English Abstract Nitrate is degraded in the upper five meters of the
groundwater in sandy soils independent of the depth to the groundwater
tables. It is expected that the nitrate concentration will only decrease
with depth if fertilization rates remain stabile over many years. The time
period necessary to achieve a stabilized fertilization rate is dependent on
the principal elements of the National Minerals Policy.
A stabile situation has not yet been reached in the Netherlands. At the
present time, the nitrate concentration only deceases with depth in sandy
soils with high and intermediate groundwater tables. In sandy soils with
low groundwater tables, the concentration actually increases with depth.
These conclusions are based on results of research conducted by Alterra,
Deltares and the RIVM.
Nitrate is degraded in sandy soils. Nitrate is also transported with
shallow groundwater to the surface water. Because local differences in
these mechanisms can be very large, it is not possible to quantify precisely
which mechanism causes the decease in nitrate concentration with depth. It
is apparent that increasing levels of nitrate in the upper groundwater cause
a higher nitrogen emission to surface water.
The EU Nitrates Directive does not state the depth at which the threshold
level of 50 mg/l nitrate in groundwater has to be reached (compliance
checking level). Compliance is currently checked in the upper one meter of
groundwater. However, a draft EU monitoring guideline allows for the
possibility that compliance may be checked in the upper five meters of the
groundwater. A lower checking level would provide the Netherlands with the
possibility to meet the Nitrates Directive target level for groundwater
without having to implement major changes in the stringency of its nitrogen
application standards. Any adjustment in the compliance checking level,
however, requires well-founded data on whether nitrate concentration
actually does decrease with depth in the upper five meters of the
groundwater. It must also be clear whether such an adjustment would result
in a shifting of the problems to the surface water. The Nitrates Directive
also has targets for surface water quality.
Rapport in het kort
Nitraat wordt zowel bij natte, matig natte als droge
zandgronden in de bovenste 5 meter van het grondwater afgebroken. De
nitraatconcentratie neemt naar verwachting echter alleen af met de diepte
als het bemestingsniveau door de jaren heen stabiel is. De tijdsperiode
waarbinnen een stabiel niveau wordt gerealiseerd is afhankelijk van het
gevoerde mestbeleid.
Op dit moment is nog geen sprake van een stabiele situatie. In de bovenste
5 meter neemt nitraatconcentratie nu alleen bij natte en matig natte
zandsoorten af met de diepte. Bij droge zandgronden neemt in de huidige
situatie de concentratie nog toe met de diepte. Dit blijkt uit onderzoek
van Alterra, Deltares en het RIVM.
Bekend is dat nitraat in zandgrond wordt afgebroken. Bovendien verplaatst
het zich via het ondiepe grondwater naar het oppervlaktewater. De lokale
verschillen in deze mechanismen zijn echter groot. Hierdoor is het
onmogelijk te kwantificeren door welk mechanisme nitraat met de diepte
afneemt. Duidelijk is wel dat meer nitraat in het bovenste grondwater een
hogere stikstofbelasting van het oppervlaktewater veroorzaakt.
De Nitraatrichtlijn geeft niet aan op welke diepte de nitraatdoelstelling
van 50 mg/l in het grondwater moet worden gehaald (toetsdiepte). Momenteel
gebeurt dat in de bovenste meter van het grondwater. Er bestaat een
Europese conceptdocument dat evenwel ruimte biedt een toetsdiepte binnen de
bovenste 5 meter van het grondwater aan te houden. Een lagere toetsdiepte
is een mogelijkheid voor Nederland om te voldoen aan de
grondwaterdoelstelling van de Nitraatrichtlijn zonder de normen voor
mestgebruik vergaand aan te scherpen. Voor een verantwoorde aanpassing van
de toetsdiepte moet duidelijk zijn of de nitraatconcentratie in de bovenste
5 meter met de diepte afneemt. Daarnaast moet duidelijk zijn of deze
aanpassing de problemen niet afwentelt op het oppervlaktewater. De
Nitraatrichtlijn bevat ook doelstellingen voor de kwaliteit van het
oppervlaktewater.
