SOA

Alle  soa-gerelateerde infectieziekten in de A - Z lijst

Chlamydia en lymphogranuloma venereum | Gonorroe   | Hepatitis B | Herpes genitalis |
Hivinfecties  | Humaan papillomavirus (HPV) | Syfilis

Nieuws

Op 18 juni is het nieuwe jaarverslag 'Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2009' verschenen. Hierin worden de meest recente trends over het vóórkomen van soa en hiv in Nederland beschreven.

Naar rapport

RIVM rapporten soa en hiv

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland in 2009

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland in 2008

Procesevaluatie van de Chlamydia Screening Implementatie in Nederland: de eerste fase 

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland in 2007

Incidentie en moleculaire epidemiologie hepatitis B virus, Nederland, 2004-2007

Naar een versterking van de soa/hiv-bestrijding vanuit het CIb, maart 2008

Evaluatie RIVM hiv-surveys hoogrisicogroepen, 2007

Hiv-survey onder Surinamers, Antillianen en Kaapverdianen in Rotterdam 2006

Seksueel overdraagbare aandoeningen in Nederland in 2006

Hiv en soa in Nederland in 2005

Hiv-surveys bij hoogrisicogroepen in Den Haag 2005

Hiv en soa in Nederland in 2004

HIV-surveys bij hoogrisicogroepen in Amsterdam 2003-2004

Hiv en soa in Nederland in 2003

Rapporten Sense

Rapportage resultaten online kwalitatief determinanten onderzoek (513Kb) (maart 2010)

Bekendheidsonderzoek Sense spreekuren (483Kb) (maart 2010)

Nieuwsbrieven

Nieuwsbrief seksuele gezondheid jaargang 2 nr. 5 (juli 2010)

Archief nieuwsbrieven seksuele gezondheid 

Recente publicaties over soaen hiv

Trends in sexually transmitted infections in the Netherlands, combining surveillance data from general practices and sexually transmitted infection centers. BMC Family Practice 2010,11:39 

Evaluation design of a systematic, selective, internet-based, Chlamydia screening implementation in the Netherlands, 2008-2010: implications of first results for the analysis. BMC Infect Dis. 2010 Apr 7;10:89.

STD coinfections in the Netherlands: specific sexual networks at highest risk.Sex Transm Dis. 2010 Apr 21.

Afname in meldingen van acute hepatitis B in Nederland. Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A900

Prescriptie bij gonorroe (nog) niet in lijn met sterk toegenomen gonokokkenresistentie. Huisarts en Wetenschap, jaargang 2010, nummer 1:5-5

Increasing trend in gonococcal resistance to ciprofloxacin in the Netherlands, 2006-2008. Sex Transm Infect. 2010 Feb;86(1):41-5.

Urethritis bij de man in de huisartsenpraktijk. Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A323.

Effectiveness and impact of HBV vaccinations for children with at least one parent born in an HBV endemic country: an observational study. J Epidemiol Community Health. 2009 Oct 12.

Disassortative sexual mixing among migrant populations in The Netherlands: a potential for HIV/STI transmission? AIDS Care. 2009 Jun;21(6):683-91.

Reemergence of the HIV epidemic among men who have sex with men in North America, Western Europe, and Australia, 1996-2005. Ann Epidemiol. 2009 Jun;19(6):423-31.

Hepatitis B vaccination targeted at behavioural risk groups in the Netherlands: does it work? Vaccine. 2009 Jun 2;27(27):3530-5. Epub 2009 Apr 16.

Tracing the HIV-1 subtype B mobility in Europe: a phylogeographic approach. Retrovirology. 2009 May 20;6:49.

Migrants travelling to their country of origin: a bridge population for HIV transmission? Sex Transm Infect. 2008 Dec;84(7):554-5.

HIV and Sexual Risk Behavior among Commercial Sex Workers in the Netherlands. Arch Sex Behav. 2008 Sep 25.

Transmissiepatronen van hepatitis B-virus in Nederland, 2004. Ned Tijdschr Geneeskd. 2008; 152 (49); 2673-2680

HIV and Sexual Risk Behavior among Commercial Sex Workers in the Netherlands. Arch Sex Behav. 2008 Sep 25.

Evaluation prompting transition from enhanced to routine surveillance of lymphogranuloma venereum (LGV) in the Netherlands. Eurosurveillance Monthly 2008 Apr 3;13(14)

Improved tracing of hepatitis B virus transmission chains by phylogenetic analysis based on C region sequences. J Med Virol. 2008 Feb;80(2):233-41

Hiv-surveys bij migrantengroepen en bij prostituees in Den Haag. Epidemiologisch Bulletin, 2007, jaargang 42, nummer 3

Surveillance van hepatitis B in Nederland, 2002-2005: acute infectie vooral via seksueel contact, chronische via verticale transmissie door moeders uit endemische gebieden. Ned Tijdschr Geneeskd. 2007; 151; 2389-94

Meldingen van acute hepatitis B in 2006: aantal nieuwe infecties daalt met 20%. Infectieziekten Bulletin; jaargang 18, nummer 8, september 2007

Molecular epidemiology of acute hepatitis B in theNetherlandsin 2004: a nationwide survey. J Med Virol. 2007 Jul;79(7):895-901

An ongoing outbreak of lymphogranuloma venereum in theNetherlands, 2006-2007. Eurosurveillance Weekly 2007;12 (4):19/04/2007

Verdere toename in chinolonresistentie van gonokokken in Nederland en voorstel voor hernieuwde surveillance. Ned Tijdschr Geneeskd. 2007; 151; 142-3

Aanvullende curatieve soa-bestrijding

Sinds 1 januari 2006 is de nieuwe subsidieregeling voor de aanvullende curatieve soa-zorg van kracht. Dit betekent dat de structuur van de soa-zorg is gewijzigd. Vanaf 2006 wordt deze zorg vanuit acht coördinerende GGD'en met elk een aantal subcentra (GGD of ziekenhuispolikliniek) aangeboden. Als gevolg hiervan is ook de surveillance van soa veranderd en verloopt nu via deze soa-(sub)centra. Bij elk consult wordt een korte vragenlijst ingevuld met demografische gegevens, epidemiologische kenmerken, laboratoriumonderzoek en soa-diagnoses. Deze gegevens worden ingevoerd in een internetapplicatie (SOAP) en opgestuurd naar het RIVM. Soa-consulten bij de huisarts worden niet geregistreerd. Het RIVM brengt halfjaarlijks rapporten of factsheets uit met de nieuwste cijfers over soa-diagnoses en consulten. Op deze pagina vindt u documenten die betrekking hebben op de herziening van de soa-zorg.

Documenten
Regeling publieke gezondheid, aanvullende curatieve soa-bestrijding
Verslag evaluatie aanvullende curatieve soa zorg (260Kb)

Subsidieregeling Publieke Gezondheid (203Kb)

Wijziging subsidieregeling Publieke Gezondheid voor 2007 (51Kb)

Wijziging subsidieregeling Publieke Gezondheid per 1 juli 2007 (51Kb)

Kwaliteitseisen en richtlijnen in de soa-centra

Kwaliteitsprofiel GGD-soa poliklinieken (maart 2008, voorlopig document, momenteel onder wijziging) (550Kb)

Visitatiereglement GGD-soa poliklinieken (maart 2008, voorlopig document, momenteel onder wijziging) (569Kb)

Overgenomen adviezen van de werkgroep kwaliteit door het CIb (okt 2007) (12Kb)

Eindadvies kwaliteit aanvullende curatieve soa-zorg (nov 2005) (350Kb)

 Instructie regeling aanvullende soa-centra
Instructie regeling aanvullende soa-centra, per juli 2007 (80Kb)

SOAP-surveillancesysteem
Handleiding SOAP (484Kb)

Registratieformulier SOAP 2010 (85Kb)

Gebruikersreglement SOAP (74Kb)

Aanmeldingsformulier SOAP (47Kb)

 Aangifteplichtige soa

Hepatitis B is nu de enige aangifteplichtige soa. GGD'en melden hepatitis B gevallen met behulp van een internetapplicatie (OSIRIS). Het RIVM verzamelt deze gegevens en maakt landelijke overzichten.

Laboratoriumsurveillance

Virologische weekstaten. Een test op een infectieziekte wordt gedaan bij een medisch-microbiologisch laboratorium. Wekelijks rapporteren medisch-microbiologische laboratoria aan het RIVM het aantal positieve testuitslagen van een groot aantal infectieziekten, waaronder chlamydia, hepatitis B en sinds 2005 ook hiv. Het RIVM publiceert elke maand een overzicht van deze infectieziekten in het Infectieziekten Bulletin. Gegevens uit de weekstaten zijn beschikbaar over de periode 1990 tot heden. Hiermee kunnen veranderingen in het voorkomen van infectieziekten tijdig worden gesignaleerd. Het totaal aantal testen en het type diagnostiek dat wordt gedaan, worden niet geregistreerd.

Aanvullende soa-surveillanceprojecten

Gonokokken Resistentie tegen Antibiotica Surveillance (GRAS)

Het doel van dit programma is landelijke surveillance naar resistentie. Dat gebeurt met behulp van de isolaten die via de soa-centra en bijbehorende laboratoria zijn gediagnosticeerd en onderzocht. De geteste isolaten (in soa-consulten) worden gecontroleerd op resistentie tegen verschillende antibiotica; tevens wordt gekeken naar regionale verschillen en risicogroepen en naar veranderingen in resistentie-patroon over de tijd.

Moleculair epidemiologisch onderzoek hepatitis B in Nederland

In januari 2004 zijn het RIVM en de GGD Amsterdam een onderzoek gestart naar de moleculaire epidemiologie van hepatitis B (HBV) in Nederland, in samenwerking met GGD'en. Het doel is de effectiviteit te bepalen van de landelijke vaccinatiecampagne voor HBV-risicogroepen. Dat wordt onderzocht op basis van veranderingen in het aantal nieuwe HBV-infecties in Nederland. Daarnaast verwachten we dat door het vaccineren de samenstelling van de viruspopulatie zal veranderen. Dat wordt onderzocht met moleculair typeringsonderzoek. Dat kan inzicht geven in verspreidingsroutes, de bron van besmetting en import van nieuwe stammen. Zo wordt duidelijk bij welke groepen hepatitis B overdracht blijft doorgaan en bij welke groepen deze afneemt. Uiteindelijk wordt deze informatie gebruikt om het HBV-preventiebeleid in Nederland te optimaliseren. Sinds 2005 neemt ook GGD Rotterdam als samenwerkingspartner deel aan het project.

Surveillance van hiv in Nederland

Soarapportages laten gegevens zien over soaconsulten en diagnoses, zowel binnen de eigen GGD als op landelijk niveau. Deze detailinformatie over het vóórkomen van soa in Nederland is alleen beschikbaar voor professionals werkzaam in de soabestrijding. Om in te loggen op deze pagina heeft u een inlognaam en wachtwoord nodig.

 Besloten gedeelte soa rapportages 

Deze rapportages worden geladen direct uit de database, u heeft dus altijd de meest recente cijfers. Hierdoor kan het iets langer duren voordat de pagina zichtbaar is.

Wat is chlamydia?
Chlamydia is een soa die veroorzaakt wordt door de bacterie Chlamydia trachomatis. De bacterie kan ontstekingen aan de urinebuis, endeldarm, bijballen, baarmoederhals en eileiders veroorzaken. Maar een infectie met Chlamydia trachomatis kan ook zonder klachten verlopen. Chlamydia kan behalve door seksueel contact ook tijdens de geboorte worden overgedragen. In Nederland is chlamydia één van de meest voorkomende soa.

Aantal testen en percentage positieve testen voor  chlamydia over de periode 2004-2008 (Bron: soa-centra)

Wat is lymphogranuloma venereum?
Lymphogranuloma venereum (LGV) is een soa, veroorzaakt door een bijzonder type chlamydiabacterie (Chlamydia trachomatis serovar L1, L2 en L3). In Europa is LGV een zeldzame ziekte die voornamelijk uit tropische gebieden als Afrika, Zuid-Azië en de Caribische Eilanden wordt geïmporteerd. LGV is een chlamydia-infectie met een ernstig ziekteverloop. Dit is in tegenstelling tot de 'gewone' chlamydia-infectie. LGV veroorzaakt een ontsteking van de lymfeklieren, die ernstige gevolgen kan hebben. Bij deze uitbraak is er sprake van pijnlijke proctitis (bloederige ontsteking van de endeldarm). Als er zweren optreden, zijn mensen met een LGV-besmetting vatbaarder voor HIV, andere soa en bloedoverdraagbare aandoeningen. Door de aanwezigheid van zweren is het makkelijker anderen te besmetten. Tijdige opsporing en behandeling voorkomt gezondheidsschade. LGV wordt gedurende drie weken behandeld met antibiotica. Er moet altijd nacontrole plaatsvinden om er helemaal zeker van te zijn dat de infectie over is.
 
Epidemie van lymphogranuloma venereum onder homoseksuele mannen
In 2004 is de epidemie van Lymphogranuloma venereum (LGV) onder - overwegend hiv-positieve - mannen die seks hebben met mannen (MSM) geconstateerd. Dit betrof vooral anale infecties met Chlamydia trachomatis serovar L2 die ernstige ulceratieve proctitis veroorzaakten. Continue alertheid op deze ziekte blijft geboden, met name bij de (hiv-positieve) MSM.

Wat is gonorroe?
Gonorroe, ook wel druiper genoemd, is een soa die wordt veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhoeae. Deze bacterie kan bij mannen ontstekingen van urinebuis, endeldarm en bijballen veroorzaken. Bij vrouwen zorgt de bacterie voor ontstekingen van urinebuis, baarmoederhals, eileiders en endeldarm. De belangrijkste klachten zijn pijn of branderigheid bij het plassen, moeizaam plassen en/of afscheiding.  

Aantal testen en percentage positieve testen voor gonorroe over de periode 2004-2008 (Bron: soa-centra)

Wat is syfilis?
Syfilis, ook wel lues genoemd, is een soa die wordt veroorzaakt door de bacterie Treponema pallidum. Het ziektebeeld van syfilis kent verschillende stadiamet eigen symptomen:
Lues I: zweer op de plaats van infectie
Lues II: huiduitslag op romp en ledematen, soms ook klachten als slechte eetlust, misselijkheid, koorts, hoofdpijn en slapeloosheid.
Lues latens recens: in het algemeen weinig verschijnselen, soms nog besmettelijk
Lues latens tarda: geen klachten, niet langer besmettelijk   
Syfilis wordt behalve door seksueel contact overgebracht overgebracht via bloedtransfusies met geïnfecteerd bloed of tijdens de zwangerschap van moeder op kind. In het laatste geval kan congenitale syfilis bij de pasgeborene optreden, een zeer ernstig verlopende infectie met blijvend letsel.

 

Aantal testen en percentage positieve testen voor infectieuze syfilis over de periode 2004-2008 (Bron: soa-centra)

Wat is hepatitis B?
Hepatitis B is een soa die wordt veroorzaakt door het hepatitis B virus. Hepatitis B kan in twee vormen voorkomen: als een acute infectie met een heftig ziektebeeld (moeheid, koorts, gewrichtsklachten en geelzucht) of als een acute infectie met milde ziekteverschijnselen, soms zelfs zonder klachten. Deze laatste vorm kan overgaan in een chronische infectie. Hepatitis B wordt behalve door seksueel contact ook overgebracht door bloedtransfusies met geïnfecteerd bloed, tijdens de bevalling van moeder op kind, door prikverwondingen of gemeenschappelijk gebruik van naalden.
 

Incidentie van acute hepatitis B per 100.000 inwoners voor mannen en vrouwen over de periode 1976-2008 (Bron: aangifte OSIRIS)

Wat is hiv?
Hiv is de afkorting van Humaan Immunodeficiëntievirus; een virus dat de afweer bij mensen verzwakt. Hiv is overdraagbaar via seksueel contact en via bloedcontact. Hiv kan de ziekte aids veroorzaken. Een persoon kan jaren geïnfecteerd zijn met hiv voordat de symptomen van aids beginnen. Aids wordt gekenmerkt door een opeenvolging van zogenoemde opportunistische infecties (infecties die alleen optreden bij mensen met een ernstig verminderde weerstand). Met de komst van nieuwe hiv-remmers kan het moment van aids steeds langer worden uitgesteld. 
 

Aantal testen en percentage positieve testen voor hiv over de periode 2004-2008 (Bron: soa-centra)

Aantal hivpatiënten (rechter as: cumulatief) naar diagnosejaar (blauw) en jaar van registratie (rood) (Bron: Stichting Hiv Monitoring)

Aidsfonds | EuroHIV | GGD Nederland | HIV vereniging Nederland | Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO | Nationaal Hepatitis Centrum | RIVM Voorlichtingscentrum | Rutgers Nisso Groep | Schorer  | Sense | Soa Aids Nederland | Stichting HIV Monitoring (SHM) | UNAIDS 

E-mail: soahiv@rivm.nl