RIVM_Logo

Dosisbesparing bij radiologische apparatuur

Dose reduction for radiological devices

Publiekssamenvatting

De doses straling die patiënten in Nederland bij medische diagnostiek oplopen behoren tot de laagste in Europa. Desondanks valt er op dit gebied nog steeds winst te behalen. Dit is van belang omdat de totale medische stralingsbelasting voor diagnoses de laatste jaren toeneemt. Dat komt doordat Nederlanders jaarlijks gemiddeld steeds meer medische verrichtingen ondergaan waarbij straling wordt gebruikt, zoals CT-scans. Moderne radiologische apparatuur biedt steeds meer mogelijkheden om de dosis per verrichting zo laag mogelijk te houden. Het RIVM heeft daarom geïnventariseerd welke eigenschappen van de apparatuur zijn verouderd en welke juist zijn gewenst om de dosis te verlagen. Verouderd is bijvoorbeeld apparatuur waarbij het niet mogelijk is om de omvang van de röntgenbundel te beperken. Hetzelfde geldt voor apparatuur waarbij de dosis niet automatisch wordt aangepast aan de lichaamseigenschappen van de patiënt (zoals het gewicht). Voorbeelden van geavanceerde dosisbesparende technieken zijn 'magnetische navigatie', waarbij bijvoorbeeld een hartkatheter door bloedvaten wordt geleid met behulp van magnetische velden in plaats van met röntgenstralen. State of the art is het ook als de dosis kan worden aangepast aan de verschillende fases van de hartslag (ontspannen hart of juist niet). Daarnaast bestaan er detectoren met minder elektronische ruis, waardoor het apparaat gevoeliger is en met minder straling toe kan. Belangrijk zijn verder de nieuwste wiskundige methoden waarmee het beeld wordt gereconstrueerd (iteratieve reconstructie), waardoor een lagere dosis toereikend is. Voor de stralingsbelasting van patiënten door diagnostische verrichtingen is het van belang zowel het aantal verrichtingen als de dosis per verrichting te beperken. Het huidige rapport richt zich vooral op de dosis per verrichting. Deze is relatief hoog bij CT-scans en bij interventies met een lange blootstelling aan röntgenstraling. Om de mogelijkheden van state of the art apparatuur optimaal te benutten is het van belang dat de gebruikers goed worden opgeleid en nageschoold. Dosisbesparing is extra belangrijk bij kinderen, omdat die kwetsbaarder zijn voor nadelige effecten van straling. De inventarisatie is gemaakt op basis van literatuuronderzoek en interviews met experts uit diverse beroepsgroepen (radiologen, klinisch fysici, laboranten en fabrikanten). Het onderzoek werd verricht in opdracht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg.

Synopsis

The radiation doses that patients in the Netherlands receive in medical diagnostics are among the lowest in Europe. Nevertheless, some improvements are still possible. This is important because the overall medical radiation burden for diagnostic procedures has been increasing in the past few years. This is because Dutch citizens on average undergo ever more medical procedures that use radiation, such as CT scans. Modern radiological equipment offers more and more possibilities to keep the dose per procedure as low as possible. The National Institute for Public Health and the Environment has therefore assessed which properties of the equipment are outdated and which are desirable to reduce the dose. Examples of outdated equipment are devices which do not make it possible to limit the size of the X-ray beam and devices that do not automatically adjust the dose to the properties of the patient's body (such as weight). Examples of advanced dose limiting techniques are 'magnetic navigation', where for example a cardiac catheter is led through blood vessels with the help of magnetic fields rather than X-ray images. Another example of the state of the art is the adjustment of the dose to the different phases of the cardiac cycle (contraction and relaxation). There are also detectors with reduced electronic noise that make the device more sensitive and capable of using less radiation. Also important are the latest mathematical techniques to reconstruct the image (iterative reconstruction), which make a lower dose adequate. For the radiation burden of patients resulting from diagnostic procedures it is important to limit both the number of procedures and the dose per procedure. The present report mainly concerns the dose per procedure. It is relatively high for CT scans and for interventions with long exposure to X-rays. In order to use the possibilities of state of the art equipment optimally, it is important that the users are properly trained and provided with continuing education. Dose reduction is particularly important for children, because they are more vulnerable for the adverse effects of radiation. The assessment was made on the basis of literature research and interviews with experts from various professions (radiologists, medical physicists, technicians and manufacturers). This investigation was conducted at the request of the Health Care Inspectorate of the Netherlands.
 

Home / Documenten en publicaties / Dosisbesparing bij radiologische apparatuur

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu