Biociden

Een biocide is een product  met één of meer werkzame stoffen. Dat kunnen zowel chemische stoffen als micro-organismen (virussen en schimmels) zijn.
Er zijn 23 groepen van middelen (producttypen). Voorbeelden van biociden zijn:

• aangroeiwerende verf voor schepen
• houtverduurzamingsmiddelen zoals carbolineum en koperzouten
• middelen tegen houtworm
• omgevingsspray tegen vlooienhuisdieren
• desinfecteermiddelen voor ziekenhuizen
• middelen om drinkwaterleidingen te behandelen tegen Legionella
• middelen voor het gassen van schepen en gebouwen
• middelen tegen ongedierte in en om woningen (muizen, kakkerlakken)
• middelen tegen slijmvorming in koelwater

Risico's

Biociden bevatten biologisch actieve stoffen. Daarom brengt het gebruik naast voordelen ook risico's met zich mee voor volksgezondheid en milieu. Bij de toelating worden deze risico’s zorgvuldig beoordeeld. Bij de volksgezondheid gaat het zowel om risico’s voor de gebruiker als voor diegenen die na het gebruik met het biociode in aanraking kunnen komen. De risicobeoordelingbiedt voldoende zekerheid dat gebruik veilig is als de gebruiksaanwijzing wordt gevolgd.

De risicobeoordeling kijkt niet alleen naar de toepassing van het middel. Ook het gebruik van iets dat met het biocide is bewerkt, kan risico’s opleveren. Ten slotte kan er sprake zijn van risico wanneer het behandelde product als afval wordt verwerkt. Al deze stappen worden beoordeeld. Deze grondige beoordelingen zijn voor elk middel te vinden op de website van het College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb), in de bestrijdingsmiddelendatabank (onder tabblad 'Toelatingen').
Middelen zonder toelatingsnummer van het Ctgb zijn niet beoordeeld op risico's en mogen niet worden gebruikt. Eventuele risico's bij de productie, vervoer of opslag van biociden worden afgedekt door regelgeving en toezicht op productie, emissie, transport en opslag.

Wettelijk kader

Europese wetgeving

Handel in en gebruik van biociden zijn door de EU vastgelegd in Richtlijn 98/8/EG (PDF). De EU beoordeelt de werkzaamheid en veiligheid van de actieve stoffen centraal op EU-niveau. De lidstaten beoordelen de middelen op werkzaamheid en veiligheid voor mens en milieu. Op dit moment wordt in Europa een Verordening voorbereid, waarin de toelating van biociden en het op de markt brengen van behandelde voorwerpen wordt geregeld. De verwachting is dat deze verordening in 2013 van kracht wordt.

Nederlandse wetgeving

De Richtlijn 98/8/EG is omgezet in de Nederlandse Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Wgb, 2007).
Volgens de Wgb is een biocide ‘bestemd of aangewend om een schadelijk organisme te vernietigen, af te schrikken, onschadelijk te maken, de effecten daarvan te voorkomen of het op andere wijze langs chemische of biologische weg te bestrijden, niet zijnde een gewasbeschermingsmiddel’.
De specifieke toepassingen van middelen moeten altijd nationaal worden beoordeeld en toegelaten.

Relevante links

Het College voor toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Het College regelt het registratieproces en het beoordelen van de dossiers waarmee de werkzaamheid en de veiligheid moeten worden aangetoond. Het Ctgb heeft 'Evaluation manuals' opgesteld waarin de werkwijze voor de toelatingsbeoordeling van biociden is beschreven. De evaluation manuals zijn te vinden onder het tabblad 'Procedures / toetsingskader > Toelatingskader'. De Consumer Products Safety & Quality Unit is verantwoordelijk voor de uitvoering van de biocidenrichtlijn 98/8/EG en de registratie van biociden in Europa. Meer informatie vindt u via het EU Institute for Health and Consumer Protection.
Het Kennisnetwerk biociden organiseert kennisuitwisseling rond het juiste gebruik van biociden.

Technische informatie

Het EU Institute for Health and Consumer Protection publiceert documenten waarin de procedure van de risicobeoordeling is beschreven, zoals:

• Technical Guidance Document (TGD)
• Technical Notes for Guidance
• Guidance on Human Exposure Assessment 
• Environmental Emission Scenarios

Een Emissie Scenario Document (ESD) geeft een overzicht van het gebruik van een biocide producttype (bijvoorbeeld aangroeiwerende verf) en de mogelijke emissie naar het milieu. Vervolgens wordt een overzicht gegeven van de wijze waarop de emissie wordt geschat. Voor veel producttypen is de berekening vastgelegd in het Technical Guidance Document, de Technical Notes for Guidance, en specifieke Emissie Scenario Documenten. Deze berekeningen zijn in het computermodel  EUSES  opgenomen.
De beoordeling van de blootstelling van de niet-professionele toepasser (thuis gebruik door consumenten) wordt beschreven in de Guidance.