Baarmoederhalskanker

Baarmoederhalskanker is een kwaadaardig gezwel van de baarmoederhals. Deze vorm van kanker ontstaat heel langzaam. Met het bevolkingsonderzoek worden vooral voorstadia ontdekt. Door deze te behandelen wordt voorkomen dat baarmoederhalskanker ontstaat.

Op deze pagina:


Belangrijke informatie over baarmoederhalskanker

  • Baarmoederhalskanker is niet erfelijk of besmettelijk.
  • Baarmoederhalskanker komt door een langdurige besmetting met het humaan papillomavirus (HPV).
  • Het duurt lang voordat baarmoederhalskanker ontstaat. Meestal minimaal 15 jaar.
  • Lange tijd is er sprake van een voorstadium. Door deze te behandelen kan voorkomen worden dat baarmoederhalskanker ontstaat.

Naar boven


Wat is baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker ontstaat in het overgangsgebied van de baarmoederhals waar 2 soorten cellen in elkaar over gaan. Het gaat om cilindercellen en plaveiselcellen. Het overgangsgebied ligt afhankelijk van bijvoorbeeld de menstruatiecyclus meer aan de buitenkant van de baarmoederhals. Het overgangsgebied is erg gevoelig voor een infectie met HPV. Daarom ontstaat daar baarmoederhalskanker.

Baarmoederhals

Er zijn 2 typen baarmoederhalskanker:

  1. Het plaveiselcelcarcinoom is kanker van de plaveiselcellen. Dit type kanker komt bij 8 van de 10 vrouwen met baarmoederhalskanker voor.
  2. Het adenocarcinoom is kanker van de cilindercellen. Dit type kanker komt bij 2 van de 10 vrouwen met baarmoederhalskanker voor. Het is een agressievere vorm van baarmoederhalskanker met een slechtere prognose.

Naar boven


Hoe onstaat baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker komt door een langdurige besmetting met een virus: het humaan papillomavirus (HPV). HPV komt veel voor. Bijna iedereen heeft een keer HPV. Meestal ruimt het lichaam het virus zelf weer op. Als dit niet gebeurt dan kunnen er afwijkende cellen ontstaan. De meeste afwijkende cellen worden door het lichaam weer opgeruimd. Soms lukt dat niet. Dan kan op lange termijn baarmoederhalskanker ontstaan. De kans daarop is heel klein. Minder dan 1% van de vrouwen met een HPV-infectie krijgt uiteindelijk baarmoederhalskanker.

Visuele weergave van het ontstaan van een HPV-infectie

Naar boven


Hoe vaak komt baarmoederhalskanker voor?

Ieder jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen in Nederland de diagnose baarmoederhalskanker. Anders gezegd: bijna 4 op de 50.000 vrouwen krijgt baarmoederhalskanker.

4 van de 50.000 vrouwen

Zonder het bevolkingsonderzoek krijgen geen 700 maar ongeveer 1.300 vrouwen per jaar baarmoederhalskanker. Met het vernieuwde bevolkingsonderzoek wordt jaarlijks nog 100 diagnoses van baarmoederhalskanker voorkomen. En krijgen maar ongeveer 600 vrouwen per jaar baarmoederhalskanker.

Naar boven


Bij wie komt baarmoederhalskanker het vaakst voor?

Baarmoederhalskanker komt vooral bij jonge vrouwen tussen de 35 en 45 jaar voor. Dit is anders dan bij de meeste kankersoorten.

Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door een virus: het humaan papillomavirus (HPV). Meisjes worden rond hun 15e jaar seksueel actief. Vanaf dan kunnen ze besmet raken met het HPV. Als de HPV-infectie zich ontwikkelt tot baarmoederhalskanker, duurt dit gemiddeld 10 tot 15 jaar. Daarom komt baarmoederhalskanker vooral voor bij vrouwen vanaf 30 jaar.

Aantal vrouwen met baarmoederhalskanker per leeftijdsgroep

weergave incidentie baarmoederhalskanker (2015)

Naar boven


Hoeveel vrouwen overlijden er jaarlijks aan baarmoederhalskanker?

Ieder jaar overlijden 200 tot 250 vrouwen aan baarmoederhalskanker. Anders gezegd: per 50.000 vrouwen sterft in Nederland 1 vrouw aan baarmoederhalskanker.

1 van de 50.000 vrouwen

Zonder het bevolkingsonderzoek zouden er geen 200 tot 250 vrouwen per jaar overlijden maar 500 vrouwen. Met het vernieuwde bevolkingsonderzoek worden jaarlijks 35 sterfgevallen extra voorkomen.

Naar boven


Waardoor meer risico op baarmoederhalskanker?

Gevoelige cellen

Baarmoederhalskanker ontstaat in het overgangsgebied (transformatiezone) van de baarmoederhals  waar 2 soorten cellen, cilindercellen en plaveiselcellen,  in elkaar over gaan. Dit overgangsgebied ligt meestal wat meer naar binnen in de baarmoederhals. Bij sommige vrouwen ligt het meer  aan de buitenkant van de  baarmoederhals. Het overgangsgebied is dan gevoeliger voor een HPV-infectie.

Baarmoederhals

  • Langdurig anticonceptiegebruik. Het gevoelige overgangsgebied zit door langdurig anticonceptiegebruik meer aan de buitenkant van de baarmoederhals. Hierdoor kan besmetting met HPV van het gevoelige gebied makkelijker plaatsvinden.
  • Aantal zwangerschappen. Het gevoelige overgangsgebied zit tijdens de zwangerschap meer aan de buitenkant van de baarmoederhals. Hierdoor kan een besmetting met HPV van het gevoelige gebied makkelijker plaatsvinden.

HPV-infectie

HPV komt veel voor. Het lichaam ruimt het HPV bijna altijd binnen 2 jaar weer op. Soms lukt dat niet.  Het virus blijft dan langdurig aanwezig en baarmoederhalskanker kan ontstaan.

  • Een verminderde afweer. Door het gebruik van medicijnen die de afweer verminderen kan het lichaam het virus niet goed opruimen. Het gaat bijvoorbeeld om medicijnen na een orgaantransplantatie. Ook vrouwen met HIV hebben een hoger risico op baarmoederhalskanker.
  • Roken. Baarmoederhalskanker komt vaker voor bij vrouwen die roken. Roken beschadigd de cellen en als u rookt werkt uw afweersysteem minder goed. Het lichaam kan het virus minder goed opruimen.
  • Infectie van chlamydia of herpes. Een infectie met chlamydia of herpes verhoogt de kans op baarmoederhalskanker.
  • Infectie met meerdere HPV-types. Infecties met meerdere HPV-types verhoogt de kans op baarmoederhalskanker.
  • Veel wisselende seksuele contacten. Bij veel wisselende seksuele contacten is de kans groter om een infectie met HPV te krijgen.

Naar boven


Veelgestelde vragen

Naar boven

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu