Er zijn de afgelopen jaren verschillende dingen gewijzigd in de hielprikscreening. Daarom is er een 2e versie van het spiekboekje verschenen. In het spiekboekje staat beknopte informatie over de ziektebeelden waarop pasgeborenen vanaf mei 2011 gescreend worden. Per ziekte staat beschreven wat de ziekte inhoudt, hoe vaak deze voorkomt en welke behandeling mogelijk is. Eind december/ begin januari krijgen alle professionals een exemplaar toegestuurd.

U kunt het spiekboekje vinden onder 'downloads > hielprik'.

De invoering van de foetale Rhesus (D)-typering bij Rhesus (D)-negatieve zwangeren heeft grote logistieke gevolgen. Vanaf 1 juli bepaalt Sanquin de Rhesus (D) bloedgroep van het kind bij 27 weken zwangerschap. Deze zwangeren bevallen gemiddeld 13 weken later: vanaf begin oktober.

Voor hen geldt :
• Toediening van anti-D gebeurt op geleide van de uitslag van de foetale RhD-typering. 
• De navelstrengbloedbepaling wordt centraal uitgevoerd door Sanquin voor kinderen van alle RhD-negatieve kraamvrouwen (dus ook die met een RhD-negatief kind). Sanquin Diagnostiek bepaalt gedurende een jaar de RhD-bloedgroep van het kind in navelstreng-bloed om de invoering van de foetale RhD-typering te evalueren.
• Omdat de RhD-bloedgroep van het kind bij de geboorte al bekend is, vervalt de routine-matige navelstrengbloedbepaling door het lokale laboratorium behalve bij de geboorte van een meerling of als de RhD-bloedgroep van het kind bij geboorte niet bekend is.

Tijdelijk twee protocollen naast elkaar
Gedurende een aantal weken gelden er twee protocollen naast elkaar. Het ‘oude protocol' waarbij de RhD-bloedgroep van het kind bij geboorte niet bekend is. Het lokale laboratorium voert met spoed een navelstrengbloedbepaling uit. Daarnaast het ‘nieuwe’ protocol waar bij de  RhD-bloedgroep van het kind bij geboorte al bekend is. De procedure is hierboven beschreven. Vanaf begin oktober 2011 zullen alle vrouwen die nog onder het ‘oude’ protocol vallen zijn bevallen en vervalt de routinematige navelstrengbloedbepaling door de lokale laboratoria behalve in hierboven beschreven uitzonderingsgevallen.

Navelstrengbloedbepaling door Sanquin
Navelstrengbloed dient naar Sanquin ingestuurd te worden met het nieuwe inzendformulier (Formulier 3: Evaluatie landelijke invoering Foetale RhD typering). Dit formulier vervangt het rodebandformulier en wordt meegestuurd met de uitslag van het 27e week onderzoek. Op dit formulier staan de gegevens van de zwangere vrouw en de foetale RhD typering reeds vermeld.Voor het bestellen van navelstrengbloed afname-en inzendmaterialen: ga naar www.sanquin.nl/ > via ‘diagnostiek’ onder ‘beroepsmatig’. Kies ‘bestellingen’ voor het bestellen van volledige afnamesets voor navelstrengbloedonderzoek.

Voor meer achtergrondinformatie zie www.rivm.nl/pns/bloedonderzoek/

De Prenatale Screening op Infectieziekten en Erytrocytenimmunisatie (PSIE) wijzigt per 1 juli 2011. In het kort:

• Het bloedonderzoek bij het eerste verloskundig consult wordt uitgebreid met de bepaling van het Rhesus (c)-antigeen. Alle Rhc-negatieve zwangeren (18%) worden vervolgens in week 27 gescreend op de late vorming van Rhc-antistoffen (c-IEA).
• Alle Rhesus (D)-negatieve zwangeren krijgen in week 27 een foetale RhD-typering aangeboden. Alleen RhD-negatieve vrouwen die zwanger zijn van een RhD-positief kind krijgen anti-D toegediend in week 30. De RhD-bepaling in navelstrengbloed wordt gedurende een overgangsperiode van een jaar nog door Sanquin Diagnostiek uitgevoerd en zal naar verwachting in oktober 2012 vervallen.
• Alle bloedmonsters afgenomen in week 27 worden opgestuurd naar Sanquin Diagnostiek.
  

