Typen Bioassays

In vivo of in vitro

Levende organismen (in vivo) of levende cellen en weefsels (in vitro) worden op gestandaardiseerde wijze in het laboratorium of in het veld (in situ) blootgesteld aan milieumonsters van oppervlaktewater, (water)bodem of een afvalstroom. De blootgestelde organismen of weefsels zijn veelal afkomstig uit een laboratoriumkweek, en in sommige gevallen uit het veld. In een bioassay worden de effecten van stoffen op bijvoorbeeld groei, reproductie, metabolisme, activiteit en sterfte beoordeeld. Het waargenomen effect verschilt per bioassay. Er wordt onderscheid gemaakt tussen breedspectrum bioassays en bioassays gericht op een specifiek werkingsmechanisme (zoals hormoonverstoring of genotoxiciteit). In vivo bioassays zijn over het algemeen breedspectrum, terwijl in vitro bioassays meestal meer specifiek zijn voor een bepaald werkingsmechanisme. In vitro testen zijn kortdurend (minuten tot dagen); in vivo testen kunnen zowel kortdurend (uren tot dagen) als langdurend (dagen tot maanden) zijn.

Acute en chronische toxiciteit

Afhankelijk van de concentratie en het werkingsmechanisme kunnen stoffen acute of chronische effecten veroorzaken. Acute toxiciteit wordt meestal beoordeeld aan de hand van effecten op het metabolisme en sterfte. Dit betreft meestal testen waarbij de duur korter is dan de levenscyclus van het geteste organisme. Effecten op groei en reproductie worden beschouwd als chronische toxiciteit, waarbij vrijwel de gehele levenscyclus van organismen in beschouwing wordt genomen.
Toxiciteit wordt veelal uitgedrukt als LC50 of EC50: de concentratie van een stof of mate van verdunning van het milieumonster waarbij 50% van de organismen sterft (LC = Letale Concentratie) of een effect ondervindt (EC = Effect Concentratie). De hoogste concentratie of mate van verdunning van het milieumonster in de geteste reeks waarbij geen effect is aangetroffen, is de NOEC (No Observed Effect Concentration).