Ontwikkelingen en mogelijkheden

Een belangrijk kenmerk van moderne biotechnologie is dat een nieuw stukje DNA in het DNA van een organisme wordt ingebracht (recombinant DNA-technologie). Deze techniek bestaat nog maar enkele decennia, nadat het mogelijk werd om DNA te analyseren en te modificeren. Meestal is dit stukje nieuw DNA afkomstig van een ander organisme. Het komt nu echter meer en meer voor dat stukjes genetische code (DNA) zelf worden ontworpen.

Recent is de verschuiving zichtbaar naar nieuwe technieken waarmee heel gericht bepaalde stukjes DNA in een organisme kunnen worden verwijderd, veranderd of toegevoegd. De basisprincipes worden al lang beheerst, maar de toepassing er van kan nu veel preciezer en sneller. Ook zijn er nieuwe toepassingen waarmee niets aan de genetische code van het DNA wordt veranderd, maar waarin bestaande stukken DNA worden aan- of uitgeschakeld. Dit wordt het beïnvloeden van de genexpressie genoemd. Ook hier waren de principes al wel bekend, maar zijn de kennis, kunde en technische mogelijkheden om hier echt iets mee te doen enorm toegenomen.

De vervolgstap is dat van een stukje genetisch materiaal gericht kan worden gedefinieerd wat de functie is. Daarna kan het stukje DNA als 'in een bouwdoos' tot iets nieuws worden ‘geprogrammeerd’. De nieuw geprogrammeerd stukken vormen dan weer de bouwblokken voor nog grotere structuren. De denkwijze is min of meer analoog aan het bouwen van elektronische schakelingen. Deze ontwikkeling is een deel van wat synthetische biologie wordt genoemd.

Toepassingen

De toepassingen van moderne biotechnologie zijn divers. Toepassingen kunnen bijvoorbeeld helpen de uitstoot van CO2 te verminderen. Dat kan door micro-organismen stoffen te laten produceren die doorgaans van aardolie worden gemaakt, zoals grondstoffen voor brandstof of plastics. Ook geur- en smaakstoffen, zoals vanille of de zoetstof stevia, en medicijnen kunnen langs deze routes worden gemaakt. Insuline is al een bekend voorbeeld voor diabetespatiënten, nieuwer is artisemine tegen malaria. Er wordt ook hard gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe antibiotica met behulp van technieken uit de moderne biotechnologie.

In het verschiet liggen toepassingen waarbij micro-organismen in het menselijk lichaam kunnen worden ingebracht. Op deze manier kunnen bijvoorbeeld medicijnen heel gericht op een specifieke plek in het lichaam worden afgegeven. Ook biedt het perspectieven om gendefecten die erfelijke ziekten veroorzaken in de kiembaancellen te repareren, door gericht stukjes DNA te verwijderen of er in te plaatsen met nieuwe technieken (CRISPR/Cas9).  Modificatie van kiembaancellen die uitgroeien tot embryo is in Nederland verboden.

Home / Onderwerpen / B / Biotechnologie / Ontwikkelingen en mogelijkheden

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu