie. Het strippen van varices, flapoorcorrecties en knie-arthroscopie worden volgens de enquête het meest frequent uitgevoerd buiten het OK-complex.

Waar kunnen de ingrepen plaatsvinden?

In de bouwkundig functionele maatstaven ten behoeve van nieuwbouwplannen voor een operatie-afdeling in een algemeen ziekenhuis, opgesteld door het College voor Ziekenhuisvoorzieningen (CvZ), maakt het College alleen onderscheid tussen een operatiekamer en een behandelkamer voorzover het medische ingrepen betreft(2).

Volgens het CvZ verstaat men onder een operatiekamer een ruimte waarin ingrepen worden verricht die een hoge reinheidsgraad, inclusief alle bouwkundige en installatietechnische consequenties, zoals luchtbehandeling en de aanwezigheid van een anesthesioloog vereisen. In een beperkt aantal gevallen is wel een hoge reinheidsgraad vereist, maar geen anesthesioloog.

Het College verstaat onder een behandelkamer een ruimte waarin ingrepen worden verricht die in principe een minder hoge reinheidsgraad vereisen en waar geen algehele anesthesie wordt toegepast. Kenmerkend voor deze ruimte is dat er onder normale omstandigheden geen beroep wordt gedaan op gemeenschappelijke ziekenhuisdiensten. Er komen dus geen operatie- en anesthesieteams aan te pas. Deze behandelkamers zijn òf centraal gesitueerd, bijvoorbeeld in een poliklinisch behandelcentrum, òf decentraal in een polikliniekeenheid van het betreffende specialisme. Er zijn chirurgische en urologische behandelkamers en cardio-angiografiekamers(2).

Volgens het CvZ mogen in een behandelkamer geen medische ingrepen plaatsvinden die de aanwezigheid van een chirurgisch team en een anesthesieteam vereisen en die een hoge reinheidsgraad noodzakelijk maken Patiënten die in een behandelkamer een medische ingreep ondergaan, hebben ook geen verpleegkundige nazorg nodig.

In het standpunt van het College voor Ziekenhuisvoorzieningen is geen ruimte gelaten voor een tussenvorm, zoals bijvoorbeeld een poliklinische operatiekamer.

Waar moeten de ingrepen in dagbehandeling plaatsvinden?

Of medische ingrepen in dagbehandeling mogen worden uitgevoerd op de operatie-afdeling of in een ruimte buiten de OK hangt af van de aard van de ingreep. Hierbij is dus niet het begrip 'Dagbehandeling' bepalend, maar de medische ingreep zelf. Er bestaat in Nederland geen consensus over de vraag welke operatieve ingrepen mogen plaatsvinden buiten de OK. Overeenstemming zou moeten worden bereikt over de vragen:

Welke operatieve ingrepen mogen buiten de OK plaatsvinden?

Welke ruimte komt daar dan voor in aanmerking?

Welke eisen moeten er aan deze ruimte worden gesteld?

Bij onververanderde regelgeving van het College voor Ziekenhuisvoorzieningen is de vraag te vereenvoudigen tot:

Welke ingrepen in dagbehandeling mogen in een behandelkamer worden uitgevoerd?

Conclusie:

De vraag 'Waar moeten ingrepen in dagbehandeling plaatsvinden?' is verkeerd gesteld: dagbehandeling is geen criterium bij de keuze van de plaats van uitvoering van de ingreep. De aard van de ingreep is hiervoor bepalend. Richtlijnen voor dagbehandeling zijn pas op te stellen nadat duidelijk is geworden welke ingrepen in een behandelkamer mogen worden uitgevoerd.

Literatuur:

  1. Nationale Raad voor de Volksgezondheid.
  2. Dagverpleging. Advies over de ontwikkeling van dagverpleging in ziekenhuizen. Zoetermeer. 1993.
  3. College voor Ziekenhuisvoorzieningen. Bouwkundig – functionele maatstaven ten behoeve van nieuwbouwplannen voor een Operatie-afdeling in een algemeen ziekenhuis. Rapport nummer 052. Utrecht 1995.

 

Auteur:

Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.


Zie ook

Gerelateerde onderwerpen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu