Overdiagnostiek en overbehandeling

Als bij de screening een aandoening wordt gevonden die niet zou hebben geleid tot klachten, liggen overdiagnostiek en overbehandeling op de loer.

Overdiagnostiek

'Overdiagnostiek' is het diagnosticeren van (voorstadia van) een aandoening die niet tot klachten zou hebben geleid als deze niet (waren) was gevonden met de screening.

Overbehandeling

Overdiagnostiek kan leiden tot overbehandeling: iemand wordt geopereerd of krijgt medicatie toegediend om een aandoening te behandelen die niet tot klachten zou hebben geleid. Bij een behandeling moet de verwachte gezondheidswinst worden afgewogen tegen de mogelijke schadelijke effecten van de behandeling. Als de aandoening zonder behandeling niet leidt tot problemen, slaat de balans bij wel behandelen al snel door naar de negatieve kant: de schade door de behandeling is dan groter dan de gezondheidswinst.

Voorbeeld

Een belangrijk nadeel van de PSA test is dat het niet mogelijk is om een onderscheid te maken tussen snel groeiende en langzaam of niet groeiende tumoren. Deze laatste komen vaak voor bij oudere mannen. Veel van deze mannen krijgen geen last van deze langzaam groeiende tumoren. In geval van diagnostiek en behandeling in het ziekenhuis is dan sprake van ‘overdiagnostiek’ en ‘overbehandeling’. De diagnostiek in het ziekenhuis is onaangenaam, terwijl door de behandeling mannen het risico lopen op incontinentie of impotentie. De balans tussen nut en risico van deze screening is, gezien het aantal mannen dat negatieve gevolgen ervaart van overdiagnostiek c.q. overbehandeling, met de huidige technologie negatief.

Overdiagnostiek moet onderscheiden worden van de (achteraf onnodige) diagnostiek bij fout-positieve screeningsuitslagen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu