Karakterisering van hypergevoeligheid voor milieufactoren

Projectleider: Dr. I. van Kamp
Uitvoering: 2011-2013

Aanleiding en doel

Klachten zoals hoofdpijn, vermoeidheid, misselijkheid en slaapproblemen komen vaak voor. Meer dan 80% van de mensen heeft in een willekeurige maand een of meer van die klachten. Gewoonlijk verdwijnen die klachten van zelf, maar soms zijn ze chronisch en blijven lange tijd bestaan. Wanneer voor dergelijke klachten de huisarts wordt geconsulteerd kan slechts in 30-50% van de gevallen een medische verklaring worden gevonden. Deze onverklaarde klachten worden ook wel SOLK genoemd: somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten. Soms worden dergelijke lichamelijke klachten toegeschreven aan milieufactoren, zoals binnenklimaat, windturbines, of elektromagnetische velden afkomstig van zendmasten, hoogspanningslijnen, mobiele telefoons of elektrische apparatuur. Wetenschappelijk onderzoek heeft zo’n oorzakelijk verband niet kunnen aantonen. In dat geval spreken we over onverklaarde milieugevoeligheid (of Idiopatische Milieu Intolerantie) Dat neemt niet weg dat de klachten reëel zijn en de kwaliteit van leven van betrokkenen nadelig kunnen beïnvloeden. Om mensen met dergelijke klachten beter te kunnen helpen is het belangrijk om meer te weten over het mogelijke samenspel van biologische/genetische, psychologische en sociale oorzaken van deze klachten. Op basis hiervan zou een diagnostisch instrument kunnen worden ontwikkeld en kan behandeling beter worden afgestemd.

Resultaten en betekenis

Deze haalbaarheidsstudie heeft aan de hand van de wetenschappelijke literatuur bestudeerd hoe milieu intolerantie gekarakteriseerd moet worden. Vervolgens is gedurende een internationale expertmeeting besproken op welke aspecten toekomstig onderzoek en instrumentontwikkeling zich moet richten. Hieruit kwam naar voren dat het ontstaan symptomen een algemeen patroon volgt. Er kwamen geen bruikbare fysiologische of genetische markers specifiek voor algemene milieusensitiviteit naar voren. Het meest kansrijk bleek de zogenaamde ‘absorption theory’, een psychisch kenmerk dat duidt op de neiging om op te gaan in zintuiglijke (of mystieke) gewaarwordingen en absorptie in het eigen gevoel. Pas als milieugevoeligheid beter gekarakteriseerd en gedefinieerd is wordt verder onderzoek, bijvoorbeeld onder gezinnen met een verhoogde kans op de ontwikkeling van hypersensitiviteit, als zinvol gezien. Een volgende stap zou een prospectief cohortonderzoek kunnen zijn.

Om inzicht te krijgen in het individuele ontstaan en beloop van elektrohypersensitiviteit (EHS) is een website opgezet ‘EMV (elektromagnetische velden) en ik’ (inmiddels niet meer actief). Hierin werden voorbeelden van ‘case histories’ gepresenteerd van mensen die last hadden van EHS en vergelijkbare mensen (qua leeftijd, geslacht, werk) die geen klachten hadden. Bezoekers van de site werden uitgenodigd hun eigen verhaal met betrekking tot EHS toe te voegen en om een vragenlijst te beantwoorden. Een beperkt aantal respondenten heeft dit gedaan.

Samenwerking

In dit internationale project is samengewerkt met diverse universiteiten in Groot-Brittannië, Duitsland, Finland, België en Zweden. Het onderzoek werd uitgevoerd in samenhang met enkele ZonMw projecten in het programma EMV en Gezondheid en sloot aan op vraagstellingen zoals geformuleerd in Klankbordgroep bijeenkomsten van het Kennisplatform EMV.

Meer informatie

  • Electrohypersensitiviteit
  • Baliatsas C, van Kamp I, Hooiveld M, Yzermans J, Lebret E.(2014) Comparing non-specific physical symptoms in environmentally sensitive patients: prevalence, duration, functional status and illness behaviorJ Psychosom Res. 2014 May;76(5):405-13. doi: 10.1016/j.jpsychores.2014.02.008. Epub 2014

Home / Over RIVM / Kennis en kunde / Strategisch Programma RIVM / Resultaten Strategisch Programma RIVM 2011-2014 / Karakterisering van hypergevoeligheid voor milieufactoren

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu