Rook

Verbrandingsproducten

Verbrandingsproducten komen in het binnenmilieu terecht door het gebruik van bijvoorbeeld een open haard, kachel, afvoerloze geiser, kaarsen, gasfornuis, of door roken van de bewoners. Meestal zijn de concentraties van deze stoffen binnenshuis laag. Voorbeelden van stoffen zijn koolmonoxide, fijn stof en PAK’s.

Koolmonoxide
Per jaar overlijden in Nederland ongeveer 10 mensen aan de gevolgen van koolmonoxidevergiftiging en worden ongeveer 150 mensen in het ziekenhuis opgenomen. Wanneer de koolmonoxidebron tijdig weggehaald wordt, kan het lichaam zich meestal weer herstellen.

Reukloos gas
Koolmonoxide is een reukloos gas dat ontstaat door onvolledige verbranding. Door koolmonoxide kan bloed minder goed zuurstof opnemen uit de longen. Doordat het een reukloos gas is, hebben mensen niet door dat ze eraan blootgesteld worden. Een lage concentratie ingeademde koolmonoxide kan zich uiten in hoofdpijn, vermoeidheid en duizeligheid. Een hoge concentratie kan leiden tot bewusteloosheid en de dood.

Risicosituaties in Nederlandse woningen
Open verbrandingsinstallaties in woningen kunnen tot risicosituaties leiden. Het betreft meestal afvoerloze geisers, open haarden, gaskachels en gasfornuizen. Maar ook oude en niet goed onderhouden cv-ketels kunnen leiden tot blootstelling aan koolmonoxide. Bij circa 12% van de woningvoorraad is er sprake van afvoerloze geisers waarvan de verbrandingsproducten niet direct naar buiten worden afgevoerd.

Stikstofdioxide
Blootstelling aan stikstofdioxide (NO2) kan mogelijk luchtwegklachten en –aandoeningen verergeren en mogelijk veroorzaken. Resultaten van studies naar de gezondheidseffecten van NO2 in het binnenmilieu zijn inconsistent. Sommige studies vinden een verband tussen blootstelling aan NO2 of gebruik van gasapparaten en luchtwegsymptomen. Andere studies vinden dit bewijs niet.

Het is nog niet duidelijk of de gevonden effecten door NO2 zelf veroorzaakt worden. Aannemelijk is dat blootstelling aan NO2 model staat voor het mengsel aan verbrandingsproducten. Er zijn wel aanwijzingen dat kortdurende piekblootstelling aan NO2 het afweermechanisme tegen bacteriële infecties kan verminderen.

Fijn stof: ook binnenshuis
Over de gezondheidseffecten van fijn stof dat voorkomt in de binnenlucht is nog weinig bekend. Het is te verwachten dat de gezondheidseffecten grotendeels overeenkomen met effecten die gevonden zijn bij buitenluchtconcentraties. Mogelijk is de samenstelling van het stof binnen anders dan buiten. De belangrijkste bron van fijn stof (vooral PM10) in het binnenmilieu is tabaksrook. Daarnaast is fijn stof afkomstig uit de open haard, van bakken en braden en stofzuigen.

Fijn stof is een verzamelnaam voor deeltjesvormige luchtverontreiniging die klein genoeg zijn om ingeademd te worden. Er is geen drempelwaarde bekend waaronder geen gezondheidseffecten optreden. Vooral gezondheidseffecten van fijn stof in de buitenlucht zijn bekend uit onderzoek. Acute effecten van fijn stof zijn hoesten, benauwdheid en verergering van luchtwegklachten, ziekenhuisopnames en toename in de dagelijkse sterfte. Mensen met bestaande luchtwegaandoeningen of hart- en vaatziekten zijn extra gevoelig. Behalve door de kortdurende piekblootstelling, kunnen gezondheidseffecten ook optreden door langdurige blootstelling aan het gemiddelde achtergrondniveau. Dit kan leiden tot blijvende gezondheidseffecten zoals verminderde longfunctie, verergering van luchtwegklachten en vroegtijdige sterfte aan met name luchtwegklachten en hart- en vaatziekten.

Gezondheidseffecten van PAK's
Het belangrijkste toxicologische effect van polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s) is kanker. Bij hoge concentraties kunnen PAK’s ook negatieve effecten op de huid hebben en oog- en slijmvliesirritaties veroorzaken.

Bronnen van PAK’s
PAK’s zijn een groep organische stoffen die ontstaan door onvolledige verbranding. Ze worden bijvoorbeeld gevormd bij het aanbranden van eten (barbecuen), het stoken van houtkachels en open haarden en ze zitten in sigarettenrook. PAK’s komen voornamelijk in het lichaam door voeding en inademing. Een kleine hoeveelheid wordt opgenomen via de huid.

Gezondheidseffecten door passief roken
Net als zelf roken, kan passief roken de gezondheid negatief beïnvloeden. Door roken komen veel schadelijke stoffen in de binnenlucht. In tabaksrook bevinden zich duizenden chemische stoffen, zoals PAK’s, benzeen, koolstofmonoxide, formaldehyde, roetdeeltjes en fijn stof. Van deze stoffen zijn er (minstens) 40 kankerverwekkend.

Naar schatting is passief roken in Nederland de oorzaak van (Gezondheidsraad, 2003):

  • Enkele honderden sterfgevallen door longkanker;
  • Enkele duizenden sterfgevallen door hartaandoeningen;
  • Een tiental gevallen van wiegendood;
  • Vele tienduizenden gevallen van (meer of minder ernstige) luchtwegaandoeningen bij kinderen.
Laatst gewijzigd: 04 februari 2010

Afdrukken