Nitraat in uitspoelend water naar grondsoort, per bedrijfstype

Voor iedere grondsoortregio wordt in onderstaande grafieken de bedrijfsgemiddelde nitraatconcentratie per bedrijfstype gegeven en het aandeel bedrijven waar de gemiddelde nitraatconcentratie in het uitspoelende water voldoet aan de nitraatnorm van 50 mg/l.

Er wordt onderscheid gemaakt naar Melkveebedrijven, Akkerbouwbedrijven, Hokdierbedrijven en Overige bedrijven. Deze laatste categorie betreft onder meer graasdierbedrijven anders dan melkvee en bedrijven met bijvoorbeeld een hokdiertak of akkerbouwtak naast de graasdiertak. 
Omdat in de Veenregio alleen melkveebedrijven zijn bemonsterd, wordt voor die hoofdgrondsoortregio de trend per bedrijfstype niet opnieuw getoond.

Figuur 1 Ontwikkeling nitraatconcentratie in de Kleiregio.

Figuur 1 Ontwikkeling nitraatconcentratie in de Kleiregio.

In de gemiddelden van de Kleiregio is een afnemende trend zichtbaar. Tussen circa 2000 en 2003 is eerst een sterke afname zichtbaar, waarna in 2004 het eerdere niveau van 2000 wordt bereikt. Daarna zet de dalende trend wel door naar circa 10 mg/l voor Melkvee en Overig, en circa 30 mg/l voor Akkerbouw. De drie bedrijfstypen blijven daarmee gemiddeld de laatste jaren ook ruim onder de 50 mg/l van de nitraatnorm.

Figuur 2 Ontwikkeling nitraatconcentratie in de L?ssregio. In sommige jaren waren er te weinig deelnemende ?Overige?- en ?Akkerbouw bedrijven? om een gemiddelde weer te geven.

Figuur 2 Ontwikkeling nitraatconcentratie in de Lössregio. In sommige jaren waren er te weinig deelnemende ‘Overige’- en ‘Akkerbouw bedrijven’ om een gemiddelde weer te geven.

In de Lössregio is de gemiddelde nitraatconcentratie het hoogst bij het bedrijfstype Akkerbouw. De groep ‘Overig’ heeft een lagere nitraatconcentratie, het betrekkelijk geringe aantal bedrijven dat voor ‘Overig’ werd bemonsterd maakt het echter moeilijker om hier uitspraken over te doen. Melkveebedrijven hebben gemiddeld de laagste nitraatconcentraties, de laatste jaren schommelend rond de nitraatnorm. 

Figuur 3 Bedrijfsgemiddelde nitraatconcentratie per bedrijfstype in het uitspoelend water in de Zandregio. De jaartallen op de x-as markeren 1 januari van dat jaar.

Figuur 3 Bedrijfsgemiddelde nitraatconcentratie per bedrijfstype in het uitspoelend water in de Zandregio. De jaartallen op de x-as markeren 1 januari van dat jaar. 

De veranderingen in de nitraatconcentratie van het uitspoelend water in de Zandregio zijn de afgelopen tien jaar betrekkelijk klein (Figuur 3), behalve bij de bedrijfscategorie ‘Hokdier’. Hier zijn de concentraties de laatste tien jaar het meest gedaald, na de aanvankelijke stijging tot 2006. De fluctuaties worden vooral veroorzaakt door een wisseling van bedrijven (steekproef-effecten). Bij de categorie ‘Overig’ is sprake van een beperkte daling in de laatste jaren. Bij ‘Melkvee’ schommelt de nitraatconcentratie rond 2003 om en nabij de nitraatnorm van 50 mg/l, en ligt de laatste jaren hier onder. De categorie Akkerbouw kent sinds 2011 de hoogste nitraatconcentraties in de Zandregio. Voor alle bedrijfscategorieën geldt dat de niveaus in de eerste jaren van de metingen beduidend hoger lagen dan tegenwoordig, maar door missende waarnemingsjaren zijn de trends in die eerste jaren niet goed vast te stellen.

Tabel 2. Percentage bedrijven in de Zandregio waar de gemiddelde nitraatconcentratie in het uitspoelend water voldoet aan de nitraatnorm van 50 mg/l.; waarden 1992 -2013.

  (hoofd-)grondsoortregio
jaar Melkvee Akkerbouw Hokdier Overig*
1992 1,5 5,6 - 0,0
1993 3,1 5,3 - -
1994 22 - - -
1995 29 22 - -
1996 - - - -
1997 0,0 40 - -
1998 5,9 18 - -
1999 47 62 9,1 -
2000 29 38 - 0,0
2001 39 25 - -
2002 57 70 0,0 25
2003 62 47 50 38
2004 43 14 9,1 50
2005 48 14 6,2 15
2006 49 20 15 24
2007 49 11 27 32
2008 56 15 28 60
2009 63 38 44 56
2010 55 27 32 37
2011 59 28 59 44
2012 74 33 53 50
2013 68 19 40 30

Het percentage bedrijven in de Zandregio dat voldoet aan de nitraatnorm (Tabel 2), vertoont analoog aan de lichte daling in concentraties, een beperkte toename. In 2013 is het aandeel van aan de nitraatnorm voldoende bedrijven echter in elke categorie weer afgenomen. Dit is conform de hogere gemiddelden van dat jaar in figuur 3.

<december 2016>

 

 

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu