Wat verstaan we onder een gezonde leefomgeving ?

Er zijn vele definities van een gezonde leefomgeving mogelijk, vanuit even zoveel perspectieven.

Gezonde leefomgeving: een brede definitie

Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is. Meer concreet is een gezonde leefomgeving een leefomgeving die:

  • schoon en veilig is;
  • uitnodigt tot bewegen, spelen en sporten; 
  • fietsen, wandelen en OV-gebruik stimuleert en zorgt voor goede bereikbaarheid 
  • er voor zorgt dat mensen elkaar kunnen ontmoeten; 
  • rekening houdt met de behoeften van de (toekomstige) bewoners en specifieke bevolkingsgroepen (kinderen, ouderen, chronisch zieken, gehandicapten, lagere inkomensgroepen);
  • een goede milieukwaliteit (geluid, lucht, bodem, externe veiligheid) heeft; 
  • voldoende groen, natuur en water en aandacht voor klimaatadaptatie heeft;
  • gezonde en duurzame woningen heeft;
  • een aantrekkelijke en gevarieerde openbare ruimte heeft;
  • een gevarieerd aanbod aan voorzieningen (bijvoorbeeld woningen, scholen, winkels, cultuur, bedrijven, openbaar vervoersvoorzieningen, sport) heeft.

Het heeft dus zowel betrekking op de fysieke als sociale omgeving.

Conceptueel kader: leefomgevingskwaliteit

Het RIVM heeft in het kader van de Nationale Milieuverkenning 5 een conceptueel kader opgesteld voor leefomgevingskwaliteit dat het uitgangspunt vormt voor het denken over gezonde leefomgeving. De kwaliteit van de leefomgeving is hierin één van de factoren die onze kwaliteit van leven bepaalt en wordt bepaald door ruimtelijke, fysieke en sociale omgevingsfactoren. Naast meetbare (objectieve) kenmerken, zoals aantal decibel geluid of afstand tot groen in de wijk, zijn ook oordelen of percepties van mensen van belang, zoals hinder van geluid of tevredenheid met groenvoorzieningen (subjectieve kenmerken). Belangrijk daarbij is dat niet alleen objectieve kenmerken of meetgegevens van belang worden geacht, maar ook de beleving van mensen, zowel voor wat betreft de kwaliteit van de leefomgeving als voor de gezondheid. Deze beleving van bewoners kan nog wel eens verschillen van de situatie zoals vastgesteld op basis van de meetgegevens. Onderstaand schema maakt het bredere concept van de kwaliteit van leven inzichtelijk.

Schema kwaliteit van leven

In dit onderwerp richten we ons op het gezond ontwerpen en inrichten van de fysieke leefomgeving.

Hoe beïnvloed de fysieke leefomgeving de gezondheid?

De leefomgeving waarin mensen wonen, werken en leven heeft invloed op hun gezondheid. Deze invloed kan direct zijn, bijvoorbeeld door de luchtkwaliteit, een drukke weg met een hoog risico op verkeersongevallen of slechte fietsmogelijkheden in een buurt. Maar de omgeving kan ook indirect van invloed zijn op de gezondheid, bijvoorbeeld door stress van geluidhinder of ontevredenheid over de (mensen in de) buurt. Vaak wordt aandacht besteed aan bovenstaande negatieve omgevingsfactoren, terwijl de omgeving ook een positieve invloed kan hebben op de gezondheid oftewel gezondheidsbevorderend kan werken. Zo is er de laatste jaren aandacht voor de (gezondheidsbevorderende) functie van groen in de directe woonomgeving en het optimaliseren van de akoestische kwaliteit van bepaalde plekken in een stad.

Gezond ontwerpen en inrichten van de fysieke leefomgeving

Door de leefomgeving op een bepaalde manier in te richten kan de gezondheid bevorderd worden. Daarbij zijn verschillende thema’s van belang, zoals gezonde mobiliteit, natuur, groen en water, sport en spelen, openbare ruimte, milieukwaliteit, en binnenmilieu. Kwetsbare groepen zoals kinderen, ouderen en mensen met een lage sociaal-economische status (SES) hebben daarbij vanwege hun kwetsbaarheid extra aandacht nodig.

 

Home / Onderwerpen / G / Gezonde leefomgeving / Wat verstaan we onder een gezonde leefomgeving ?

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu