U bevindt zich op: Home Normen Milieu Milieukwaliteitsnormen

Milieukwaliteitsnormen

Gewijzigd op:19-01-2017

Milieukwaliteitsnormen richten zich op het beschermen van de algemene milieukwaliteit. Er zijn milieukwaliteitsnormen voor stoffen in oppervlaktewater, grondwater, sediment, bodem en lucht.

De overheid gebruikt milieukwaliteitsnormen bijvoorbeeld voor:

  • de vergunningverlening in het kader van onder meer de Wet milieubeheer en de Waterwet
  • de beoordeling van de milieukwaliteit
  • de formulering van beleid om normoverschrijding terug te dringen
  • het saneringsbeleid

Welke normen zijn er?

MTR

Het maximaal toelaatbaar risiconiveau (MTR) is de concentratie van een stof in water, sediment, bodem of lucht waar beneden geen negatief effect is te verwachten. Voor oppervlaktewater worden er tegenwoordig geen MTR-waarden meer afgeleid.

MKN

De Kaderrichtlijn water (KRW) kent voor oppervlaktewater de term milieukwaliteitsnorm (MKN). Er zijn twee soorten:

  • JG-MKN, de jaargemiddelde milieukwaliteitsnorm voor langdurige blootstelling
  • MAC-MKN, de maximaal aanvaardbare concentratie voor kortdurende blootstelling

De termen JG-MKN en MAC-MKN worden gebruikt in de Nederlandse vertaling van de Richtlijn prioritaire stoffen 2013/39/EU. Tot 2015 werden ze ook gebruikt in de Nederlandse wetgeving onder de KRW, het Besluit milieukwaliteitseisen water (BKMW) en de Regeling monitoring Kaderrichtlijn water. Bij de laatste wijziging van het BKMW is de term milieukwaliteitsnorm (MKN) vervangen door milieukwaliteitseis (JG-MKE en MAC-MKE). In de Regeling monitoring Kaderrichtlijn water wordt nu gesproken over ‘jaargemiddelde waarde van de concentratie’ en 'maximaal aanvaardbare waarde van de concentratie’. Deze wijziging heeft te maken met de juridische status van de getallen in beide documenten. De inhoudelijke betekenis van de getallen en de wijze van toetsing is niet veranderd. De wijziging is ook niet van toepassing op stoffen die niet in BKMW of Regeling staan genoemd. Op deze website kiezen we er daarom voor om de bekende termen JG-MKN en MAC-MKN te blijven gebruiken, ongeacht de status van het getal.

Het MTR en JG-MKN hebben in principe betrekking op chronische blootstelling. Soms gelden de normen voor een kortere blootstellingsduur, bijvoorbeeld voor sommige luchtnormen. Dit staat dan bij de betreffende norm in een voetnoot vermeld.

VR

Het verwaarloosbaar risiconiveau (VR) geeft het niveau aan waarbij we spreken van duurzame milieukwaliteit op lange termijn. Deze norm houdt rekening met gelijktijdige blootstelling aan meerdere stoffen. Het VR ligt meestal op een honderdste van het MTR. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld stoffen die van nature voorkomen in gehalten die hoger zijn dan het MTR/100.

Lees meer over luchtkwaliteitsnormen

Wettelijk kader

De milieukwaliteitsnormen die zijn afgeleid vanuit de Kaderrichtlijn Water (zie ook Prioritaire stoffen KRW), zijn opgenomen in het Nederlandse Besluit kwaliteitseisen en monitoring water 2009 (Bkmw). Daarnaast zijn er normen voor monitoring opgenomen in de Regeling monitoring KRW. Er zijn ook normen die niet in regelgeving zijn vastgelegd, zie Milieu.

Hoe normen afleiden?

Europese waterkwaliteitsnormen worden afgeleid onder verantwoordelijkheid van de Europese commissie en op EU niveau vastgesteld. Voor stoffen die voor Nederland relevant zijn, leidt de Nederlandse overheid normen af volgens de Handleiding. Deze handleiding volgt de EU methode 'TGD-EQSEC 2011', aangevuld op punten waar de Europese methodiek niet in voorziet. In de handleiding staat ook hoe fysisch/chemische eigenschappen van de stoffen worden geselecteerd. Daarnaast gebruikt de Nederlandse overheid een methode om snel indicatieve milieurisicogrenzen af te leiden (zie 'Handleiding afleiding indicatieve milieurisicogrenzen'). Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn voor een vergunningaanvraag. Vergunningverleners kunnen via de helpdesk verzoeken indienen om dergelijke normen af te leiden. Bedrijven kunnen ook zelf een norm afleiden en deze inbrengen in de procedure om te laten vaststellen. Dit kan door een melding via de helpdesk. Zie verder de 'Procedure afleiden normen'.

Blootstelling

Bij de afleiding van normen wordt rekening gehouden met effecten op het milieu en op de mens. De berekeningen voor de mens gaan in principe uit van levenslange blootstelling aan het buitenmilieu. Vanwege de blootstellingsperiode of vanwege het beschermingsdoel kunnen milieukwaliteitsnormen sterk afwijken van bijvoorbeeld normen op de werkplek (zie Grenswaarden voor de werknemer), normen voor vervuilde locaties (zie Bodeminterventiewaarden), of voor normen voor blootstelling na incidenten (zie Rampen en incidenten).

Specifieke locatie

Milieukwaliteitsnormen gelden in principe overal in Nederland en zijn berekend voor water, bodem en sediment met een bepaalde samenstelling. Aan de hand van de karakteristieken van specifieke locaties kan men de normen omrekenen voor toepassing op deze locaties. Uitleg hierover en over enkele andere aspecten, zoals de detectielimiet is te vinden in de 'Toelichting toepassing op locaties'. Daarin staat ook hoe de norm, als die is uitgedrukt als opgeloste fractie, kan worden omgerekend naar de totaal concentratie.

Service

Waarmerk drempelvrij.nl Webrichtlijnen; klik voor een reactie.