RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Vragen en antwoorden PIENTER-onderzoek

Wat is het PIENTER-onderzoek?

Het PIENTER-onderzoek is een groot landelijk onderzoek dat eens in de 10 jaar georganiseerd wordt. Hierin wordt onderzocht hoe goed de Nederlandse bevolking beschermd is tegen infectieziekten. Dit gebeurt onder andere door middel van vragenlijsten en bloed- en speekselafnames.

terug naar boven

Wie worden uitgenodigd?

We hebben een steekproef genomen van ruim 26.000 inwoners van Nederland tussen de 0 en 89 jaar oud. Deze mensen worden uitgenodigd om aan het PIENTER-onderzoek deel te nemen en krijgen in 2016 of 2017 een uitnodigingsbrief thuis gestuurd.

terug naar boven

Hoeveel mensen worden er in mijn gemeente uitgenodigd?

Per gemeente worden gemiddeld 570 inwoners uitgenodigd om mee te doen met het PIENTER-onderzoek. U kunt op het kaartje zien welke gemeenten geselecteerd zijn voor het PIENTER-onderzoek.

terug naar boven

Hoeveel mensen worden er totaal uitgenodigd?

In totaal worden er 26.000 mensen uitgenodigd om deel te nemen.

terug naar boven

Welke leeftijden hebben de mensen die worden uitgenodigd?

Er worden mensen uitgenodigd tussen de 0 en 89 jaar oud

terug naar boven

Wat wordt er van mij gevraagd?

Als u een uitnodigingsbrief gekregen heeft om deel te nemen aan het PIENTER-onderzoek vragen we u in eerste instantie om:
•    Een vragenlijst in te vullen
•    Langs te komen op het spreekuur voor een bloed- en speekselafname

Er is ook de mogelijkheid om deel te nemen aan een aanvullend onderzoek. Dit houdt in dat er ook een neus en keel uitstrijkje wordt afgenomen. Daarnaast wordt er gevraagd om een beetje ontlasting thuis te verzamelen en dat in te leveren.

Een beperkt aantal mensen wordt op het spreekuur gevraagd om na afloop van het onderzoek een dagboekje bij te houden over de contacten die er gedurende één dag met anderen hebben plaatsgevonden.

terug naar boven

Hoe ziet de vragenlijst eruit?

In de vragenlijst staan vragen over uw persoonlijke omstandigheden, uw gezondheid en doorgemaakte ziekten, inentingen en over bezigheden die misschien verband houden met infectieziekten. U vult de vragenlijst thuis in, hier bent u ongeveer 25 minuten mee bezig. Dit kan per computer met de link en de inlogcode die in de uitnodigingsbrief staat. Als u liever een papieren vragenlijst invult vraagt u die aan door een mailtje te sturen naar pienteronderzoek@rivm.nl, met in de onderwerpregel  “papieren vragenlijst” en uw adresgegevens. Of u belt tussen 9:30 en 12 uur naar 030-2743333.

terug naar boven

Wat gebeurt er op het spreekuur?

In de gemeenten die deelnemen aan het PIENTER-onderzoek worden meerdere spreekuren gepland. Als u een uitnodigingsbrief gekregen heeft vragen we u om naar een van deze spreekuren te komen, in de brief staat al een datum en tijdstip vermeld. We proberen u hierover ook nog per telefoon te benaderen. Een bezoek aan het spreekuur duurt ongeveer een kwartier. Als het tijdstip waarop u bent ingedeeld u niet schikt dan kunt u ook naar een ander spreekuur of op een ander tijdstip komen. U hoeft dit niet aan ons door te geven.

Op het spreekuur wordt eerst een korte uitleg gegeven over het onderzoek en is er gelegenheid om vragen te stellen. Als u mee wilt doen ondertekent u een toestemmingsverklaring. Daarna zal bloed en speeksel afgenomen worden.

Er worden drie buisjes bloed afgenomen, dit is maximaal 20 ml. Deze hoeveelheid is zo gering dat u zich hierdoor niet slap of flauw zult voelen. Bij kinderen jonger dan 5 jaar wordt minder bloed afgenomen en bij kinderen jonger dan 6 maanden wordt met een hielprikje maximaal 0,5 ml bloed afgenomen.

Voor het speekselonderzoek wordt gevraagd om een minuut lang een sponsje in de mond te houden. In het speeksel onderzoeken we welke bacteriën, virussen en afweerstoffen er in de mond zitten.

terug naar boven

Wat houdt het aanvullende onderzoek in?

Tijdens het bezoek aan het spreekuur is er ook de mogelijkheid om mee te doen aan een aanvullend onderzoek. We willen graag weten welke bacteriën en virussen in de neus, keel en ontlasting voorkomen.
Voor het aanvullende onderzoek geeft u apart toestemming. Als u hieraan mee wilt werken nemen we met een buigzaam wattenstaafje wat slijm af diep in de neus. Voor het keelmonster wordt eveneens met een buigzaam wattenstaafje achter in de keel gestreken. Deze afnames duren heel kort, maar geven even een vervelend gevoel. Voor het ontlastingonderzoek krijgt u potjes mee om thuis een beetje ontlasting in op te vangen. Bij een kleine groep deelnemers nemen we een extra buisje bloed van 10 ml af. Met dit materiaal kunnen we beter onderzoek doen naar de  geheugencellen in het bloed.
Medicijngebruik kan invloed hebben op de afweer tegen infectieziekten en op de bescherming door inentingen. Daarom vragen we uw toestemming om uw medicijngebruik bij de apotheek en/of huisarts op te vragen.
De uitleg voor het aanvullend onderzoek vindt u in de folder en krijgt u op de spreekuurlocatie. U kunt met het PIENTER-onderzoek meedoen zonder dat u aan dit aanvullend onderzoek deelneemt.

terug naar boven

Welke vergoeding krijg ik voor deelname?

Als dank voor uw deelname krijgt u een VVV cadeaubon van 25 euro. Als u ook deelneemt aan het aanvullende onderzoek krijgt u hiervoor een extra vergoeding, eveneens in de vorm van een VVV cadeaubon van 25 euro.

terug naar boven

Wat is een toestemmingsverklaring?

Mensen die deelnemen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek, moeten daar vooraf schriftelijk in hebben toegestemd. Tussen het informeren en het vragen van toestemming moet voldoende bedenktijd zijn gegeven om tot een afgewogen beslissing te hebben kunnen komen. Wat hiervoor een redelijke termijn is, hangt af van het soort onderzoek.
Volwassen deelnemers tekenen het toestemmingsformulier zelf. Als kinderen en jongeren onder de 18 jaar uitgenodigd zijn is de toestemming van hun ouders/wettelijk vertegenwoordigers of voogd nodig om aan het PIENTER-onderzoek te kunnen deelnemen. Bij minderjarigen tussen de 12 en 18 jaar is zowel de schriftelijke toestemming van de tiener als die van de ouders/wettelijk vertegenwoordiger(s) verplicht.

terug naar boven

Waar geef ik toestemming voor?

Met het tekenen van de toestemmingsverklaring geeft u aan dat u de informatie van het onderzoek gelezen en begrepen hebt en dat u mee wilt doen aan het onderzoek.
U geeft toestemming om uw gegevens te gebruiken voor de doelen voor infectieziekten-gerelateerd onderzoek zoals die in de informatiefolder staan.
U geeft toestemming om uw onderzoeksgegevens en overgebleven onderzoeksmaterialen minstens 15 jaar na afloop van dit onderzoek te bewaren.
U geeft toestemming voor het opvragen van uw vaccinatiegegevens.

Verder kunt u los daarvan kiezen of u wel of geen toestemming geeft:

•    om deel te nemen aan het aanvullende onderzoek
•    voor het opvragen van uw medicijngebruik bij uw apotheek/huisarts
•    om in de toekomst benaderd te worden voor vervolgonderzoek

terug naar boven

Hoeveel mensen gaan er mee doen met het Pienteronderzoek?

Dat weten we niet precies. We hopen natuurlijk dat alle uitgenodigde mensen mee doen met het PIENTER-onderzoek. In het PIENTER-onderzoek proberen we na te gaan of Nederland goed genoeg beschermd is tegen infectieziekten. Om antwoord te kunnen geven op die vraag is het nodig dat er minstens 8400 deelnemers zijn.


terug naar boven

Wat gebeurt er met mijn gegevens?

Uiteraard gaan we met al uw gegevens vertrouwelijk om. Aan de deelnemers die aan het PIENTER-onderzoek meedoen wordt een code gegeven. De onderzoeksgegevens slaan we op onder deze code en bewaren we minstens 15 jaar op het RIVM. Als u hiervoor geen toestemming wilt geven, kunt u niet meedoen aan het onderzoek. Het overgebleven lichaamsmateriaal bewaren we eveneens zolang om eventueel later nog onderzoek te doen naar de afweer van bepaalde infectieziekten.
De gegevens die we tijdens dit onderzoek verzamelen verwerken we zonder vermelding van uw naam in rapporten, statistieken en wetenschappelijke publicaties. Zes maanden na afloop van de studie verwijderen we uw naam en adres uit het onderzoek. Daarna is het niet meer mogelijk om uw naam aan onderzoeksgegevens te koppelen.
Indien u toestemming geeft dat we u in de toekomst nog eens mogen benaderen, dan worden uw persoonsgegevens niet vernietigd, maar apart bewaard. Omdat het soms jaren duurt  voor dat onderzoek op verschillende infectieziekten uitgevoerd is en omdat gegevens van het onderzoek gecodeerd worden verwerkt, kunnen wij u geen uitslag van de testen geven. Naast de onderzoekers kunnen bepaalde bevoegde personen ter controle uw gegevens inzien.

