VCP 2012-2016, 1-79 jaar

Nog lopende studie naar de voedselconsumptie en inname van energie en voedingsstoffen van de algemene Nederlandse bevolking van 1 tot en met 79 jaar. De gegevensverzameling is gestart in 2012. Van de eerste twee jaar dataverzameling zijn de resultaten bekend van de soorten voedingsmiddelen die worden gegeten en gedronken, hoeveel, waar en wanneer. En of de consumptie is veranderd vergeleken met 5 jaar eerder. Ook is de voedselconsumptie vergeleken met de Richtlijnen goede voeding 2015. De eindresultaten over de volledige onderzoeksperiode en de betekenis voor de gezondheid worden in 2018 verwacht.


Resultaten (eerste twee onderzoeksjaren)

Respons

Tijdens de eerste twee jaar van dataverzameling zijn in totaal 3.703 personen in de leeftijd van 1 tot 79 jaar uitgenodigd voor deelname aan het onderzoek. Van 2.237 personen (61%) is een complete en bruikbare set informatie ontvangen, te weten een ingevulde vragenlijst en de resultaten van twee 24-uursvoedingsnavragen. Het is de bedoeling dat de studiepopulatie uiteindelijk 4340 personen bevat.

Representativiteit

De deelnemers vormden een goede afspiegeling van de Nederlandse bevolking wat betreft socio-demografische factoren zoals opleiding (bij kinderen die van de hoofdkostwinnaar), regio en mate van verstedelijking van de woonplaats. Alle seizoenen en dagen van de week waren gelijk vertegenwoordigd. De resultaten zijn gewogen naar leeftijd, geslacht, opleiding en regio en stedelijkheid om zo een representatief beeld te geven voor de Nederlandse bevolking.

Consumptie van voedingsmiddelen 

Een Nederlander consumeert gemiddeld per dag ruim 3 kilogram aan eten en drinken. Bijna 2 kilogram hiervan is in de vorm van thee, koffie, water, frisdranken, sappen en alcohol (exclusief melk en melkproducten). Ruim een kwart van het eten (dus zonder de dranken) is van dierlijke oorsprong.

Jongens en mannen eten meer dan meisjes en vrouwen en de hoeveelheid neemt toe met de leeftijd. Wat er wordt gegeten verschilt nauwelijks tussen de groepen. Wel eten kinderen relatief meer zuivel en fruit dan volwassenen en drinken ze iets minder (niet-) alcoholische dranken.

Brood en vlees zijn populair: deze worden bijna dagelijks gegeten. Nederlanders eten niet vaak peulvruchten en vis (1 dag per week of minder).

Consumptie naar aantal dagen van de week

Nederlanders eten vooral thuis en over de hele dag verspreid. De meeste mensen nuttigen tussen 7.30 en 9.00 uur een ontbijt, een lunch tussen 12.00 en 13.00 uur en rond 18.00 uur een avondmaaltijd.

Consumptie naar uur van de dag/ nacht

Voedingsmiddelen die vaker buitenshuis worden gegeten zijn koek en gebak, fruit en vis. Alcoholische dranken en vis worden relatief vaker gegeten in restaurants. Volwassenen en adolescenten eten relatief meer op school of op het werk (resp. 19 en 15%), ouderen juist meer thuis (85%).

Consumptie buitenshuis

Ten opzichte van vijf jaar geleden is de consumptie van aardappelen, vetten, zuivel, alcohol, koek en gebak en vlees afgenomen. Gebruik van niet-alcoholische dranken nam toe. Groente- en broodconsumptie bleef ongeveer gelijk. Kinderen zijn 20% meer fruit gaan eten ten opzichte van vijf jaar geleden. 

Verandering in voedselconsumptie

Richtlijnen goede voeding 2015.

De gezondheidsraad heeft in 2015 richtlijnen voor gezonde voeding opgesteld.  Het RIVM heeft de situatie van de voedselconsumptie van volwassenen in Nederland in kaart gebracht voordat de richtlijnen van kracht werden. De consumptie van een aantal productgroepen zit in de buurt van de aanbevolen hoeveelheden in de richtlijnen. Een paar andere staan er verder van af.

Meer dan de helft van de volwassenen eet de aanbevolen enkele porties zuivel per dag. Daarnaast is ongeveer twee derde van de geconsumeerde smeer- en bereidingsvetten smeerbaar of vloeibaar; de richtlijn beveelt aan vetten zo veel mogelijk in deze vorm te gebruiken. Ook eet bijna de helft van de volwassen Nederlanders conform de desbetreffende richtlijn minstens 90 gram bruin en volkoren graanproducten per dag.

Minder goed gaat het bijvoorbeeld met de consumptie van groente: slechts 15 procent van de volwassenen eet de aanbevolen hoeveelheid van dagelijks 200 gram groente. Eenzelfde percentage haalt de richtlijn voor fruit (200 gram fruit). Verder eet circa een op de vijftien volwassenen de aanbevolen hoeveelheid noten van 15 gram of meer per dag. Peulvruchten staan eens in de drie weken op het menu, in plaats van wekelijks. Ook drinkt vrijwel iedereen suikerhoudende dranken (inclusief vruchtensappen): gemiddeld twee kleine glazen per dag terwijl de Gezondheidsraad aanbeveelt daar zo min mogelijk van te nemen.

naar boven

Methodiek

Werving

Aan de door TNS Nipo geselecteerde personen wordt per post een uitnodiging voor deelname aan het onderzoek gestuurd met daarbij een antwoordkaart en informatiefolder. Er is een aparte folder voor ouders van geselecteerde kinderen (1-15 jaar) en een folder gericht op jongeren (12-20 jaar). In de uitnodiging is tevens het webadres opgenomen van de internetsite van TNS Nipo voor een online antwoordkaart.

Algemene vragenlijst

Na toezegging tot deelname ontvangen de deelnemers, schriftelijk of via een link, een algemene vragenlijst. Voor de verschillende leeftijdsgroepen zijn verschillende vragenlijsten beschikbaar, namelijk voor 1-3 jaar, voor 4-11 jaar, voor 12-18 jaar, voor 19-70 jaar en voor 71-79 jaar. Het contact met kinderen van 1-15 jaar loopt in eerste instantie via de ouders/verzorgers. De vragen hebben betrekking op een aantal achtergrond- en leefstijlfactoren, waaronder het lichamelijk activiteitenpatroon, roken, alcoholgebruik, opleidingsniveau, gezinssituatie en ooit/nooit-gebruik van een aantal (groepen) voedingsmiddelen en voedingssupplementen.

Voedingsnavraag

Een speciaal daartoe getrainde interviewer neemt twee keer tijdens een interview de voeding door van de deelnemer.  De manier waarop dat gebeurt, verschilt per leeftijdsgroep:

  • Kinderen 1 tot 8 jaar worden voor het eerste interview thuis bezocht. Tijdens dit interview wordt nagevraagd aan de ouder/verzorger wat het kind zoal eet en drinkt en worden ook de lengte en het gewicht van het kind gemeten door de interviewer. Enkele weken later vindt het tweede interview telefonisch plaats. Beide interviews vinden op afspraak plaats en de ouder/ verzorger vult de dag voor beide interviews een voedingsdagboekje in.
  • Kinderen 9 tot 15 jaar worden op afspraak twee keer thuis bezocht voor een interview. Tijdens dit interview neemt de interviewer door wat het kind zoal eet en drinkt en bij het eerste huisbezoek worden ook de lengte en het gewicht van het kind gemeten door de interviewer.
  • Volwassenen 16-70 jaar worden twee keer, op een voor de deelnemer onbekende dag, telefonisch geïnterviewd over de voeding. Lengte en gewicht worden bij het eerste interview nagevraagd.
  • Deelnemers vanaf 70 jaar worden voor het eerste interview, op afspraak, thuis bezocht. Tijdens dit interview neemt de interviewer door wat de deelnemer zoal eet en drinkt en worden het gewicht, de buikomvang en de armomtrek gemeten door de interviewer. Enkele weken later vindt het tweede interview plaats, wederom volgens afspraak. In overleg met de deelnemer is dit telefonisch of tijdens een huisbezoek. De deelnemer vult de dag voor beide interviews een voedingsdagboekje in.

Twee onafhankelijke dagen

De periode tussen het eerste en tweede interview bedraagt circa 4 weken. Het streven is om alle dagen van de week in gelijke mate in het onderzoek te laten voorkomen.

Computergestuurd interview

De interviewers maken gebruik van het computergestuurd interviewprogramma voor 24-uursvoedingsnavraag GloboDiet (voorheen bekend als EPIC-Soft ©IARC) waarbij de antwoorden direct in de computer worden ingevoerd.

naar boven

Doel

Doel van de VCP-2012-2016 is het verkrijgen van gegevens over de voedselconsumptie van de algemene Nederlandse bevolking, in het bijzonder:
• inzicht te geven in de inname van productgroepen, veel gegeten producten, energie, voedingsstoffen, en het percentage van de populatie dat voldoet aan de aanbevelingen hiervoor;
• inzicht te geven of bepaalde relevante subgroepen van leeftijd en geslacht in de populatie een gunstiger of ongunstiger inname hebben;
• inzicht te geven in de bijdrage van product(groep)en aan de inname van energie en voedingsstoffen alsook inzicht in de inname naar tijd en locatie;
• ontwikkelingen in inname in de tijd in kaart te brengen;
• gegevens te leveren die geschikt zijn voor innameberekeningen van chemische stoffen anders dan nutriënten.

Onderzoekspopulatie

De doelpopulatie bestaat uit alle in Nederland wonende mannen en vrouwen, jongens en meisjes van 1-79 jaar ongeacht hun nationaliteit, met uitzondering van zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, mensen in een instelling en personen die de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheersen. De onderzoekspopulatie dient een representatieve afspiegeling te vormen van de Nederlandse bevolking.
Over een periode van vier jaar worden gegevens verzameld van ruim 4000 personen. De indeling in leeftijdsgroepen is als volgt: 1-3 jaar, 4-8 jaar, 9-13 jaar, 14-18 jaar, 19-30 jaar, 31-50 jaar, 51-70 jaar en 71-79 jaar. De representativiteit van de onderzoekspopulatie wordt gewaarborgd op: leeftijd en geslacht binnen iedere leeftijdsgroep, regio, woonplaats (mate van verstedelijking) en opleiding (bij kinderen die van de ouders/verzorgers).
Deelnemers in de VCP-2012-2016  zijn afkomstig uit een representatief consumentenpanel van het marktonderzoeksbureau TNS Nipo. Personen uit dit panel nemen deel aan allerlei typen onderzoek en zijn niet geselecteerd op basis van voedingskenmerken. Deelnemers mogen in de afgelopen vier jaar niet bij een van de andere voedselconsumptiepeilingen betrokken zijn geweest.

Organisatie en uitvoering

Opdrachtgever

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Coordinatie

RIVM, Centrum voor Voeding, Preventie en Zorg

Dataverzameling

Marktonderzoeksbureau KANTAR PUBLIC (voorheen bekend als TNS Nipo)

Periode

2012-2016

Meer informatie

Meer informatie over de VCP-2012-2016 kunt u vinden in het rapport, de factsheet en in de lijst van publicaties

naar boven
 

 

menigte VCP basis 2012-2017

Aanvullende informatie VCP 2012-2016, 1-79 jaar

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu