Bronnen

Relatieve bijdrage aan de radonconcentratie

In Nederlandse nieuwbouwwoningen is gemiddeld ongeveer 70% van het radon afkomstig uit de bouwmaterialen, zoals beton, cement en bakstenen. De bodem en de buitenlucht dragen beide voor ongeveer 15% bij. Andere bronnen, zoals aardgas en drinkwater, hebben gezamenlijk een bijdrage van minder dan 1%. Dit volgt uit het RIVM-rapport 'Stralingsbelasting in Nederlandse nieuwbouwwoningen'.

Bodem

De bodem bevat natuurlijke radioactiviteit in de vorm van nucliden uit de uranium- en thoriumreeksen. De hoeveelheid radionucliden is afhankelijk van de bodemsoort. Een van de nucliden uit de uraniumreeks is radon dat als gas uit de bodem ontsnapt. De isotoop thoron is de gasvormige dochter van thorium. Rotsachtige gesteenten hebben vaak hogere concentraties uranium. Omdat Nederland weinig rotsachtige ondergrond kent, heeft het daardoor ook relatief een lage stralingsbelasting door radon. In ons land zijn vooral klei- en lössgronden een bron van radongas. Zand- en veengronden geven weinig radongas af.

Radon uit de bodem kan via de buitenlucht of via de kruipruimte in de woning terechtkomen. Voor thoron, met zijn korte halfwaardetijd, zijn beide paden te lang.

Meer over straling uit de bodem is te lezen onder het onderwerp 'Stralingsbelasting in Nederland'.

Bouwmaterialen

De grondstoffen voor de meeste bouwmaterialen (klei, zand) komen uit de bodem. Omdat zich in de bodem natuurlijke radionucliden uit de uranium- en thoriumreeksen bevinden, zenden bouwmaterialen onder meer gammastraling uit en vormen ze een bron van externe straling. Daarnaast kunnen radon en thoron uit bouwmaterialen ontsnappen. Afhankelijk van het productieproces van het bouwmateriaal kan de concentratie van radioactieve stoffen hoger of lager worden dan in de bodem.

Naast de concentratie radioactieve stoffen in het bouwmateriaal is de structuur van dat bouwmateriaal van belang voor de hoeveelheid radon die vrijkomt in de woonruimte. Betonsoorten, en dan vooral kiezelbeton, die verwerkt worden in vloeren en muren van nieuwbouwwoningen, kunnen veel radon afgeven. Houten vloeren zijn nauwelijks een bron van radon. Harde steensoorten als graniet en marmer zijn relatief radonrijk en worden ook in huizen gebruikt als (decoratief) materiaal.

Uit sommige bouwmaterialen ontwijkt relatief veel thoron. Op dit moment onderzoekt het RIVM de mate waarin thoron voorkomt in Nederlandse woningen.