terug naar boven

Hoe wordt mijn bloed en ander lichaamsmateriaal bewaard?

Het overgebleven lichaamsmateriaal vriezen we in en bewaren we minstens 15 jaar op het RIVM. Zo kunnen we ook eventueel later nog onderzoek doen naar de afweer van bepaalde ziekten.

terug naar boven

Waar wordt mijn bloed op onderzocht?

In het bloed wordt onderzocht hoeveel antistoffen er aanwezig zijn tegen de infectieziekten waartegen er gevaccineerd wordt in het Rijksvaccinatie programma. Dat zijn Tetanus, Difterie, Kinkhoest, Polio, Meningokokken C, Bof, Mazelen, Rode hond, Hepatitis B , Pneumokokken en Humaan Papillomavirus (HPV alleen voor meisjes). Daarnaast is het ook mogelijk om de bescherming tegen andere infectieziekten te onderzoeken zoals Q-Koorts, Norovirus, Respiratoir Syncytieelvirus (RSV).

terug naar boven

Waar wordt mijn neus- en keelslijm op onderzocht?

In neusslijm bevinden zich bacteriën en virussen. De meeste daarvan zijn heel onschuldig en doen het lichaam geen kwaad. Soms zitten er bacteriën en virussen bij die wel besmettelijk en ziekmakend kunnen zijn. In het laboratorium kunnen we in het neusslijm kijken welke bacteriën en virussen er aanwezig zijn.

terug naar boven

Waar wordt mijn ontlasting op onderzocht?

In de darmen zitten heel veel bacteriën die noodzakelijk zijn voor een goede darmwerking. De ontlasting is een afspiegeling van alle bacteriën en virussen die in de darm aanwezig zijn en geeft daarmee veel informatie over de veelzijdigheid van de darmflora. In combinatie met de medicatiegegevens proberen we er achter te komen hoe medicijnen in staat zijn de darmflora te beïnvloeden.

terug naar boven

Wat gebeurt er met de ingevulde vragenlijst?

Alle informatie uit de vragenlijst wordt zorgvuldig onderzocht. Samen met de gegevens uit het bloed, speeksel, en eventueel andere materialen die worden afgenomen, wordt er heel waardevolle informatie verkregen over hoe het staat met de bescherming tegen infectieziekten, welke infectieziekten voorkomen in de bevolking en welke risicofactoren er zijn.

terug naar boven

Waar is het contactdagboekje voor?

In het dagboekje wordt bijgehouden met wie er contact is gemaakt op een dag. Dit levert veel informatie op over hoe een infectieziekte zich zou kunnen verspreiden.

terug naar boven

Wat is er met de resultaten van voorgaande PIENTER-onderzoeken gebeurd?

De resultaten van het PIENTER-onderzoek worden onder andere gebruikt om te kijken naar de effecten van het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland. Met de resultaten van deze onderzoeken kan beoordeeld worden of het Rijksvaccinatieprogramma aanpassing nodig heeft. Er is een uitgebreid rapport met een samenvatting van de resultaten van het vorige PIENTER-onderzoek uit 2006/2007 gepubliceerd en verder zijn er veel artikelen gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften.

terug naar boven

Krijg ik een uitslag van de onderzoeken?

De gegevens van het onderzoek worden gecodeerd verwerkt. Bovendien duurt het soms jaren voordat onderzoek op de verschillende infectieziekten uitgevoerd is. Daarbij worden vaak testen gebruikt die bedoeld zijn om een totaal beeld te krijgen van de hele groep deelnemers. Deze testen zijn niet bedoeld om op individueel niveau de bescherming aan te geven of afwijkingen op te sporen. Daarom kunnen wij u geen uitslag van de testen geven. Dit geldt ook als er iets bijzonders gevonden wordt, ook dan kunnen wij deze individuele uitslag niet geven.

terug naar boven

 

 

Home / Documenten en publicaties / Vragen en antwoorden PIENTER-onderzoek

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu