Besmetting

Alhoewel de bacterie vrijwel overal voorkomt, raakt de mens bijna altijd geïnfecteerd door het eten van besmette voedingswaren.
Besmetting van de voedingsmiddelen treedt op door het gebruik van rauwe ingrediënten die reeds besmet waren, zoals zachte kazen gemaakt van ongepasteuriseerde melk (bijvoorbeeld sommige soorten brie, camembert, feta en blauwe kaas) en vleesproducten (zoals gehakt, filet américain en paté). Ook kan gedurende het productieproces ‘kruisbesmetting’ optreden, zoals bijvoorbeeld bij de bereiding van kant-en-klaar producten, het wassen van sla met besmet water etcetera. Berucht zijn ook verpakte gerookte vissoorten.

Listeria monocytogenes is een bacterie die, in tegenstelling tot de meeste andere bacteriën, zeer goed groeit onder koelkastomstandigheden. Bewaring in de koelkast van de besmette voedingswaar heeft weinig effect in het bestrijden van de listeriabesmetting, omdat de bacterie ook bij 4 0C doorgroeit, met name in een vochtige omgeving. De koelkast zelf kan zelfs een besmettingsbron gaan worden. In een recent onderzoek in Ierland (gepubliceerd in 2005) werden in duizend huishoudens de koelkasten onderzocht, waarbij in 60 gevallen Listeria gekweekt kon worden uit de koelkast. 

Overdracht van mens op mens komt eigenlijk zelden voor, met uitzondering van de moeder-kind infectie. Zwangeren kunnen hun baby besmetten tijdens de zwangerschap (infectie van de ongeboren baby) of bij de geboorte van de baby.
Mensen die genezen zijn van de infectie, kunnen nog tot enkele maanden Listeria uit blijven scheiden in hun ontlasting. Moeders blijven tot 10 dagen na de bevalling een bron van besmetting via urine en vaginale afscheiding.