Deze veranderingen hebben belangrijke gevolgen voor de logistiek. Met name de invoering dan de foetale RhD-typering vereist de nodige aandacht, omdat gedurende een aantal weken een oud en een nieuw protocol naast elkaar zal bestaan.

Meer informatie
Alle verloskundig hulpverleners krijgen in juni informatiemateriaal toegezonden, waaronder het vernieuwde draaiboek PSIE, een checklist en een samenvatting van de wijzigingen. Deze materialen kunt u ook downloaden via Materialen bijscholing  "Preventie van zwangerschapsimmunisatie".

Aanvraagformulieren en afnamematerialen Sanquin Diagnostiek
Aanvraagformulieren voor het bloedonderzoek in week 27 kunt u downloaden via http://www.sanquin.nl/ > via ‘diagnostiek’ onder ‘beroepsmatig’ > ‘aanvraagformulieren’.
Kies: “Formulier 27: Rhesus D en Rhesus c immunisatie”.

Voor het bestellen van aanvraagformulieren of volledige afnamesets voor bloedonderzoek in week 27 en/of navelstrengbloedbepaling, ga naar http://www.sanquin.nl/ > via ‘diagnostiek’ onder ‘beroepsmatig’ > ‘bestellingen’.


Activiteiten deskundigheidsbevordering
Daarnaast zijn de volgende mogelijkheden voor bijscholing beschikbaar:

• een geaccrediteerde e-learning cursus (1 punt)
• video-opnames van bijscholingsavond (sprekers afkomstig van Sanquin Diagnostiek, LUMC en RIVM-RCP)
• reader "Zwangerschapsimmunisatie. Veranderingen in het preventieprogramma"
• FAQ

Meer informatie vindt u in het overzicht “Bijscholing PSIE”. 

Vanaf 1 mei 2011 maakt de screening op cystic fibrosis (CF, taaislijmziekte) onderdeel uit van de hielprikscreening bij pasgeborenen. Deze uitbreiding heeft grote gevolgen voor de inrichting van het screeningsproces, voor de uitvoering van de screening door professionals en voor de inhoud van de voorlichting aan ouders.

Ter ondersteuning van de landelijke invoering van de CF-screening is een digitale toolkit CF voor professionals ontwikkeld. Deze toolkit is niet alleen gericht op het geven van voorlichting aan (aanstaande) ouders, maar voorziet de professional van allerlei praktische informatie, handvatten en middelen om wegwijs te raken in de screening CF. Het maakt dat u voldoende toegerust bent om de taken in de neonatale hielprikscreening adequaat en kwalitatief goed uit te voeren.  Ga direct naar de toolkit CF.

Verschillende arbeidsomstandigheden kunnen een negatieve invloed hebben op vruchtbaarheid, zwangerschap en op de gezondheid van een zuigeling via de borstvoeding. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid vindt het belangrijk dat zorgprofessionals en publiek hierover goed voorgelicht zijn. Het ministerie heeft het RIVM daarom de opdracht gegeven een digitale communicatietoolkit te ontwikkelen over kinderwens, zwangerschap en werk. Deze toolkit ondersteunt professionals bij het geven van voorlichting aan mensen met een kinderwens, zwangeren en vrouwen die borstvoeding geven.

De toolkit bevat algemene communicatiemiddelen over kinderwens, zwangerschap en werk zoals een publieksbrochure, een poster, een flyer en een banner. Daarnaast bevat de toolkit halffabricaten t.b.v. teksten op websites, in nieuwsbrieven en een informatiekompas. In het kompas staat o.a. welke experts en bronnen professionals kunnen raadplegen om vragen van cliënten, medewerkers of personeel te beantwoorden.
Naast de algemene communicatiemiddelen is gestart met verdiepende informatie over voor de voortplanting giftige stoffen (reproductietoxische stoffen). Hierbij gaat het om informatiebladen voor publiek over vijf groepen voor de voortplanting giftige stoffen.

Het Erfocentrum werkt mee aan de ontwikkeling van de verschillende voorlichtingsmaterialen en schakelt hierbij de kennis en ervaring van veldpartijen in. Vanaf april is de toolkit te vinden op www.rivm.nl/toolkits.

In 2011 krijgt de ontwikkeling van de toolkit een vervolg met de verdieping op een ander, nader vast te stellen, arbeidsrisico. De toolkit wordt afgestemd met andere communicatie-producten die het RIVM in samenwerking met betrokkenen in opdracht van het ministerie van VWS ontwikkelt voor de voorlichting over preconceptiezorg.