Rampen en calamiteiten gaan vrijwel altijd gepaard met aanzienlijk leed en grote onzekerheid bij overlevenden en andere betrokkenen. De overheid wil zich inspannen om dat leed te verzachten en de onzekerheid te verminderen. Een tijdig besluit en snelle start van een gezondheidsonderzoek kan daaraan bijdragen. Voor de getroffenen kan gezondheidsonderzoek bijdragen aan erkenning en herkenning van hun problematiek. Voor de zorginstellingen levert het informatie op die kan bijdragen aan verbetering van het beleid voor de behandeling van de getroffenen. Daarnaast levert gezondheidsonderzoek informatie voor lokale en landelijke beleidsmakers om passende maatregelen te kunnen nemen voor de organisatie en inrichting van de nazorg. Tenslotte kan gezondheidsonderzoek bijdragen aan de systematische verzameling en ontsluiting van kennis over de gevolgen van rampen.

Naar boven

Hierbij wordt op individueel niveau, rechtstreeks bij de getroffenen, informatie verzameld over: 

• de wijze waarop en de mate waarin mensen getroffen zijn door de ramp;
• de mogelijke blootstelling;
• ervaringen tijdens de ramp;
• de gezondheidstoestand;
• de zorgbehoefte. 

Zo mogelijk worden bij het onderzoek ook één of meer controlegroepen betrokken. Het onderzoek kan op verschillende momenten in de tijd plaatsvinden. Bij een eerste onderzoek direct na een ramp ligt de nadruk op het vastleggen van gegevens die later niet (betrouwbaar) meer kunnen worden bepaald, met name mogelijke blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Onderzoek op latere tijdstippen richt zich vooral op de ontwikkeling van de gezondheidstoestand, zorggebruik en zorgbehoefte. Mogelijke onderzoeksinstrumenten zijn (combinaties van) vragenlijsten, lichamelijk onderzoek, laboratorium- en functieonderzoek. De verwerking van de gegevens en de rapportage vindt plaats op groepsniveau. 

Het Gezondheidsonderzoek Vuurwerkramp Enschede is een voorbeeld van gezondheidsonderzoek dat rechtstreeks bij getroffenen wordt uitgevoerd.

Naar boven

Bij gezondheidsmonitoring wordt gebruik gemaakt van bestaande gegevens uit registraties van zorgverleners, zoals huisartsen, geestelijke gezondheidszorg, arbodiensten, apotheken en specialisten. Doordat deze gegevens regelmatig en systematisch worden verzameld (onafhankelijk van de ramp), zijn ze vaak ook beschikbaar over de periode voorafgaand aan de ramp. Daardoor kunnen veranderingen in gezondheid of zorgbehoefte geanalyseerd worden. Het voordeel is dat individuele getroffenen hiervoor niet nog eens extra belast hoeven te worden met aanvullend onderzoek. De verwerking van de gegevens en de rapportage vindt plaats op groepsniveau.

De huisartsenregistratie in Enschede en de huisartsen- en apothekersrgistratie in Volendam zijn voorbeelden van dit type onderzoek. Voor meer informatie, zie de website van het NIVEL.

Naar boven

Dit type onderzoek richt zich met name op het (vroeg) herkennen van aandoeningen en signalering van gezondheidsrisico's. Dit onderzoek en de terugkoppeling daarvan vindt plaats op individueel niveau. Op basis daarvan kan worden bepaald welke preventieve interventie, behandeling of nazorg voor de betreffende persoon het meest geschikt is.

Het Medisch Onderzoek Vliegramp Bijlmermeer is een voorbeeld van georganiseerd individueel medisch onderzoek.

Naar boven