RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Een werkeiland op de intensive care?

Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Hygiëne en Infectiepreventie 2002 nummer 3

Vraag


In de richtlijn Infectiepreventie op de intensive care afdeling wordt aanbevolen om de beademde IC-patiënt, met bijbehorend bed en apparatuur als een 'werkeiland' te beschouwen. Wat wordt er verstaan onder een werkeiland?

Antwoord

Patiënten die verpleegd worden op een intensive care afdeling hebben een verhoogd risico op infecties. Op intensive care-afdelingen komen 5 tot 10 keer meer ziekenhuisinfecties voor dan op de andere afdelingen. Deze verhoogde kans is te verklaren door de verminderde weerstand en het onderliggend lijden van de patiënten die op de intensive care-afdeling zijn opgenomen. Daarnaast zorgen de vele risicovolle ingrepen, zoals beademing, centrale lijnen, katheters etc. voor een verhoogd infectierisico.

Infecties zijn te verdelen in endogene en exogene infecties. De oorzaak van een endogene infectie is de flora van de patiënt zelf. Blootstelling aan deze endogene flora is niet altijd te vermijden.

Exogene infecties worden veroorzaakt door micro-organismen afkomstig vanuit de omgeving.

Voor het overbrengen van de micro-organismen vanuit de omgeving is een vehiculum nodig. Voorbeelden hiervan zijn de handen van de medewerkers, de bij de patiënt gebruikte apparatuur en de inademingslucht.

Om de patiënt te beschermen tegen de flora vanuit een exogene besmettingsbron moet voorkomen worden dat de patiënt in aanraking komt met micro-organismen vanuit de omgeving. Maar daarnaast dient voorkomen te worden dat de flora behorende bij deze patiënt zich kan verspreiden in de omgeving.

De in de WIP richtlijn voor de Intensive care-afdeling (1) aangegeven maatregelen zijn erop gericht om overdracht van micro-organismen naar en van de patiënt te voorkomen. Met de te nemen maatregelen isoleert men als het ware de patiëntenflora in de 'eigen' omgeving. Het begrip 'werkeiland' moet dan ook worden gezien als een plaats van waaruit micro-organismen niet kunnen ontsnappen.

Om micro-organismen zo plaatsgebonden te houden, dient men een goede hygiënische werkhouding te hebben. Bij de behandeling en verzorging van een beademde patiënt is het bijna onvermijdelijk dat tijdens de werkzaamheden, het beademingsapparaat of andere apparatuur wordt aangeraakt. Hierdoor wordt hetgeen wordt aangeraakt besmet met de flora van de patiënt. Een zeer belangrijke besmettingsweg hierbij vormen de handen van de medewerkers. Een goede handhygiëne is dan ook een eerste vereiste om verspreiding van de micro-organismen van de patiënt in de omgeving te voorkomen. Handhygiëne is dus vóór en na alle werkzaamheden bij de patiënt een vereiste.

Tevens moet aandacht worden gegeven aan reiniging en eventueel desinfectie van de directe omgeving van de patiënt. De apparatuur dient dagelijks huishoudelijk te worden gereinigd. In een eerdere THIP-DOC is ingegaan op de vraag wanneer er moet worden gereinigd en wanneer desinfectie is geïndiceerd(2).

Het reinigen van de omgeving van de patiënt dient in het kader van het 'werkeiland' patiënt-gebonden te zijn. Dit betekent dat ieder bed eigen schoonmaakmateriaal zou moeten hebben. In de praktijk blijkt dit niet altijd haalbaar te zijn. Daarom moeten er, indien gemeenschappelijk materiaal wordt gebruikt, hoge eisen op het gebied van de hygiëne aan het schoonmaakmateriaal worden gesteld.

De bij de patiënt gebruikte materialen, zoals een bloeddrukmeter, stethoscoop, thermometer enzovoorts. dienen patiëntgebonden te zijn. 'Niet-werkeiland' dus niet- patiëntgebonden materialen dienen altijd na gebruik te worden gereinigd en gedesinfecteerd, voor zij gebruikt worden bij andere patiënten.

De term 'werkeiland' moet worden gezien als een combinatie van algemene voorzorgsmaatregelen en contactisolatie. Het is een gebied waarbinnen de verzorging van de patiënt zich afspeelt. Om besmetting van elders (maar ook naar anderen) te voorkomen, dient er voldoende ruimte te zijn om de verzorgingstaken te vervullen. Naast handhygiëne is het voorkomen van direct contact met materialen van andere patiënten van essentieel belang om kruisbesmettingen te voorkomen.

Kortom: Een 'werkeiland' is een fictieve kamer met alles erin en eraan.

Literatuur


Werkgroep Infectiepreventie; WIP-richtlijn 39, Infectiepreventie op de intensive care-afdeling. Leiden, 1999.
THIP-DOC: vraag en antwoord; Desinfecteren en/of reinigen. THIP-DOC 2001;4:VII-VIII.

Auteur:

Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.




Zie ook

Gerelateerde onderwerpen

Home / Documenten en publicaties / Uitgaven / WIP THIP DOCS / Een werkeiland op de intensive care?

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu