Duurzame visvangst en gezond vis eten (FISSH & SfSA)

Vis eten is gezond. Daarom wordt visconsumptie aanbevolen. Maar hoeveel vis kunnen we duurzaam consumeren? En wat zijn mogelijke alternatieven? Het onderzoeksproject FISSH van het RIVM buigt zich over dit complexe maatschappelijke vraagstuk.

122036 Tableau van verse visVisconsumptie en gezondheid

Het Voedingscentrum, de Gezondheidsraad en Wereldgezondheidsorganisatie bevelen aan minstens een keer per week vette vis te eten. Vis bevat namelijk bepaalde vetzuren die het risico op hart- en vaatziekten vermindert. 

Deze adviezen richten zich op de gezondheid van de mens, zonder rekening te houden met de benodigde hoeveelheid beschikbare vis. Het RIVM buigt zich over de vraag hoe gezond, veilig en duurzaam het zou zijn als we volgens de richtlijnen vis zouden gaan eten. Dus, als we meer vis eten bijvoorbeeld in plaats van vlees, wat betekent die verandering in ons dieet dan voor de gezondheid, het milieu en de economie? En hoe zit dat voor alternatieven die dezelfde gezondheidseffecten hebben? 

Wilde vis versus gekweekte vis

De laatste decennia is de visvangst duurzamer geworden, bijvoorbeeld doordat maatregelen zijn genomen (zoals een vangstquota) en zijn visvangsttechnologieën verbetert. Veel vis die in Nederland wordt geconsumeerd, heeft een MSC- of ASC-label, wat duidt op een duurzame vangst. Maar het aanbod van gecertificeerde vis is wereldwijd gezien nog maar een fractie van het totale aanbod. Wereldwijd verstoort de vangst van wilde vis  de ecosysteemdiensten van oceanen, zeeën en zoetwateren en zorgt het voor een afname van de biodiversiteit. Veel vissoorten worden daarnaast nog overbevist. Is er genoeg duurzaam gevangen vis beschikbaar voor een toename van de visconsumptie?

Aan viskwekerijen kleven ook nadelen. Zo wordt gekweekte vis veelal gevoerd met wild gevangen vis. Daarnaast is bij viskwekerijen bijvoorbeeld sprake van vermesting van het oppervlaktewater door het neerslaan van stikstofhoudende stoffen. En ook van verontreiniging van het water met antibiotica en pathogenen (ziekteverwekkers). Ook hierbij geldt dat er duurzame en minder duurzame alternatieven zijn en dat er sprake is van technologische verduurzaming. Zo zijn er proeven gaande met het voeren van vis met insecten en algen in plaats van met wild gevangen vis. 

Oplossingen via FISSH en ‘Solution Focused Sustainability Assessment’

Het FISSH-project

Het doel van het project Fish Integrating Sustainability, Safety and Health (FISSH) is om bij de visconsumptie en -vangst de aspecten gezondheid, voedselveiligheid en duurzaamheid langs de lat te leggen. Misschien bevat de markt onvoldoende duurzaam gevangen vis om alle Nederlanders vis te laten consumeren volgens de richtlijnen. Deze drie aspecten kunnen dus conflicteren, net als de belangen van stakeholders die hierbij komen kijken. De Solution focused Sustainability Assessment (SfSA)-methode wordt ingezet en getest om deze aspecten te beoordelen en de vraagstukken van FISSH te helpen beantwoorden.

Solution Focused Sustainability Assessment (SfSA-methode)

SfSA-procedure (SOFOCLES, NL) v2

SfSA is een procedure voor het oplossen van complexe maatschappelijke problemen. Bij dergelijke ‘wicked problems’ zijn tegenstrijdige belangen, de kennis en opvattingen zijn onzeker en het is nog niet bekend hoe om te gaan met de data (bijvoorbeeld kwantificatie). Het RIVM heeft de SfSA-procedure ontworpen. 

Karakteristiek voor SfSA is de focus op oplossingen. Aan het begin van het traject, wordt naast het doorgronden van het probleem direct nagedacht over mogelijke oplossingsrichtingen. Uiteindelijk richt de analyse zich niet op het kwantificeren van het probleem, maar het vergelijken van oplossingsrichtingen. Al in de tweede stap van SfSA worden oplossingen bedacht en uitgewerkt. Stakeholders hebben daarbij een essentiële rol. Vervolgens wordt beoordeeld welke oplossing het beste bijdraagt aan de gezondheid van mens en milieu. Daarvoor is een beoordelingskader nodig. Het is belangrijk dat alle stakeholders het beoordelingskader ondersteunen. De beste oplossing wordt overgedragen aan de bevoegde instantie, zodat maatregelen kunnen worden genomen. 

Toelichting op het onderzoek

De focus ligt op zogenaamde vette vis, omdat hier meer vetzuren in zitten die het gezondheidsvoordeel van visconsumptie bepalen. Het onderzoek kijkt naar de huidige visconsumptie in Nederland. Dit kan betekenen dat de vis in een ander land gevangen of gekweekt wordt, maar in Nederland wordt geconsumeerd. Alle effecten uit de keten, van de vangst tot de afvoer na consumptie (bijvoorbeeld afvalbeheer en recycling), op de gebieden van gezondheid, duurzaamheid en voedselveiligheid, worden meegenomen in het onderzoek. 

Het onderzoek is in januari 2015 van start gegaan en loopt door tot medio 2016. Resultaten zullen via deze website beschikbaar worden gesteld. 

Home / Onderwerpen / D / Duurzaamheid / Duurzame visvangst en gezond vis eten (FISSH & SfSA)

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu