Kanker is een aandoening die gekenmerkt wordt door ongecontroleerde groei van lichaamscellen. Kanker is op dit moment de tweede doodsoorzaak in Nederland, na hart- en vaatziekten, en het aantal mensen dat kanker krijgt neemt nog altijd toe. Dit komt vooral door de vergrijzing in Nederland; momenteel zijn 2 op de 3 mensen die kanker hebben ouder dan 65 jaar.

In 2006 stierven in Nederland in totaal 39.494 mensen aan kanker; 21.311 mannen en
18.183 vrouwen. De meest voorkomende kankersoort bij mannen is prostaatkanker (21%), gevolgd door longkanker (16%) en dikke darm kanker (14%). Bij vrouwen komt borstkanker het vaakst voor (33%), gevolgd door dikke darm- (13%) en longkanker (8%).

Door verbeterde behandeling en vroege opsporing genezen steeds meer mensen met kanker. Hoe eerder de kanker ontdekt wordt, des te beter de overlevingskansen zijn. Elk jaar krijgen in Nederland rond de 400 kinderen van 0 tot en met 14 jaar kanker. Ongeveer 70% van alle kinderen geneest, maar ieder jaar overlijden nog steeds iets minder dan 100 kinderen.

Een deel van het aantal kankerpatiënten is te voorkomen door gezond te leven. Niet roken, geen overgewicht, meer bewegen, minder suikerrijke dranken, meer plantaardige voedingsmiddelen, minder rood vlees en minder alcoholische dranken zijn leefstijlfactoren waarvan wordt aangenomen dat ze de kans op het ontwikkelen van een aantal kankersoorten verkleinen. Ook zijn er screeningsmethoden om een aantal kankersoorten in een vroeg stadium op te sporen. In Nederland gebeurt dit op grote schaal in de bevolkingsonderzoeken naar borstkanker en baarmoederhalskanker.

Het RIVM voert al ruim dertig jaar epidemiologisch onderzoek uit naar de oorzaken van kanker. Sinds het begin van de jaren tachtig gebeurt dit voor een groot deel in samenwerking met het International Agency for Research on Cancer (IARC) van de Wereld Gezondheids Organisatie. Het RIVM heeft de afgelopen 20 jaar banken met bloedmonsters opgezet van twee grootschalige onderzoeken bij ruim 55 000 personen uit de Nederlandse bevolking. Deze onderzoeken hebben tot doel de rol van leefstijlfactoren, zoals voeding en lichamelijke activiteit, en erfelijke aanleg bij het ontstaan van kanker te onderzoeken. Het tweede grootschalige onderzoek, dat in de jaren negentig is opgezet, is deel van de European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC), een van de grootste longitudinale onderzoeken naar de rol van leefstijl, genen en kanker, suikerziekte, hart- en vaatziekten, en overgewicht ter wereld (zie ook http://www.iarc.fr/epic/ en http://www.epicnl.eu).

Naast epidemiologisch onderzoek voert het RIVM experimenteel onderzoek uit naar de effecten van leefstijlfactoren (zoals voedingsbestanddelen) en blootstelling aan chemische stoffen op het ontstaan van kanker. Speciale aandacht gaat hierbij uit naar blootstelling in specifieke levensfases, zoals jonge kinderen. Verder wordt getracht met recent ontwikkelde Genomics technieken inzicht te verkrijgen in de processen die leiden tot het uiteindelijk ontstaan van kanker. In het bijzonder op het gebied van borstkanker wordt veel werk verricht. Dit is recent uitgebreid met onderzoek naar nieuwe, innovatieve testmethoden om borstkanker vroegtijdig op te sporen . Een deel van deze studies wordt uitgevoerd met muismodellen, waarin de genetische variaties die ook bij de mens worden gevonden in de desbetreffende kankersoorten nauwkeurig zijn nagebootst. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van humaan onderzoeksmateriaal, verkregen uit bovengenoemde grootschalige populatieonderzoeken.

- Cijfers over het voorkomen van kanker.
- Verdeling aantal gevallen van kanker binnen Nederland
- Preventie van kanker
- Bevolkingsonderzoeken naar kanker
- meeroken
- gezondheidseffecten van passief roken
- roken en het binnenmilieu

- KWF Kankerbestrijding
- Wereld Kanker Onderzoek Fonds
- Integrale kankercentra
- International union against cancer
- World Cancer Day