Europese regelgeving

Begrippen:

• Grenswaarde: een niveau dat op basis van wetenschappelijke kennis wordt vastgesteld met als doel schadelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid en/of het milieu als geheel te vermijden, te voorkomen of te verminderen en dat binnen een bepaalde termijn moet worden bereikt en, wanneer het eenmaal is bereikt, niet meer mag worden overschreden;
• Informatiedrempel: een niveau waarboven kortstondige blootstelling een gezondheidsrisico inhoudt voor bijzonder kwetsbare bevolkingsgroepen, en voor wie een onmiddellijke en toereikende informatievoorziening noodzakelijk is;
• Alarmdrempel: een niveau waarboven een kortstondige blootstelling risico’s inhoudt voor de gezondheid van de bevolking als geheel, en bij het bereiken waarvan onmiddellijk stappen dienen te worden ondernomen;
• Streefwaarde: een niveau dat is vastgesteld met het doel om schadelijke gevolgen voor de menselijke gezondheid en/of het milieu als geheel te vermijden, te voorkomen of te verminderen en dat voor zover mogelijk binnen een bepaalde termijn moet worden bereikt.
• Langetermijndoelstelling: een niveau dat op lange termijn zou moeten worden bereikt, behalve waar dit niet door proportionele maatregelen kan worden bereikt, met het doel de menselijke gezondheid en het milieu een doeltreffende bescherming te bieden.

Normen voor ozon

De Europese informatiedrempel voor smog door ozon is vastgesteld op een uurgemiddelde van 180 microgram per kubieke meter. Als deze waarde overschreden wordt, is er sprake van matige smog. Bij ozonconcentraties met een uurgemiddelde hoger dan 240 microgram per kubieke meter (alarmdrempel), waargenomen gedurende drie opeenvolgende uren, is sprake van ernstige smog. De Europese streefwaarde voor de bescherming van de gezondheid is een 8-uursgemiddelde concentratie van 120 µg/m³. Vanaf deze ozonconcentratie treedt vermindering van de longfunctie op. Overschrijding op de korte termijn is toegestaan tot nog maximaal 25 dagen per jaar, gemiddeld over drie jaar. De lange termijndoelstelling is te komen tot geen enkele overschrijding van een 8-uursgemiddelde ozonconcentratie van 120 µg/m³.

Normen voor fijn stof

Er is geen Europese alarm- of informatiedrempel voor smog door fijn stof (PM10) vastgesteld. Wel zijn er grenswaarden voor fijn stof aangegeven. Het streven is dat deze grenswaarden niet overschreden mogen worden. De grenswaarde voor het daggemiddelde voor de mens is vastgesteld op 50 µg/m³. Overschrijding van deze waarde is toegestaan op niet meer dan 35 dagen per jaar. De grenswaarde voor het jaargemiddelde voor de mens is vastgesteld op 40 µg/m³.

Nieuwe inzichten van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) geven aan dat PM2.5 schadelijker is voor de mens dan PM10. De oorzaak hiervan is onder andere dat PM2.5 dieper in de longen doordringt. Daarnaast is PM2.5 beter hanteerbaar voor het beleid, omdat het meer dan PM10 door menselijk handelen in de lucht wordt gebracht. Met het oog op deze nieuwe inzichten zijn daarom ook normen voor PM2.5 afgesproken, naast de bovenstaande grenswaarden voor PM10.

Voor PM2.5 geldt met ingang van 1 januari 2015 een grenswaarde voor de bescherming van de gezondheid van de mens van 25 µg/m³, gedefinieerd als jaargemiddelde concentratie. Vanaf 2010 geldt dit niveau als richtwaarde.
In 2013 zal er een evaluatie plaatsvinden van de grenswaarde met als doel om na te gaan of hij kan worden omgezet naar een grenswaarde van 20 µg/m³.

Normen voor zwaveldioxide

De Europese informatiedrempel voor smog door zwaveldioxide is vastgesteld op 500 microgram per kubieke meter. Als deze uurgemiddelde concentratie gemeten gedurende drie opeenvolgende uren in gebieden met een oppervlakte van tenminste 100 km² overschreden wordt, is er sprake van ernstige smog. De zwaveldioxideconcentraties zijn in de loop van de jaren steeds verder gedaald. De huidige niveaus zijn zo laag dat het vrijwel uitgesloten is dat nog overschrijding van de EU-informatiedrempel zal optreden.
Tevens is een grenswaarde van 350 µg/m³ vastgesteld. Overschrijding van deze uurgemiddelde grenswaarde is toegestaan op niet meer dan 24 uur per jaar. De grenswaarde voor het daggemiddelde is vastgesteld op 125 µg/m³. Overschrijding is toegestaan op niet meer dan 3 dagen per jaar.

Normen voor stikstofdioxide

De Europese informatiedrempel voor smog door stikstofdioxide is vastgesteld op 400 microgram per kubieke meter. Als deze uurgemiddelde concentratie gemeten gedurende drie opeenvolgende uren in gebieden met een oppervlakte van tenminste 100 km² overschreden wordt, is er sprake van ernstige smog. De stikstofdioxideconcentraties zijn in de loop van de jaren steeds verder gedaald. De huidige niveaus zijn zo laag dat het vrijwel uitgesloten is dat nog overschrijding van de EU-informatiedrempel zal optreden.
Tevens is een grenswaarde van 200 µg/m³ vastgesteld. Overschrijding van deze uurgemiddelde grenswaarde is toegestaan op niet meer dan 18 uur per jaar. De grenswaarde voor het jaargemiddelde is vastgesteld op 40 µg/m³. De norm voor de jaargemiddelde concentratie wordt soms langs drukke verkeerswegen in vooral de Randstad en het zuiden van Nederland overschreden.