bijbehorende RIVM producten Veelgestelde vragen

Eikenprocessierups: contact vermijden?

08 juni 2010

Wat is de eikenprocessierups?

De eikenprocessierups is de larve van de eikenprocessievlinder (Thaumetopoea processionea Linnaeus) en is een behaarde rups die van april tot en met juli op eikenbomen voor kan komen. De rupsen lopen in de typische “processie” langs de stam van de boom op zoek naar voedsel - eikenbladeren - in de toppen van de bomen. Als er veel rupsen zijn en er gebrek aan voedsel is, lopen de rupsen naar andere bomen. Dit kunnen incidenteel ook andere soorten zijn.

In welke gebieden van Nederland komt de eikenprocessierups voor?

Vanaf 1987 heeft de rups zich over heel Nederland verspreid. In het verleden kwam de - inheemse - eikenprocessierups in Nederland vooral voor in het zuiden en oosten van Noord-Brabant en het aangrenzende deel van Limburg. In gedeelten van de provincies Noord- en Zuid-Holland, Zeeland, Flevoland en Drenthe komt hij voor en nagenoeg in de hele provincie Noord-Brabant, Limburg, Gelderland, Utrecht en Overijssel. Inmiddels zijn er ook meldingen gemaakt vanuit Groningen en Friesland.

Wat is het probleem van de eikenprocessierups?

Het venijn van de eikenprocessierups schuilt in de aanwezigheid van de vele microscopisch kleine brandharen op de rups, die vanaf het derde larvale stadium naast de normale beharing verschijnen. Bovendien zijn ook de brandharen op de vervellingshuidjes in de nesten een bron voor irritatie.

Welke gezondheidsklachten kunnen de brandharen veroorzaken?

Na contact met de brandharen kan binnen 8 uur een rode pijnlijke huiduitslag met hevige jeuk ontstaan, die zich kenmerkt door bultjes, pukkeltjes of met vochtgevulde blaasjes die kunnen gaan ontsteken. Vaak ontstaan deze reacties op de onbedekte huid, maar door versleping met bijvoorbeeld zweet kan dit ook plaatsvinden op de bedekte huid. Als er brandharen in de ogen terechtkomen, kunnen zij binnen 1 tot 4 uur een heftige reactie geven van het oogbindvlies en/of hoornvlies met zwelling, roodheid en jeuk en in sommige gevallen met ontstekingen. 

Na inademing kunnen brandharen irritatie of ontsteking geven van het slijmvlies van de bovenste luchtwegen (neus, keel en bovenste gedeelte luchtpijp). De klachten lijken op een neusverkoudheid. Tevens kunnen mensen ook klagen over pijn in de keel en eventuele slikstoornissen, in sommige gevallen is er sprake van kortademigheid. Daarnaast kunnen algemene klachten optreden, zoals braken, duizeligheid, koorts en algehele malaise. Tenslotte is er een aantal indirecte gevolgen merkbaar, zoals vermindering van het woon- of recreatiegenot; mensen kunnen beperkt worden in hun bewegingsvrijheid.

Wat kan ik zelf doen om de klachten te verlichten?

Om verdere verspreiding van de brandharen over het lichaam te voorkomen en om de ontstekingsreactie tegen te gaan is het zinvol de huid direct na de blootstelling met plakband te strippen, om zo alle brandharen te verwijderen. Vervolgens is het zeer belangrijk de huid goed te wassen en de ogen goed te spoelen met lauw water.

Bij lichte symptomen zijn geen medicijnen nodig. Bij hevige jeuk kunnen anti- jeukmiddelen, zoals een crème op basis van menthol, aloë vera of calendula  verlichting geven. Deze middelen zijn bij de apotheek of drogist verkrijgbaar.

Om de brandharen uit kleding te verwijderen dient het grondig gewassen te worden (het liefst op 60°C).

Wat kan ik zelf doen om ongemak te voorkomen?

Probeer direct contact met de rupsen, (oude) brandharen en spinselnesten zoveel mogelijk te vermijden. Bedek hals, armen en benen en ga niet in de berm zitten. Probeer kinderen te attenderen op het gevaar van de rups. Indien een andere route genomen kan worden, waar geen met door rupsen besmette eikenbomen staan, dan verdient dit de voorkeur.

Waar vind ik meer informatie?

Meer informatie over eikenprocessierups vindt u via onderstaande websites:

Burgers kunnen zich met vragen over de eikenprocessierups richten tot hun lokale GGD.

 

Afdrukken