RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

ISI Malaria

Malaria in het kort

Wat is malaria?

Malaria is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een parasiet. De parasiet wordt op mensen overgebracht door muggen die besmet zijn met deze parasiet. Malaria is een veelvoorkomende infectieziekten in de (sub)tropen. Er zijn verschillende soorten malaria. Malaria tropica is de ernstigste en meest voorkomende vorm van malaria.  Ook in Nederland wordt malaria regelmatig bij mensen vastgesteld. Het gaat dan om mensen die de ziekte in (sub)tropen hebben opgelopen.

Wat zijn de ziekteverschijnselen van malaria?

Gemiddeld 10 tot 14 dagen na de steek van een besmette mug kunnen de eerste verschijnselen optreden, zoals koorts, koude rillingen, spierpijn en hoofdpijn. Vaak worden deze verschijnselen voorafgegaan door een grieperig gevoel. Sommige vormen van malaria kennen een stadium waarin parasieten geen klachten geven maar  'slapend' in de lever blijven. Het kan dan maanden (soms zelfs jaren) duren voordat de parasieten weer 'ontwaken', actief worden en ziekteverschijnselen veroorzaken.
Elke griep, binnen 4 maanden na terugkeer in Nederland uit een risicogebied, kan een beginnende malaria zijn, vertel de huisarts bij griepklachten altijd over de reis naar de (sub)tropen.

Hoe kun je malaria krijgen en hoe kun je anderen besmetten?

De parasiet wordt in risicogebieden op mensen overgebracht door een steek van een besmette vrouwelijke malariamug. De malariaparasieten komen via de bloedbaan in de lever en vermenigvuldigen zich eerst daar, en later in de rode bloedcellen. Daardoor kunnen muggen weer besmette bloedcellen opzuigen en andere mensen besmetten.
Malaria is niet besmettelijk van mens op mens. In Nederland komt het type mug dat malaria kan overbrengen erg weinig voor. De kans om in Nederland malaria op te lopen is zeer klein. Nederland is officieel vanaf 1970 malariavrij.

Wie kan malaria krijgen en wie loopt extra risico?

Iedereen die reist in risicogebieden kan malaria krijgen. Lange tijd reizen of verblijven in risicogebieden maakt de kans op het oplopen van malaria groter. Mensen bij wie de milt ooit is verwijderd, zwangere vrouwen en kinderen kunnen ernstiger ziek worden van malaria. Het doormaken van de ziekte geeft een tijdelijke bescherming tegen het doorgemaakte soort malaria. Inwoners van malariagebieden verliezen hun tijdelijke bescherming als zij langere tijd buiten het malariagebied verblijven. Als je ooit malaria gehad hebt, kun je weer opnieuw malaria krijgen, wanneer je weer door een besmette malariamug gestoken wordt.

Hoe kan malaria worden voorkomen?

Er bestaat nog geen goed vaccin tegen malaria. Het slikken van antimalariatabletten in combinatie met maatregelen tegen muggensteken, geeft de beste bescherming tegen malaria.  Raadpleeg ruim voor vertrek naar een risicogebied (6-8 weken) een GGD, Travel Clinic, vaccinatiebureau of huisarts voor een actueel advies over de juiste malariatabletten. Een goede bescherming wordt alleen bereikt als de pillen volgens voorschrift worden gebruikt.
Muggen die malaria overbrengen zijn actief tussen zonsondergang en zonsopgang. Je kunt je tegen muggensteken beschermen door de volgende maatregelen te nemen:

  • Slaap in een muggenvrije kamer met airco of gebruik een goed afsluitend muskietennet. Het liefst een met een insectenwerend middel geïmpregneerd muskietennet. Een geïmpregneerd net is vooral belangrijk:
    - bij kwetsbare reizigers (zwangere vrouwen, kinderen, e.a.);
    - bij personen die reizen onder primitieve omstandigheden;
    - bij personen die langdurig reizen.
  • Draag van zonsondergang tot zonsopgang bedekkende kleding (lange mouwen, een lange broek, schoenen en sokken).
  • Bescherm onbedekte lichaamsdelen (gezicht, handen en enkels) met insectenwerende middelen. Er zijn diverse middelen in de handel. Voor gebruik op de huid zijn middelen met DEET noodzakelijk.

Malaria is nooit volledig te voorkomen. Neem daarom bij griepklachten na een reis naar de (sub)tropen altijd contact op met de huisarts, ook al heeft u goede beschermende maatregelen genomen.

Is malaria te behandelen?

Ja, malaria is goed te behandelen. Als malaria op tijd wordt herkend en juist wordt behandeld kan men volledig genezen. Het niet behandelen van malaria leidt vaak tot ernstige complicaties en kan levensbedreigend zijn.

Kan iemand met malaria naar kindercentrum, school of werk?

Malaria is niet besmettelijk van mens op mens. In Nederland komen de muggen die malaria kunnen overbrengen bijna niet voor. Iemand met malaria die zich weer goed voelt kan dus gewoon naar kindercentrum, school of werk.

Wat doet de GGD?

Als bij iemand malaria is vastgesteld, probeert de GGD te achterhalen waar, wanneer en op welke wijze de besmetting heeft plaatsgevonden.

Zoek uw GGD via www.ggd.nl.

Naar boven



Home / Documenten en publicaties / ISI-standaarden / Vragen en antwoorden malaria

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu