Ecosysteemdiensten van de bodem

De bodem is essentieel voor goed functionerende kringlopen van water en voedingstoffen, en een gezonde leefomgeving.  De bodem is een onderdeel van het ecosysteem. De soortenrijkdom in de bodem is immens en vergelijkbaar met die van het tropische regenwoud. Bodembeheer en milieuproblemen hebben effect op het bodemleven. Via het bodembeheer kunnen problemen van bijvoorbeeld klimaatverandering opgevangen worden. De bodembeheerders en bodemgebruikers spelen een belangrijke rol in de duurzame samenleving.

Welk bodemleven doet wat in de bodem?

Om de kringloop van voedingsstoffen te benutten èn te beschermen is inzicht nodig in de rol van bodemorganismen. Welk organisme doet wat en wat is de invloed op de ecosysteemdiensten van de bodem?  Met de Bodem Biologische indicator (BoBi) meten RIVM en de Wageningen Universiteit en Research Centrum (WUR) de bodemorganismen zoals bacteriën en regenwormen en de bodemprocessen, zoals bodemademhaling en mineralisatie. De meetlocaties liggen in het Landelijk Meetnet Bodemkwaliteit (LMB).

Voorbeelden ecosysteemdiensten van de bodem zijn:

• Bodemvruchtbaarheid voor voedselvoorziening, natuur, recreatie, parken en tuinen; 
• Weerstand tegen stress en aanpassingsvermogen bij veranderend bodemgebruik; 
• Zelfreinigend en watervasthoudend vermogen en vastlegging van kooldioxide; 
• Habitat voor bodemorganismen. 

Bodem in Beeld

Informatie uit BoBi wordt gebruikt om de kwaliteit van de bodem in Nederland vast te stellen. De gegevens over organismen, bodemprocessen en het bodembeheer worden met elkaar in verband gebracht. Het RIVM stelt samen met partners bij de WUR verschillende referenties op voor de bodemkwaliteit (Referentie voor Biologische Bodemkwaliteit; RBB). Deze referenties maken het mogelijk om het bodemgebruik duurzamer te maken.

Met de gegevens uit BoBI ontwikkelt het RIVM een methode om de ecosysteemdiensten van de bodem te meten. Ook bestudeert RIVM de relatie tussen het bodembeheer en de prestaties van de ecosysteemdiensten.