RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Gebruik van contrastmiddelen

Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Hygiëne en Infectiepreventie 2009 nummer 4

Vraag:

Door de WIP wordt gesteld dat vloeistoffen die gebruikt worden voor intravasale toediening steriel dienen te zijn en maar eenmalig mogen worden gebruikt. Geldt dit nog steeds voor alle vloeistoffen of kan een uitzondering gemaakt worden voor contrastmiddelen die worden gebruikt op de afdeling radiologie bijvoorbeeld?

Antwoord:

Het contrastmiddel

Het contrastmiddel wordt geleverd in flacons en containers. De inhoud hiervan kan variëren van 5 ml. tot 1000 ml. In de gebruiksaanwijzing van de fabrikant/leverancier staat aangegeven dat een container slechts éénmaal mag worden aangeprikt om te voorkomen dat rubberpartikels van de afsluitdop in de vloeistof terecht komen.

Het systeem

Voor het toedienen van contrastmiddelen via de bloedbaan kan gebruikt worden gemaakt van een speciaal rollenpompsysteem of spuiten.

Spuiten:

Bij gebruik van een spuit wordt het contrastmiddel direct via een spuit via een patiënteninfuuslijn toegediend of wordt gebruik gemaakt van een apparaat waarop de spuit is bevestigd en onder druk wordt het contrastmiddel in de patiënteninfuuslijn ingespoten. Door de fabrikant van een dergelijk systeem wordt geadviseerd om dit systeem patiëntgebonden te gebruiken. Overgebleven contrastmiddel dient na gebruik te worden weggegooid en mag niet worden gebruikt voor andere patiënten.

Rollenpompsysteem:

Bij gebruik van een rollenpompsysteem loopt het contrastmiddel direct via een gesloten systeem naar het infuussysteem van de patiënt. De benodigde druk voor het transport van de contrastvloeistof wordt geleverd door een rollenpomp. De flessen met contrastvloeistof en NaCl worden maar een keer aangeprikt en vervangen wanneer leeg. De slang in het rollenpompsysteem is via een luerlock-aansluiting aangesloten op het infuussysteem van de patiënt. Terugslag van de vloeistof vanuit het patiëntensysteem naar de slang in het rollenpompsysteem wordt voorkomen door de afsluitende werking en de draairichting van de rollenpomp en door de ventielwerking van twee terugslagkleppen in het patiënteninfuussysteem Bij gebruik van een rollenpompsysteem is het advies van de leverancier de slang in de rollenpomp iedere 24 uur te vervangen en het patiëntengedeelte van de slang na ieder gebruik. Het contrastmiddel mag bij meerdere patiënten worden gebruikt.

Risico’s voor de patiënt

  1.  Retrograde besmetting van het contrastmiddel wat kan leiden tot besmetting van een volgende patiënt.
  2. Contaminatie met huidflora door het hanteren van de injectoren en disposables tijdens gebruik.
  3. Bij gebruik van een rollenpomp is retrograde besmetting uitgesloten door de ventielwerking, de aangebrachte terugslagkleppen en het ontwerp van de rollerpomp. In de rollenpomp kan de vloeistof maar één richting op. De mediaflessen worden direct op het apparaat aangesloten en vervangen wanneer leeg of na 10 – 12 uur gebruik. Dit laatste is afhankelijk van de gebruiksaanwijzing van de leverancier van het contrastmiddel en moet goed worden nageleefd.

 

Advies van de WIP

Spuiten:

Bij gebruik van spuiten wordt het advies van de fabrikant gevolgd en is het systeem patiëntgebonden en hergebruik van de contrastvloeistof is niet toegestaan.

Rollerpomp:

Bij gebruik van een rollenpomp wordt door de fabrikant of de leverancier schriftelijk bevestigd dat het systeem veilig is voor gebruik bij patiënten en dat retrograde besmetting is uitgesloten. Indien een fabrikant of leverancier dit kan toezeggen is hergebruik van contrastmiddel toegediend via een rollenpompsysteem toegestaan mits het contrastmiddel op geleide van de fabrikant/leverancier wordt verwisseld door een nieuwe fles en het patienteninfuussysteem als patiëntgebonden wordt beschouwd.

Food and Drug Administration (FDA)

Het Amerikaanse FDA heeft voor dit soort systemen een ambtshalve toelating afgegeven. Dit houdt in dat indien een dergelijk systeem voldoet aan de door het FDA opgestelde eisen, het gebruikte contrastmiddel gebruikt mag worden bij meerdere patiënten. Zie www.FDA.gov contrast media.

Auteur:

Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.


Zie ook

Gerelateerde onderwerpen

Home / Documenten en publicaties / Uitgaven / WIP THIP DOCS / Gebruik van contrastmiddelen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu