Inhoud oktober 2011

  • MRSA in Nederland: het water stijgt, maar de dijken houden stand 19 oktober 2011

    Deze bijdrage is een voorwoord bij het themanummer van het Infectieziekten Bulletin over Methicillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA). Het Nederlandse MRSA-beleid is nog altijd succesvol. Transmissie in ziekenhuizen komt vrijwel niet voor en invasieve infecties zijn mede daardoor een zeldzaamheid. Om de voeten droog te houden zullen we de ontwikkelingen van MRSA en andere resistente micro-organismen nauwkeurig moeten volgen en zonodig bestrijdingsmaatregelen of - structuur aanpassen. De diversiteit van de artikelen en de groepen die daaraan meewerkten in dit bulletin geeft goede hoop dat we dit nog wel even volhouden.

  • Surveillance van Methicillineresistente Staphylococcus aureus in Nederland in 2010 19 oktober 2011

    Infecties veroorzaakt door Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) zijn moeilijk te behandelen door de ongevoeligheid van deze bacterie voor alle beta-lactam antibiotica (zoals penicillines, cefalosporines en carbapenems) en hun wisselende gevoeligheid voor andere groepen antibiotica. Nederland heeft samen met Noorwegen en Zweden de laagste MRSA-prevalentie van Europa. (1) In 2010 was 1,6% van de S. aureus-isolaten in Nederland een MRSA. Dit percentage was gelijk aan het percentage in 2009. (4) In elk van beide jaren werden ruim 8000 isolaten van S. aureus getest. Surveillance is een belangrijk instrument om het effect van het MRSA-beleid te monitoren en te toetsen. Dit artikel beschrijft de bevindingen en bijzonderheden van de nationale surveillance van MRSA in 2010.

  • Cluster MRSA in verpleeghuis en thuiszorg augustus 2010: contactonderzoek of toch massascreening? 19 oktober 2011

    Op 6 augustus 2010 werd aan de GGD Midden-Nederland door een verpleeghuis in Veenendaal een cluster van Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA)-dragers gemeld. Het ging om een MRSA-cluster met Spa-type 064. In de regio waren in die periode verschillende uitbraken van MRSA, een verband kon echter niet worden aangetoond omdat het vaak om andere Spa-typen ging. In het verleden waren er afspraken gemaakt tussen de verpleeg- en ziekenhuizen over hoe om te gaan met MRSA. Dit netwerk was echter ten tijde van deze casus niet meer actief. Gedurende het verloop van deze uitbraak is het beleid aangepast en ging men over van bron- en contactonderzoek naar massa-screening, waarbij de betrokken afdelingen en alle thuiszorgmedewerkers werden gescreend. Deze 2 maatregelen worden in dit veldbericht tegenover elkaar gezet.

  • Een multidisciplinaire aanpak bij uitbraken van MRSA in een instelling met verstandelijk gehandicapte bewoners 19 oktober 2011

    De meeste studies naar het effect van hygiënische maatregelen op het beloop van van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA)-uitbraken zijn verricht in ziekenhuizen en in mindere mate in verpleeghuizen. Gegevens over bestrijding van MRSA in instellingen voor verstandelijk gehandicapten zijn nauwelijks voorhanden. In Nederland, waar de prevalentie van MRSA in zorginstellingen laag is en zorggerelateerde infecties en kolonisatie met MRSA bestreden worden, lijkt het gerechtvaardigd om actief beleid ten aanzien van MRSA te voeren, als een infectie of kolonisatie met MRSA vastgesteld is in een (te)huis voor verstandelijk gehandicapte bewoners. (1-3) Onze instelling voor verstandelijk gehandicapten is de afgelopen 6 jaar 2 keer geconfronteerd met verspreiding van MRSA onder bewoners en personeel. Met beleid op maat is een sociaal acceptabele situatie bereikt die ook vanuit het oogpunt van infectiepreventie verantwoord is. Nadat MRSA voor de eerste keer was vastgesteld bij een bewoner hebben we bestrijdingsbeleid van multidisciplinaire aanpak met strakke coördinatie opgesteld. Hier beschrijven we dit beleid en evalueren de eerste 6 jaar dat we ermee gewerkt hebben.

  • MRSA in een verzorgingshuis 19 oktober 2011

    In augustus 2010 werd GGD Rivierenland geconsulteerd door het hoofd verzorging van een verzorgingshuis omdat bij een bewoonster, die kort daarvoor was overgeplaatst vanuit het ziekenhuis, Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) was aangetoond. Behalve met de GGD was er ook overleg geweest met de arts-microbioloog en ziekenhuishygiënisten.

  • Verspreiding van een multiresistente veterinaire MRSA-stam in een verpleeghuis in de Achterhoek 19 oktober 2011

    Sinds 2003 hebben we in Nederland in toenemende mate te maken met Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA)-stammen die behoren tot een clonaal complex ST398, ook wel veterinaire MRSA genoemd. Deze stammen zijn wijd verspreid onder varkens en vleeskalveren, maar komen ook voor bij kippen en paarden. Ze worden daarnaast frequent aangetroffen bij mensen die beroepsmatig of door de woonsituatie met deze dieren in aanraking komen. De meest voorkomende Spa-types van veterinaire MRSA in Nederland zijn t011, t108, t899 en t034. (1) In een verpleeghuis in de Achterhoek werd begin februari van dit jaar een uitbraak van een multiresistente veterinaire MRSA-stam met Spa-type t034 geconstateerd. De indexpatiënt was een bewoner met een urineweginfectie, bij wie deze stam in januari uit de urine werd gekweekt. Bij navraag waren er bij haar en haar naaste familieleden geen risicofactoren voor dragerschap met veterinaire MRSA aanwezig.

  • Antibioticaresistentie bij verpleeghuisbewoners 20 oktober 2011

    Antibioticaresistentie is wereldwijd een toenemend probleem. Nederland heeft ten opzichte van andere landen een lage prevalentie van antibioticaresistente micro-organismen. Toch is ook hier verstandig gebruik essentieel om de toenemende resistentie te beheersen. Immers, algemeen wordt antibioticagebruik beschouwd als één van de riscofactoren, zo niet de belangrijkste risicofactor voor antibioticaresistentie. Het merendeel van het humaan antibioticagebruik, ruim 80%, wordt buiten het ziekenhuis voorgeschreven door huisartsen en verpleeghuisartsen. (1) In dit artikel beschrijven we de prevalentie van antibioticaresistentie van commensale Staphylococcus aureus geïsoleerd uit de neus van verpleeghuisbewoners in Nederland. Dit artikel is een bewerking van een eerder verschenen artikel. (2)

  • Staphylococcusneusdragerschap bij huisartsen in Nederland 20 oktober 2011

    Staphylococcus aureus is een commensale bacterie die voorkomt op de huid en de slijmvliezen, met name van de neus. De bacterie is bij ongeveer 25% van de gezonde mensen altijd aanwezig, bij, 50% soms wel soms niet en bij 25% nooit. Derhalve kunnen we een onderscheid maken in dragers, intermitterende dragers en niet-dragers. (1) De commensale bacterieflora van zowel patiënten als gezonde personen vormen een belangrijk reservoir van antibioticaresistente bacteriën en resistente genen die overgedragen kunnen worden naar antibioticagevoelige, potentieel pathogene micro-organismen. (2) Antibioticagebruik wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste risicofactor voor de selectie en verspreiding van antibioticaresistente micro-organismen. Ongeveer 80% van het humane antibioticagebruik wordt in de huisartsenpraktijk voorgeschreven, het merendeel voor luchtweginfecties. (3) Dit antibioticagebruik zal leiden tot selectie van antibioticaresistente luchtwegpathogenen, inclusief S. aureus, de verwekker van ernstige pneumonieën na influenza. (4) Daarnaast is S. aureus de meest voorkomende verwekker van huidinfecties. (5)

  • Stoppen met studie geneeskunde omwille van MRSA-dragerschap? 20 oktober 2011

    Een student geneeskunde bleef ondanks meerdere behandelingen maandenlang drager van Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA). Het MRSA-dragerschap werd ontdekt nadat de KNO-arts een ooruitstrijk afnam in verband met een oorinfectie. Nadat de student driemaal zonder succes was behandeld werd een contactonderzoek gestart en werden 3 MRSA-positieve familieleden gevonden met hetzelfde Spa-type t008. Mogelijk speelt de familie een belangrijke rol bij het in stand blijven van het dragerschap. Tijdens de vierde behandeling werden deze familieleden meebehandeld. Al in de follow-upperiode testten zij allen weer MRSA-positief. De student mag volgens de richtlijnen van de Werkgroep Infectie Preventie (WIP) geen patiëntencontact hebben. Hierdoor loopt niet alleen zijn komende co-assistentschap maar ook de rest van zijn studie geneeskunde en daarmee zijn uiteindelijke beroepsuitoefening gevaar.

  • Commentaar bij 'Stoppen met de studie geneeskunde omwille van MRSA-dragerschap?' 20 oktober 2011

    Het Nederlandse beleid ten aanzien van meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA), zoals dat is verwoord in de WIP-richtlijnen, streeft ernaar de verspreiding van MRSA in de gezondheidszorg zoveel mogelijk te voorkomen. Dit streven dient het belang van de individuele patiënt, de individuele werker in de gezondheidszorg en het algemene belang. De individuele patiënt en gezondheidszorgwerker lopen minder kans op een infectie met MRSA, met alle gevolgen van dien, en het algemeen belang is gediend met de mogelijkheid van een terughoudend antibioticumbeleid en lagere kosten voor de gezondheidszorg. Dit beleid is inderdaad kosteneffectief gebleken. (1,2) Meestal ontstaat er geen belangrijk conflict. tussen de genoemde belangen en kunnen ze allen in redelijkheid gediend worden. Maar een enkele keer ontstaat er wel een conflict. Een voorbeeld is het verhaal van de geneeskundestudent in het artikel ‘Stoppen met de studie geneeskunde omwille van MRSA-dragerschap?’

  • MRSA-dragerschap bij vleeskalverhouders, hun familieleden en dieren 20 oktober 2011

    In 2007 is Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) voor het eerst bij vleeskalveren en vleeskalverhouders in Nederland aangetoond. Sinds de eerste waarnemingen van dragerschap zijn meerdere studies uitgevoerd die samengevat worden in dit artikel.

  • MRSA bij paarden in Nederland: mogelijke tranmissie naar de mens? 20 oktober 2011

    Meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) komt de laatste jaren steeds vaker voor bij paarden. Van 2003 tot 2005 ging het vooral om sporadische gevallen van het multilocus sequence type (MLST) ST8 en Spa-type t064. De 20-40 klinische gevallen (eerste isolaten) die op dit moment door het Veterinair Microbiologisch Diagnostisch Centrum (VMDC) worden gemeld betreffen vaak wondinfecties na operaties waarbij het meestal gaat om de veegerelateerde MLST ST398 die sinds 2006 wordt gevonden. Spa-type t011 komt nu het meest voor, maar t588 en t2123 worden ook gevonden. MRSA van MLST-ST8 Spa-type t064 komt tegenwoordig minder vaak voor (zie figuur 1). Deze Spa-typen worden ook bij de mens gevonden.

  • De invloed van meticillineresistente Staphylococcus aureus op morbiditeit, mortaliteit en ziektelast in de klinische praktijk 20 oktober 2011

    In dit proefschrift worden de resultaten gepresenteerd van een reeks klinische studies en systematische literatuur studies met als doel om de invloed te evalueren van meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA)-infecties op de totale ziektelast in de klinische praktijk, met inbegrip van morbiditeit en mortaliteit.

  • Kosten en gevolgen van het MRSA-beleid in Nederlandse ziekenhuizen 20 oktober 2011

    Ziekenhuisinfecties met meticillineresistente Staphylococcus aureus (MRSA) zijn geassocieerd met hoge mortaliteit en kosten. Om deze redenen is het belangrijk om MRSA- infecties zoveel mogelijk te voorkomen. In 2008 werd 0.7% van alle S. aureus bacteriëmieën in Nederlandse ziekenhuizen veroorzaakt door MRSA. (3) De belangrijkste reden voor deze lage prevalentie is het MRSA-beleid (ook wel search-and-destroybeleid genoemd) dat in de huidige vorm sinds 1988 wordt toegepast in de Nederlandse ziekenhuizen en is vastgelegd in de richtlijn van de Werkgroep Infectie Preventie (WIP). (4) De maatregelen zijn destijds gebaseerd op 2 epidemiologische kenmerken: MRSA-dragerschap bij gezonde mensen is verwaarloosbaar en de belangrijkste risicofactor voor MRSA-dragerschap is opname in een buitenlands ziekenhuis. Hoewel effectief, vraagt het beleid veel inspanning van medewerkers in de gezondheidszorg en gaat het gepaard met hoge kosten. (5) Recent zijn zowel de epidemiologie van MRSA als de diagnostische mogelijkheden om dragerschap aan te tonen in belangrijke mate veranderd en het is dan ook tijd voor een kritische beschouwing.

  • Gezelschapsdieren, bron van MRSA? 20 oktober 2011

    Aan het Veterinair Microbiologisch Diagnostisch Centrum (VMDC) van de faculteit Diergeneeskunde wordt regelmatig de vraag gesteld of gezelschapsdieren de bron van besmetting met meticillinerestistente Staphylococcus aureus (MRSA) bij de mens kunnen zijn en of zij een rol kunnen spelen bij een falende eradicatiebehandeling van mensen.

  • Gesignaleerd oktober 2011 20 oktober 2011

    Overzicht van bijzondere meldingen, clusters en epidemieën van infectieziekten in binnen- en buitenland

  • Bachelor en Mastersymposium Microbiologie 20 oktober 2011
  • Symposium Infectieziekten Amsterdam 20 oktober 2011
  • Omgevingsgerelateerde Infecties 20 oktober 2011
  • Wijziging meldingsplicht per 1 oktober 2011 20 oktober 2011
  • Hepatitis B-vaccinatie in het RVP voor alle zuigelingen 20 oktober 2011

    Vanaf eind september 2011 worden alle zuigelingen geboren op of na 1 augustus 2011 in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) gevaccineerd tegen hepatitis B. Tot deze datum werden in het RVP alleen kinderen van HBsAg-positieve moeders, kinderen van wie een van de ouders afkomstig is uit een land met een middelhoge of hoge hepatitis B-prevalentie en kinderen met downsyndroom tegen hepatitis B gevaccineerd.

  • Meldingen Wet publieke gezondheid t/m week 36 20 oktober 2011
  • Meldingen uit de virologische laboratoria t/m week 36 2011 20 oktober 2011
  • MRSA-overzicht t/m week 36 2011 20 oktober 2011

Home / Documenten en publicaties / Uitgaven / Oktober 2011 / Inhoud oktober 2011

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu