RIVM_Logo

Het gebruik van propofol in multi-dose verpakkingen bij meerdere patienten

Gepubliceerd in het Tijdschrift voor Hygiëne en infectiepreventie 2009 nummer 5

Vraag


Mag propofol in ‘multi-dose’ verpakkingen worden gebruikt bij meerdere patiënten?

Antwoord

Voor multi-dose verpakte medicijnen gelden speciale regels die neergelegd zijn in de VTGM richtlijn van de Nederlandse Vereniging Ziekenhuisapothekers.
Propofol wordt niet geleverd als multi-dose verpakking.

Propofol

Propofol wordt intraveneus gebruikt als een anestheticum. Het wordt gegeven in bolus gift bij aanvang van de anesthesie en als onderhoudsdosering via een infuus.
Propofol is qua substantie een rijke voedingsbodem voor micro-organismen, zeker bij kamertemperatuur omdat het op lipiden is gebaseerd.
In tegenstelling tot andere intraveneuze anesthetica bevat propofol geen conserveringsmiddel die de bacteriegroei remt of bacteriedodend is. Door de fabrikant wordt plaatsing in een koelkast afgeraden.
Voor 1991 werd propofol alleen geleverd in ampullen van 20 ml. en werd door de medewerkers de inhoud van diverse ampullen opgetrokken in één spuit welke werd gebruikt op een infuuspomp. In 1991 kwam propofol in flesjes van 50 en 100 ml op de markt. De reden voor deze grotere toedieningsvormen was om het risico van contaminatie van propofol door het opzuigen van meerdere ampullen in één spuit te beperken. Echter de flesjes van 50 en 100 ml. werden gezien als multi-dose flacons en als zodanig ook gebruikt. De periode van gebruik werd verlengd tot meerdere procedures en bij meerdere patiënten. Dit verlengde gebruik heeft geleid tot diverse uitbraken van sepsis.

Risicofactoren

Aseptische technieken worden gebruikt om besmetting te voorkomen. Helaas worden de beschreven aseptische technieken niet overal en altijd toegepast hetgeen het risico op contaminatie van een product vergroot. Dit is ook het geval op een afdeling anesthesie en bij het gebruik van propofol.
Contaminatie van multi-dose flacons, en het gebruik van medicatiespuiten bij meerdere patiënten, het ruim van te voren optrekken en klaarleggen van medicatie of het ruim van te voren samenstellen van een infuussysteem zijn allemaal risicomomenten die het ontstaan van een infectie faciliteren en ook in de literatuur beschreven.
Propofol is, zoals eerder gezegd, gezien zijn samenstelling een risicovol product en besmetting met een gering aantal micro-organismen die snel kunnen uitgroeien tot grote hoeveelheden, kunnen ernstige klinische infecties veroorzaken.

Aanbevelingen van de fabrikant

Door de fabrikant wordt aanbevolen om, voordat de flacon wordt opengebroken of de rubberstop van het flesje wordt aangeprikt, de buitenkant van de flacon en de rubber stop van het flesje goed te desinfecteren en de contacttijd in acht te nemen. Verder adviseert de fabrikant om de ampul of de inhoud van het flesje als strikt patiëntgebonden te beschouwen en vlak voor gebruik de propofol op te zuigen.

Advies van de WIP

Omdat propofol een middel is waarin bacteriën snel kunnen groeien, er al diverse uitbraken zijn beschreven waarvan een aantal met dodelijke afloop is de WIP van mening dat de maatregelen geadviseerd door de fabrikant strikt moeten worden nageleefd. Dit houdt in dat:  Een flacon of flesje propofol beschouwd moet worden als strikt patiëntgebonden.
 Voor iedere toediening een nieuwe ampul of flesje moet worden gebruikt.
 Het klaarleggen van van te voren gevulde spuiten niet is toegestaan

literatuur

  • Siiri N. Bennett, Michael M. McNeil, Lee A. Bland et al. Postoperative infections traced to contamination of intravenous anesthetic propofol. N Engl J Med 1995; 333 (147): 147 - 54.
  • Postsurgical infections associated with extrinsically contaminated intravenous anesthetic agents – MMWR Morb Wkly Rep 1990; 39: 426 - 33.
  • Krause G, Trepka MJ, Whisenhunt RS et al. Nosocomial transmission of hepatitis C associated with the use of multi-dose saline vials. Infect control and hosp epidemiol. 2003; 24 (2): 122 - 7.

Auteur

Thea Daha
Hygieniste Werkgroep Infectiepreventie.

 

 

Zie ook

Gerelateerde onderwerpen

Home / Documenten en publicaties / Uitgaven / WIP THIP DOCS / Het gebruik van propofol in multi-dose verpakkingen bij meerdere patienten

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu