U bevindt zich op: Home › RIVM › Historie
video
aantal
medewerkers
Gebeurtenissen
RIVM
Gebeurtenissen
Maatschappij
| 1832
|
CholeraNederland wordt in de 19e eeuw geteisterd door vier cholera-epidemieën, in 1832-1833, 1848-1849, 1853-1855 en 1866-1867. De ziekte maakt diepe indruk en stimuleert de behoefte aan medisch staatstoezicht. |
|
1865 |
Het Geneeskundig Staatstoezicht wordt ingesteld en de
Nederlandse overheid stelt inspecteurs voor de volksgezondheid aan.
Deze staan te boek als ‘hygiënisten’ omdat zij vooral strijden voor
een betere openbare hygiëne. Zo pleiten zij o.a. voor betere
huisvesting, schoon (drink)water en effectieve vuilverwijdering- en
verwerking.
|
|
1869
|
Ontstaan gemeentelijke reinigingsdiensten |
|
1882 |
Doorbraak bacteriologieRobert Koch ontdekt de verwekkers van tuberculose. Niet lang daarna worden ook de verwekkers van cholera, difterie, tyfus, tetanus, pest en syfilis ontdekt. Louis Pasteur ontwikkelt de ziektekiemtheorie, de sterilisatiemethode en ontwikkelt een vaccin tegen rabiës. |
|
1893 |
Instelling Keuringsdienst van Waren |
|
1900 |
Succes preventieve geneeskundeHet bewustzijn over de relatie tussen leefmilieu en het
voorkomen van ziekten, groeit. De preventieve geneeskunde, gericht
op gezonde voeding, schoon water en hygiënische leefomstandigheden,
draagt sterk bij aan de sterftedaling aan het einde van de 19e eeuw
en de vroege 20e eeuw. De
|
|
1909 |
|
|
1913 |
Oprichting Rijksbureau voor Drinkwatervoorziening, later Rijksinstituut voor Drinkwatervoorziening (RID) |
|
1914
|
|
|
1922 |
|
|
1929 |
Beurskrach |
|
1934 |
Rijksinstituut voor de VolksgezondheidDe economische crisis noopt tot bezuinigingen; het Centraal
Laboratorium
|
|
1939 |
|
|
1940
|
|
|
1945 |
Start Koude Oorlog |
|
1948 |
Oprichting World Health Organization (WHO) |
|
jaren
|
Opkomst massaproductieOm de wereldvoedselproductie te verhogen neemt de toepassing van chemicaliën in de landbouw en de voedingstechnologie toe. Ook de industriële emissies die het gevolg zijn van de massaproductie zorgen voor nieuwe milieu- en gezondheidsrisico’s. |
|
1950 |
MarshallhulpHet RIVM ontvangt 3,5 miljoen gulden aan Marshallhulp. Het RIV
wordt groot
|
|
1951 |
|
|
1952 |
Oprichting Stichting Compost, later Instituut voor Afvalstoffen onderzoek (1981) |
|
1953 |
Verhuizing naar BilthovenHet RIVM verhuist naar de nieuwbouw in Bilthoven. Het betekent een keerpunt in de vaccinproductie. In de jaren ’50 en ’60 worden grote successen geboekt in de ontwikkeling en productie van vaccins, tegen o.a. polio en pokken. |
|
1955 |
Het RIVM krijgt een laboratorium voor onderzoek van Bodem,
Water en Lucht
|
|
1956 |
|
|
1957 |
Rijksvaccinatieprogramma (RVP)Het vaccinatieprogramma krijgt geleidelijk vorm. Een massale landelijke inentings-campagne tegen polio wordt gezien als het begin van het RVP. Het RVP bestaat dan uit vaccins tegen difterie, tetanus, polio en kinkhoest. In de jaren die volgen wordt het programma stapsgewijs uitgebreid met vaccinaties tegen bof, mazelen, rodehond, Haemophilus influenzae type b, meningo-kokken C, pneumokokken, hepatitis B en baarmoederhalskanker (HPV). Euratom-verdrag |
|
1958 |
Afdeling RadioactiviteitHet RIVM krijgt een afdeling Radioactiviteit, die in 1961 uitgroeit tot een zelfstandig Laboratorium voor Stralingsonderzoek. |
|
1958
|
KernproevenAtmosferische kernwapenproeven veroorzaken radioactieve fallout en grote publieke onrust. |
|
1959 |
Start Nationaal Vergiftigingen Informatie CentrumHet centrum behandelt een snel groeiend aantal informatievragen van professionals over landbouwgif, huishoudmiddelen en geneesmiddelen. Salmonella-epidemie (M)De grootschalige naoorlogse import van (besmet) veevoeder leidt tot sterke verspreiding van salmonella. In de jaren ’50 en ’60 stijgt tevens de vleesconsumptie, vooral gehakt is populair: ‘woensdag gehaktdag’. Gehaktballen worden vaak onvoldoende lang gebakken om alle salmonellabacteriën te doden. |
|
1960 |
AccentverschuivingMilieuonderzoek krijgt een steeds belangrijkere positie binnen het RIV. Het instituut werkt praktische beleidsinstrumenten uit, bv. rond de registratie van lucht- en waterverontreiniging. Op het gebied van de milieutoxicologie verwerft het RIV internationale reputatie. |
|
1961 |
|
|
1962 |
Oprichting laboratorium voor chemisch levensmiddelenonderzoekBelangrijke kwesties waren o.a. aflatoxines en later ook bestrijdings-middelen, N-nitrosaminen, het DES-hormoon en dioxines. Publicatie van het boek ‘Silent Spring’ van Rachel Carson, start van de milieubewegingOprichting Inspectie MilieuhygiëneHet bewustzijn groeit dat de industriële massaproductie, de intensieve veehouderij en een overvloedig gebruik van bestrijdingsmiddelen niet meer uitsluitend economische groei en vooruitgang met zich meebrengen. |
|
1963 |
Verbreding geneesmiddelenonderzoekDe verplichte registratie van geneesmiddelen betekent voor het RIVM een verbreding van het geneesmiddelen-onderzoek. Het RIV ondersteunt het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen bij de beoordeling van de kwaliteit van biotechnologische geneesmiddelen en de veiligheid van geneesmiddelen in het algemeen. Het Rijksinstituut voor Geneesmiddelenonderzoek (RIGO) beoordeelt de kwaliteit van chemische geneesmiddelen. |
|
1965 |
|
|
jaren
|
|
|
1969
|
Wereldwijde bestrijding pokkenHet RIV wordt aangewezen als ‘International reference institute
for smallpox
Vergiftiging van de RijnMassale vissterfte door vergiftiging van de Rijn met endosulfan
stimuleert,
|
|
1971 |
|
|
1972 |
Urgentienota MilieuhygiëneHet RIV levert een essentiële bijdrage aan het eerste Nederlandse milieubeleidsplan, de Urgentienota Milieuhygiëne, waarin een relatie wordt gelegd tussen milieu en volksgezondheid. Club van RomeDe Club van Rome komt met het rapport ‘Grenzen aan de groei’. |
|
1973 |
|
|
1974 |
HielprikStart bevolkingsonderzoek bij pasgeborenen met screening voor phenylketonurie (PKU) in bloedmonsters verkregen met de hielprik. Start bevolkingsonderzoek bij pasgeborenen met screening voor phenylketonurie (PKU) in bloedmonsters verkregen met de hielprik. |
|
1976 |
Start preventief onderzoek baarmoederhalskanker |
|
1977 |
DierproevenbeleidAls mede-oprichter van de Landelijke Werkcommissie Laboratoriumdieren (1962) is het RIV betrokken bij de totstandkoming van wetgeving op het gebied van het gebruik van proefdieren. Het instituut realiseert zelf een forse daling van gebruikte dieren, mede door de ontwikkeling van alternatieve onderzoeksmethoden. |
|
1979 |
In Lekkerkerk blijkt de grond sterk verontreinigdWHO verklaart de wereld pokkenvrij |
|
1980 |
Onderzoek welvaartsziektenHet RIV doet vanaf eind jaren ’70 epidemiologisch onderzoek naar
de
Hart- en vaatziektenIn Nederland is de sterfte aan infectieziekten gedaald naar ca. 4 per 100.000 inwoners. De sterfte aan hart- en vaatziekten is ca. 365 per 100.000 inwoners. Aan kanker sterven ca. 220 mensen per 100.000 inwoners. |
|
1981 |
Laatste voorraad pokkenvirusDe laatste voorraad pokkenvirus wordt van het RIV overgebracht naar de Centers for Diseases Control in de Verenigde Staten. |
|
1983 |
Opkomst aids |
|
1984
|
Oprichting RIVMDe ministerraad besluit tot een bundeling van taken op het gebied van volksgezondheid en milieuhygiëne. Het RIV, het Rijksinstituut voor Drinkwatervoorziening (RID) en het Instituut voor Afvalstoffen onderzoek (IVA) – die al langer intensief samenwerken door o.a. Lekkerkerk en het ontstaan van EG-milieurichtlijnen – fuseren tot het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (later Milieu), het RIVM. |
|
1985
|
Zure regenHet ministerie van VROM zet de eerste grootschalige milieucampagne van Nederland op, onder het motto ‘Stop zure regen’. |
|
1986 |
|
|
1987
|
Opening Landelijk Meetnet LuchtkwaliteitHet luchtmeetnet is door de jaren heen volledig geautomatiseerd. Op 48 locaties zijn honderden monitoren in bedrijf om de concentraties van verontreinigende stoffen in lucht en regenwater te bepalen. De data gaan ieder uur naar het RIVM. |
|
1988 |
Massale zeehondensterfteHet RIVM speelt een grote rol bij de identificatie van het virus. Een veldstudie naar de effecten van milieuverontreiniging op het immuunsysteem van zeehonden draagt verder bij aan de erkenning en ontwikkeling van het immuuntoxicologisch onderzoek van het RIVM.
|
|
1989 |
Val van de Muur |
|
1990
|
Opening Landelijk Meetnet RadioactiviteitIn het Nationaal Plan Kernongevallenbestrijding is het RIVM aangewezen als nationaal facilitator voor de technische informatievoorziening. Instelling Nationaal Plan KernongevallenbestrijdingStart preventief onderzoek borstkanker |
|
1992
|
Europese samenwerkingHet RIVM maakt deel uit van diverse netwerken ter ondersteuning van de Europese Commissie. Het is betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van Europese regelgeving en er ontstaat nauwe samenwerking met diverse Europese instituten. BijlmerrampPolio-epidemie in 'bible belt'Oprichting Europese Unie
|
|
1993 |
Volksgezondheid ToekomstverkenningHet RIVM brengt de eerste Volksgezondheid Toekomstverkenning (VTV) uit, de pendant van ‘Zorgen voor Morgen’ op volksgezondheidsgebied. Conclusie is o.a. dat er meer gedaan moet worden aan de preventie van chronische ziekten. Vanaf nu komt de VTV elke vier jaar uit. Het RIVM brengt de eerste Volksgezondheid Toekomstverkenning (VTV) uit, de pendant van ‘Zorgen voor Morgen’ op volksgezondheidsgebied. Conclusie is o.a. dat er meer gedaan moet worden aan de preventie van chronische ziekten. Vanaf nu komt de VTV elke vier jaar uit. |
|
1994 |
Instelling European Environment Agency |
|
1995 |
Opkomst internetInstelling European Medicines Agency |
|
1996
|
Wet op het RIVMIn de Wet op het RIVM is vastgelegd dat opdrachtgevers geen invloed hebben op de inrichting en resultaten van de werkzaamheden. Ook mag het RIVM onafhankelijk van de opdrachtgevers rapporteren over onderzoeksresultaten. RIGO wordt onderdeel RIVMDe integratie van het Rijksinstituut voor Geneesmiddelenonderzoek betekent een bijna verdubbeling van de geneesmiddelenactiviteiten van het RIVM. Verband tussen BSE en variant Creutzfeldt-Jakob |
|
1997 |
RIVM krijgt Natuur- en Milieuplanbureaufunctie
|
|
1998 |
Lancering http://www.rivm.nl/Al snel volgen diverse websites als www.nationaalkompas.nl en
www.zorgatlas.nl die voor professionals en burgers brede toegang
geven tot gestructureerde inhoudelijke informatie.
BijlmerrampHet RIVM wordt gevraagd om de mogelijke gezondheidsaspecten van de Bijlmerramp (1992) te onderzoeken. DioxinekippenschandaalUitbraak legionella op de Flora in het Westfriese Bovenkarspel |
|
2000 |
|
|
2001
|
MKZ-uitbraakAanslag World Trade CenterIn de jaren na 9/11 worden in Nederland poederbrieven bezorgd en groeit de angst voor een terreuraanslag. Een aanval met het pokkenvirus wordt gezien als een worst case scenario. Nederland legt een vaccinvoorraad aan om de hele bevolking in geval van nood tegen pokken in te kunnen enten. |
|
2002 |
Europese vergelijkingenIn de derde Volksgezondheid Toekomstverkenning staan voor het eerst vergelijkingen met andere EU-landen centraal. Wat betreft de levensverwachting van vrouwen en de sterfte rond de geboorte raakt Nederland bij de buren achterop. Het gezondheidsbeleid haakt hier op in. Centrum voor Externe Veiligheid enCGORBij het RIVM wordt het nationaal Centrum voor Externe Veiligheid en Vuurwerk (CEV) opgericht. Een jaar later volgt het Centrum voor Gezondheidsonderzoek bij Rampen (CGOR), dat kennis over gezondheidsonderzoek bij rampen moet ontsluiten en beschikbaar maken. De Keuringsdienst van Waren gaat op in de Voedsel- en WarenautoriteitInstelling European Food Safety Authority |
|
2003 |
Afsplitsing vaccinactiviteitenEen groot deel van de vaccinactiviteiten van het RIVM gaat over naar het Nederlands Vaccins Instituut (NVI). Vogelgriep onder pluimvee in NederlandSARS-crisisDe WHO slaat op 12 maart wereldwijd alarm in verband met meerdere gevallen van Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS). De landen die het meest werden getroffen, waren China, Canada, Singapore en Vietnam. |
|
2004 |
RIVM wordt agentschapOns voedsel is veiliger dan ooit, maar Nederlanders eten te veel en verkeerd. Hierdoor wordt aanzienlijk gezondheidsverlies geleden en leven we gemiddeld twee jaar korter. Dat zijn enkele belangrijke conclusies uit het RIVM-rapport ‘Ons eten gemeten’. Het rapport geeft voor de eerste keer in Nederland een totaaloverzicht van de beschikbare kennis op het gebied van de voedselconsumptie, de voedselveiligheid, en de gevolgen voor de gezondheid op lange termijn. Overgewicht is welvaartsziekte nummer 1 gewordenInstelling European Centre for Disease Prevention and Control |
|
2005 |
Verbreding taken en publieksfunctieDe herijking van de organisatie van het zorgveld en de
aankomende stelselwijziging van de ziektekostenverzekering leiden
tot een verbreding van taken van het RIVM. Naast onderzoek en
advies voor overheden wordt het RIVM verantwoordelijk voor
regiefuncties en de landelijke coördinatie van preventie- en
interventieprogramma’s. Het RIVM krijgt bovendien een grotere rol
bij de voorlichting aan het publiek. Zo maakt het RIVM ter
ondersteuning van de stelselwijziging in de ziektekostenverzekering
de site kiesBeter.nl. Ook brengt het RIVM in 2006 de eerste
Zorgbalans uit. Dit is het eerste nationale rapport over de
kwaliteit, toegankelijkheid en kosten van de Nederlandse
gezondheidszorg. Voortaan komt de Zorgbalans elke twee jaar uit.
Centrum InfectieziektenbestrijdingEen reeks van epidemieën, uitbraken en incidenten die begon in
de jaren
Fijnstof nader bekekenHet RIVM publiceert samen met het Milieu- en Natuurplanbureau
een
Overschrijdingen van fijnstofconcentraties komen in Nederland op grote schaal voor, waardoor ruimtelijke ontwikkelingen in het gedrang komen. |
|
2006 |
RIVM neemt zitting in de werkgroep ‘Biotoxinen in schelpdieren’ van de European Food Safety AuthorityVerzelfstandiging Milieu- en Natuurplanbureau
Het RIVM onderzoekt 24 Nederlandse burgers op mogelijke besmetting met polonium-210. Deze personen logeerden ten tijde van de vergiftiging van Litvinenko in het Millennium Hotel in Londen. Actief in terreurbestrijdingHet RIVM brengt aan de Nationaal Coördinator Terreurbestrijding
(NCTb)
Centrum voor BevolkingsonderzoekVanaf 1 januari 2006 coördineert het RIVM de landelijke bevolkingsonderzoeken. Het nieuwe Centrum is een van de centra in het kader van de nieuwe taken van het RIVM op het gebied van de volksgezondheid. Onderzoek Q-koortsHet RIVM start een onderzoek naar de oorzaken van de uitbraak
van Q-koorts. De omvang van de epidemie is uniek in de wereld. De
oorzaak wordt gezocht bij geiten. Met een reeks van
maatregelen(vaccinatie, hygiëne, etc.) wordt geprobeerd de epidemie
te stoppen.
Stelselwijziging ziektekostenverzekeringKabinetsvisie Nanotechnologieën – Van Klein Naar GrootsVergiftiging ex-spion LitvinenkoDe Russische ex-spion Alexander Litvinenko overlijdt in een Londens ziekenhuis na vergiftiging met het radioactieve polonium-210. Zelf wijst hij de Russische geheime dienst aan als dader.
De film ‘An Inconvenient Truth’ komt uit; klimaatverandering staat wereldwijd hoog op de agenda. Veranderingen in het klimaat kunnen indirect effect hebben op aandoeningen gerelateerd aan luchtkwaliteit, allergieën, water- en voedselgerelateerde ziekten en vectorgebonden aandoeningen. Stijgende temperaturen vergroten het leefgebied van o.a. insecten, bacteriën, schimmels en algen en spelen zo een rol bij de verspreiding van ziekten. |
|
2007
|
50 jaar RVPREACH-helpdesk van startMet de REACH-helpdesk ondersteunt de overheid bedrijven en hun branchorganisaties bij de uitvoering vanREACH, de Europese verordening over chemische stoffen. Het RIVM en SenterNovem voeren deze helpdesk gezamenlijk uit. NepgeneesmiddelenHet internet wordt steeds meer gebruikt als medium voor de verkoop van vervalste geneesmiddelen en gezondheidsproducten. Het RIVM onderzoekt in beslag genomen producten en draagt daarmee bij aan de bescherming van de consument.
Het RIVM richt zich met het nieuwe Centrum Gezond Leven op de bevordering van het gebruik van effectieve leefstijlinterventies.
Naast de vergrijzing draagt een ongezonde leefstijl in belangrijke mate bij aan de ziektelast in Nederland. Het aantal mensen met een chronische ziekte zoals diabetes, osteoporose en COPD neemt toe.
|
|
2008
|
Entadministraties bij RIVMDe entadministraties die verantwoordelijk zijn voor de coördinatie en uitvoering van het Rijksvaccinatieprogramma worden geïntegreerd in het RIVM. Het RVP bestaat sinds 2007 50 jaar en heeft een bereik van 95%. Het programma beschermt kinderen tegen elf ernstige infectieziekten.
Het nieuwe Kennis- en Informatiepunt Risico’s van
Nanotechnologie (KIRnano) brengt de potentiële risico’s in kaart
voor vier belangrijke toepassingsgebieden: geneesmiddelen en
medische technologie, voeding, consumentenproducten en milieu.
RookverbodHet RIVM heeft samen met de Voedsel- en Warenautoriteit voor en na de invoering van het rookverbod de luchtkwaliteit gemeten in horecagelegenheden. De hoeveelheid fijnstof bleek na de invoering van het rookverbod negen keer lager te zijn dan ervoor. MarburgvirusNa besmetting van een Nederlandse toeriste worden onder coördinatie van het RIVM alle maatregelen getroffen om verdere verspreiding van het Marburgvirus te voorkomen. MarburgvirusIn de laatste decennia zijn het wereldwijde handelsverkeer en toerisme explosief gegroeid. Dit brengt nieuwe risico's met zich mee. Op 11 juli 2008 overlijdt in het Leids Universitair Medisch Centrum een Nederlandse vrouw die tijdens vakantie in Oeganda besmet was geraakt met het Marburgvirus. Het virus veroorzaakt hemorragische koorts, een zeer ernstige en zeldzame infectieziekte. |
|
2009 |
100 jaar RIVM |
|
2010 |
Trends voor de toekomstMeer coördinatie- en regietaken en een grotere rol in de publieksvoorlichting zorgen voor een duidelijke accentverschuiving van onderzoeksinstituut naar kenniscentrum. Daarnaast neemt door de globalisering de schaalgrootte van het werk- en onderzoeksterrein toe. De activiteiten van het RIVM zullen daardoor steeds vaker in internationale context en in samenwerking met partners worden uitgevoerd. Trends voor de toekomstKanker vervangt hart- en vaatziekten als grootste doodsoorzaak.
Ook chronische niet-fatale aandoeningen worden steeds belangrijker.
Waakzaamheid op nieuwe infectieziekten en nieuwe problemen in ons
leefmilieu blijft intussen geboden. Tegelijkertijd wordt door
samenwerkende wetenschappers en industrie met succes gewerkt aan
innovaties waardoor nieuwe mogelijkheden ontstaan voor preventie,
diagnose en behandeling van vele aandoeningen.
|