Vaccins

Vaccins bevatten verzwakte of gedode ziekteverwekkers, onderdelen van de ziekteverwekker of stoffen die door ziekteverwekkers worden geproduceerd. Als een vaccin is ingespoten maakt het lichaam ook afweerstoffen tegen de ziekteverwekkers die in het vaccin zitten. Van het vaccin wordt het lichaam echter hooguit een klein beetje ziek. Zo bieden vaccins bescherming tegen infectieziekten zonder dat iemand de echte ziekte hoeft door te maken. Vaccins worden meestal toegediend met een injectie.
Vaccins vallen onder de geneesmiddelenwetgeving en moeten voldoen aan zeer strenge kwaliteits- en veiligheidseisen.

Wat is een vaccin?

Na het krijgen van een infectieziekte door een ziekteverwekker, maakt het lichaam afweerstoffen tegen de ziekteverwekker. De ziekteverwekker is meestal een bacterie of een virus: bijvoorbeeld een kinkhoestbacterie of een mazelenvirus. De afweerstoffen beschermen het lichaam tegen het opnieuw krijgen van de infectieziekte. Het lichaam is immuun geworden, soms wel levenslang. Als de ziekteverwekker opnieuw in lichaam komt, herkent het immuunsysteem die meteen en maakt de ziekteverwekker onschadelijk.

Productie en distributie

Vaccins vallen onder de wet- en regelgeving voor geneesmiddelen. Ze moeten voldoen aan strenge internationale eisen voor kwaliteit en veiligheid. De vaccins die in het Rijksvaccinatieprogramma zijn opgenomen, kunnen aangemerkt worden als zeer veilig. Het gevaar van mogelijke bijwerkingen van vaccinatie is veel kleiner dan het gevaar van de infectieziekte. Vaccins worden door verschillende farmaceutische bedrijven gemaakt. Het RIVM heeft namens de overheid de opdracht vaccins voor het Rijksvaccinatieprogramma in te kopen en te distribueren. Daardoor kan de Nederlandse overheid het Rijksvaccinatieprogramma zelf aansturen en is ze onafhankelijk van commerciële vaccinproducenten. Voor de vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma worden verschillende vaccins gebruikt. Hierbij treft u een overzicht van de vaccins.

Overzicht vaccins met bijsluiters

De overheid wijst de vaccins aan voor gebruik in het Rijksvaccinatieprogramma. De distributie van de vaccins over de consultatiebureaus en GGD’en wordt verzorgd door de Regionale Coördinatie Programma's (RCP's). Dit is een onderdeel van het RIVM.

De ontwikkeling van ‘losse’ vaccins neemt gemiddeld tien tot vijftien jaar in beslag. De ontwikkeling van combinatievaccins is doorgaans nog gecompliceerder. De technische problemen nemen toe naarmate het aantal stoffen in het vaccin stijgt. Als de technische problemen zijn opgelost, moet ook de werkzaamheid van elk vaccinonderdeel en de veiligheid in uitgebreide onderzoeken worden getest. Ten slotte moet het vaccin zijn geregistreerd voordat het op de markt mag worden gebracht.

Als ouders gebruik willen maken van een ander vaccin, dan moet de huisarts daarvoor een recept schrijven, vooropgesteld dat zo’n vaccin in Nederland is geregistreerd. De kosten van het vaccin, de afleveringskosten van de apotheek en het consult van de huisarts komen dan voor rekening van de ouders. Door de huisarts voorgeschreven vaccins mogen niet op het consultatiebureau worden toegediend; dat moet de huisarts zelf doen.