Resilience: omgaan met onvoorziene situaties

Veel ongevallen gebeuren tijdens onverwachte en onvoorziene situaties. Steeds vaker duikt het begrip resilience – letterlijk: weerbaarheid, wendbaarheid of veerkracht – op als het gaat om veilig werken. Resilience is een manier om een organisatie zo in te richten dat men snel en veerkrachtig kan optreden bij onvoorziene situaties. Dit kan met behulp van het vijf stappenplan en een kaartspel dat RIVM samen met de Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde ontwikkelt.

Uit de Storybuilder database, met analyses van meer dan 25.000 ongevallen, blijkt dat bij grofweg 1 op de 6 ernstige arbeidsongevallen het misgaat in onvoorziene situaties. Een medewerker schat op basis van eerdere ervaringen de situatie op een bepaalde manier in en ‘ziet’ niet dat de situatie mogelijk nét even anders is. Daardoor wordt de verkeerde handeling uitgevoerd. Cognitieve valkuilen, zoals het ‘omstanderseffect’ – hoe groter de groep omstanders, hoe kleiner de kans dat iemand ingrijpt bij een afwijking of noodgeval – spelen hier mogelijk een rol.

Snel en veerkrachtig optreden
In de klassieke manier van kijken naar veiligheid, schatten bedrijven risico’s in op basis van fouten en ongevallen uit het verleden. Maatregelen zijn meestal gericht op het beheersen van voorzienbare risico’s. Deze risicoschattingen zijn echter nooit volledig; er is altijd variatie. Bijvoorbeeld in het weer, menselijk gedrag en de kwaliteit van grondstoffen. En soms vallen dingen onverwacht en op een ongelukkige manier samen. Dit pleit ervoor de organisatie zo in te richten dat ook snel en veerkrachtig opgetreden kan worden bij onvoorziene situaties. De medewerkers spelen daarbij een cruciale rol, want zij beschikken over het benodigde vakmanschap en improvisatievermogen.

Vijf stappen
Om met deze valkuilen om te kunnen gaan heeft het RIVM samen met een groep veiligheidskundigen een aantal tools ontwikkeld. Eén daarvan is ‘Resilience in vijf stappen’. De vijf stappen kun je spelenderwijs oefenen met een bijbehorend kaartspel. Een spel dat mensen spelenderwijs de cognitieve valkuilen leert herkennen en erkennen en een spel dat besluitvorming in praktijksituaties nabootst. Het RIVM en de NVVK testen het spel nu in de praktijk.


resilience-leiding

Home / Onderwerpen / V / Veilig Werken / Resilience: omgaan met onvoorziene situaties

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu