Handboek Omgevingsveiligheid

De komst van de Omgevingswet en de ervaringen met het externe veiligheidsbeleid zijn een aanleiding geweest voor een accentverschuiving binnen het beleid over externe veiligheid. Daarmee is ook de naamgeving veranderd naar omgevingsveiligheid. In het omgevingsveiligheidsbeleid is naast het plaatsgebonden risico een instrument geplaatst om invulling te geven aan het beschermen van de omgeving.

Deel 0 - Wat is het RIVM Handboek omgevingsveiligheid?

Dit Handboek is een hulpmiddel om invulling te geven aan het omgevingsveiligheidsbeleid en heeft een tweeledig doel:

  1. Bieden van informatie over hoe omgevingsveiligheidsbeleid is opgebouwd en wie welke rol heeft. Het Handboek dient als hulpmiddel bij de toepassing van het beleid. Het biedt achtergrondkennis waarmee het bevoegd gezag, beleidsmakers en andere belanghebbenden hun keuzes inhoudelijk kunnen motiveren. In die zin maakt het Handboek geen beleidsmatige keuzes; maken van dergelijke keuzes behoort immers tot het domein van de democratische besluitvorming. Beleidskeuzes zijn de verantwoordelijkheid van het bevoegd gezag.
  2. Bieden van de methoden die nodig zijn om vast te stellen of in een gebied aandacht nodig is voor bescherming tegen brand, explosie of gifwolk ten gevolge van een mogelijk ongeval met gevaarlijke stoffen. Onderdeel hiervan is het bieden van inhoudelijk aangrijpingspunten voor het selecteren van (omgevings-)maatregelen die geschikt zijn voor het bieden van zinvolle en haalbare bescherming, waaronder het afleiden van bouwvoorschriftengebieden. De controle en validatie van de inhoudelijke methoden en informatie ligt bij het RIVM.

Leeswijzer Handboek

Dit Handboek bestaat uit drie delen. Elk deel beschouwt het thema vanaf twee kanten, namelijk een beleidsmatige kant A en een inhoudelijke kant B. De eerste helft (Kant A) beschrijft het beleidsmatige kader. De tweede helft (Kant B) beschrijft de te gebruiken methoden en achtergrondinformatie. Deel 1 beschrijft hoe omgevingsveiligheid is opgebouwd. Deel 2 biedt een kader voor het komen tot bestuurlijke keuzes over omgevingsveiligheid in omgevingsvisie, -programma en –plannen. Deel 3 bevat de methoden om vast te stellen of aandacht nodig is voor het selecteren van (omgevings-)maatregelen, waaronder bouwvoorschriftengebieden en biedt daar inhoudelijke aangrijpingspunten voor.

Wat is de rol van RIVM binnen het omgevingsveiligheidsbeleid?

RIVM schrijft het Handboek omgevingsveiligheid in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (hierna IenM). Met het schrijven van onderdelen van het Handboek is gewacht tot de beleidskeuzes door IenM zijn gemaakt. IenM is verantwoordelijk voor de beleidskeuzes en de inrichting van het omgevingsveiligheidsbeleid. De rol van RIVM is die van onafhankelijke ‘kennisleverancier’ die zorgt voor technische kennis en wetenschappelijke inzichten die kunnen worden betrokken bij de beleidsvorming en -uitvoering. Voor inhoudelijke aanvullingen en vragen over het Handboek kan men terecht bij het RIVM. De door RIVM aangeleverde informatie kan worden gebruikt ter onderbouwing van beleidsmatige keuzes en als achtergrond voor het beantwoorden van vragen. Beleidsbesluiten en afwegingen liggen bij het bevoegd gezag en bij IenM. Aangezien achter kennisvragen belangen en beleidskeuzes schuil kunnen gaan, dienen ‘belangen’ en inhoud helder zijn te onderscheiden. Het is aan belanghebbenden zoals burgers, ontwikkelaars, veiligheidsregio’s, omgevingsdiensten en het bedrijfsleven om hun belangen in te brengen bij het bevoegd gezag en IenM.

Hoe komt het Handboek tot stand en blijft het actueel?

Het Handboek is een dynamisch document dat wordt geschreven en beheerd door het RIVM. Bij het tot stand komen, beheren en actualiseren van het Handboek wordt gebruik gemaakt van input vanuit de praktijk. De uiteindelijke keuzes over wat wel en niet in het Handboek komt, liggen bij RIVM.

Proces tot nu toe

Het Handboek omgevingsveiligheid is eind 2016 aangekondigd door IenM. Op 12 december 2016 is door RIVMbij de verschillende overheden de vraag uitgezet om ideeën en suggesties voor het Handboek aan te leveren. Concepten van het Handboek zijn breed gedeeld door deze direct toe te sturen aan stakeholders (IPO, VNG, bedrijfsleven, kennisinstellingen, et cetera) en publicatie op de website van het RIVM. Daarnaast zijn presentaties gegeven over het Handboek (bijvoorbeeld Brabantse Studiedag 6 april 2017) en is een stakeholderbijeenkomst georganiseerd (30 mei 2017). De ontvangen input is verwerkt in deze versie 1.0 van het Handboek, die is bedoeld om de in de consultatie gevraagde verduidelijking te geven ten behoeve van de voortgang van de besluitvorming rondom de Omgevingswet.

Deze versie 1.0 van het Handboek omgevingsveiligheid is gebaseerd op de openbare versie van het concept van het Besluit kwaliteit leefomgeving, die sinds vrijdag 31 mei online staat op: www.omgevingswetportaal.nl/wet-en-regelgeving/amvbs-omgevingswet/besluit-kwaliteit-leefomgeving.

Beheer in de toekomst

Het Handboek is en blijft een dynamisch document dat in de toekomst verder wordt aangevuld. Deze versie 1.0 van het Handboek wordt in de komende periode verder aangescherpt, zodat meer aandacht is voor praktische toepassing van kennis. Deze verrijking van het Handboek wordt vorm gegeven door input vanuit de praktijkpilots van Rijk en decentrale overheden.

Brochure RIVM Omgevingsveiligheid

Home / Onderwerpen / O / Omgevingsveiligheid / Handboek Omgevingsveiligheid

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu