Hiv en zwangerschap

Verwekker: humaan immunodeficientievirus (HIV-1, HIV-2).
Transmissieroute: seksueel via de slijmvliezen of parenteraal.
Incubatietijd: (windowfase:) 3 weken tot 6 maanden.
Symptomen: acute hivinfectie: soms lymfeklierzwellingen en koorts, maar meestal weinig tot geen symptomen. aids: symptomen afhankelijk van aidsdefiniërende ziekte (opportunistische infecties en tumoren).
Besmettelijke periode: altijd, vooral tijdens acute hivinfectie en aids; daartussenin veel minder besmettelijk, afhankelijk van de virusconcentratie.

Risico voor zwangere (zelf)

Een hivinfectie tast de (cellulaire) weerstand aan. Hierdoor kunnen bepaalde ziektes of tumoren optreden, die normaal niet of veel minder voorkomen. Wanneer sprake is van de combinatie slechte weerstand door een Hivinfectie en zo’n ziekte spreekt men van aids. Omdat tijdens de zwangerschap de cellulaire weerstand verlaagd is, kan zwangerschap theoretisch een negatieve invloed hebben op het verloop van de hivinfectie. In de praktijk is dat vrijwel nooit het geval. Vroegtijdig herkennen van een hivinfectie is ook voor een zwangere zelf van belang omdat dan tijdig met antiretrovirale medicatie kan worden gestart en daardoor een te lage weerstand wordt voorkomen. Sommige aidsziekten, zoals een PCP-longontsteking zijn nog steeds zeer gevaarlijk, maar ook waterpokken kan bij iemand met een zeer lage weerstand dodelijk zijn.

Risico voor ongeboren vrucht

Hiv kan in een zich normaal ontwikkelende zwangerschap niet voor 28 weken naar de foetus worden overgedragen maar daarna wel, met als grootste risicomoment de vaginaal ingezette bevalling. Afhankelijk van de hoeveelheid hiv in het plasma zal zonder medicatie 10-80% van de kinderen tijdens de zwangerschap en de bevalling worden geïnfecteerd, gemiddeld 20-30%. Een kind dat al tijdens de zwangerschap geïnfecteerd wordt heeft een grote kans om al in het eerste levensjaar aids te ontwikkelen. Door het op tijd (rond 24 weken) starten met een combinatie van 3 antiretrovirale middelen is het vrijwel geheel mogelijk om overdracht in de zwangerschap en tijdens de baring te voorkomen. De bijwerkingen hiervan zijn gering voor zowel moeder als kind. Langetermijneffecten zijn nog onvoldoende onderzocht. Wanneer antiretrovirale therapie niet aanslaat, kan een keizersnede voordat de vliezen langdurig gebroken zijn of de baring goed in gang is gezet ook de overdracht verminderen.

Risico voor pasgeborene

Hiv kan worden overgedragen door borstvoeding. Om die reden wordt borstvoeding ontraden aan vrouwen met hiv die toegang hebben tot goede flesvoeding. Overigens hoort bij de preventieve behandeling met antiretrovirale medicamenten ook een nabehandeling van de pasgeborene gedurende 4 weken.

Borstvoeding

Hiv kan worden overgedragen door borstvoeding. Om die reden wordt borstvoeding ontraden aan vrouwen met hiv die toegang hebben tot goede flesvoeding.

Advies

Een zwangere vrouw met hiv kan haar ongeboren kind besmetten. Ook na de geboorte kan besmetting optreden, bijvoorbeeld via borstvoeding. Iedere zwangere vrouw wordt bij de eerste controle getest op hiv. Overdracht op het kind wordt voorkomen door medicijnen en speciale maatregelen tijdens de zwangerschap en bevalling. Het is verstandig om geen borstvoeding te geven wanneer de moeder hiv heeft.

Vragen en antwoorden professionals
 

Wordt iedere zwangere getest op hiv?

Sinds 2004 wordt iedere zwangere in Nederland - zonder dat dat expliciet gevraagd wordt - bij het eerste bezoek aan de verloskundige ook getest op hiv. Zij krijgt dat wel te horen en kan dat ook weigeren, net als de andere testen die dan verricht worden.

Waarom wordt iedere zwangere getest op hiv?

Het is duidelijk uit onderzoek in Amsterdam dat niet iedereen weet dat risico gelopen is op een hivinfectie en omdat het zich meestal ook niet op een andere manier uit voordat men al heel veel jaren geïnfecteerd is en aids heeft, kan men er alleen achter komen wie een hivinfectie heeft door te testen. Dit is sinds 2004 ingevoerd omdat er een heel goede behandeling bestaat om overdracht van de hivinfectie naar de baby te voorkomen.

Als een zwangere een hivinfectie blijkt te hebben, heeft de partner dan ook altijd een hivinfectie?

Gemiddeld 1 op de 3 partners van met hiv geïnfecteerde vrouwen heeft ook een hivinfectie. Zelfs als sprake is van een langdurige relatie hoeft de partner niet de infectie te hebben, omdat hiv niet zo besmettelijk is.
Helaas zijn er natuurlijk ook partners met een hivinfectie waarvan de vrouw in de zwangerschap negatief test. Partners moeten dus niet denken dat wanneer hun vrouw een goede testuitslag heeft dit ook voor hen geldt. Zij moeten zich bij voorkeur ook laten testen. Dat kan via de huisarts, de verloskundige of de GGD.

Wanneer iemand zwanger is geraakt van een hivgeïnfecteerde man, is er dan een kans dat de baby geïnfecteerd is zonder dat de vrouw een infectie heeft?

De baby wordt altijd via de moeder geïnfecteerd en nooit direct via besmet zaad van de vader. De vrouw, die zwanger is van een hivgeïnfecteerde man hoeft zelf helemaal niet door die partner met hiv geïnfecteerd te zijn. Het is verstandig dit in een centrum-ziekenhuis te laten onderzoeken gedurende enige momenten in de zwangerschap, zodat in het ergste geval een infectie van de moeder niet overgedragen hoeft te worden naar het kind.

Wanneer weet je dat de baby niet door de moeder geïnfecteerd is met hiv?

Wanneer er, zoals aangeraden wordt, geen borstvoeding wordt gegeven, dan is het toch pas rond 3 maanden vrijwel zeker dat een baby niet geïnfecteerd is. Dat komt omdat de baby op zijn laatst bij de bevalling nog geïnfecteerd kan zijn waarna het 3 weken tot 6 maanden kan duren voordat de infectie in het bloed van de baby kan worden vastgesteld. Internationaal wordt de PCR-test bij 3 maanden gezien als de test waarbij vrijwel alle infecties aan het licht komen.

Mag de baby na de geboorte even aan de borst gelegd worden wanneer de moeder hivgeïnfecteerd is?

Nee, de baby kan door borstvoeding worden geïnfecteerd. Juist in de eerste borstvoeding zitten veel hivbevattende cellen. Deze melk is dus relatief gevaarlijk en af te raden om aan de baby te geven. Verder zal door het aanleggen de productie van melk worden bevorderd en dat is lastig wanneer geen borstvoeding gegeven mag worden.

Andere richtlijnen

Home / Onderwerpen / H / Hiv / Hiv en zwangerschap

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu