U bevindt zich op: Home Voedsel Contaminanten

Contaminanten

Contaminanten zijn stoffen die onbedoeld in een product zoals voedsel of in het milieu voorkomen.

Contaminanten kunnen vanuit het milieu in ons voedsel terecht komen, zoals dioxine en zware metalen, we spreken dan van milieucontaminanten. Door het koken, bakken of braden van ons voedsel kunnen echter ook onbedoeld stoffen gevormd worden, zoals polycyclische aromatische koolwaterstoffen, we spreken dan van procescontaminanten. Een speciaal geval zijn de toxinen, zoals mycotoxinen vanuit schimmels die op voedsel of voedselgewassen groeien, of plantentoxinen die door de plant zelf gemaakt worden (zie pagina ‘ natuurlijke toxinen’ ). Deze komen niet door direct menselijk handelen in het voedsel terecht, maar omdat dit toch als ‘onbedoelde aanwezigheid’ van stoffen gezien wordt, worden de toxinen als contaminanten gereguleerd.

Risico's

De aanwezigheid van contaminanten kan een gevaar zijn voor de volksgezondheid. Dit is afhankelijk van de toxische eigenschappen van de stof en ook de blootstelling aan deze stof. Door het maken van een risicobeoordeling wordt onderzocht of er mogelijk nadelige gezondheidseffecten kunnen optreden door aanwezigheid van de stof in voedingsmiddelen.
Voor stoffen die schadelijk zijn maar die in voedsel niet zijn te vermijden (zoals dioxine), kan een Tolereerbare Dagelijkse Inname (TDI) worden vastgesteld. Een TDI is een schatting van de dagelijkse inname van een stof waarbij er geen noemenswaardig gezondheidsrisico is bij levenslange blootstelling. Voor stoffen die bij kortdurende inname al een risico kunnen inhouden, wordt een Acute Referentie Dosis (ARfD) vastgesteld, dat is een schatting van de inname van een stof die binnen één maaltijd of één dag gedaan kan worden zonder noemenswaardig risico.

Wettelijk kader

 

Wereldwijd

De Codex Alimentarius Commission (Codex) is een VN-organisatie, opgericht onder de vlag van de FAO (Internationale Voedsel- en Landbouworganisatie) en de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie). Aan dit internationale forum nemen 187 landen en de Europese Unie deel. Dit forum ontwikkelt internationale normen, waaronder Maximum Limieten (MLs) voor contaminanten, voor voedselproducten. Het doel is de internationale volksgezondheid te beschermen en de eerlijkheid van de handel in voedselproducten te bevorderen. De standaarden worden vastgesteld op basis van risicobeoordelingen van het FAO/WHO wetenschappelijke comité JECFA.
Codex standaarden zijn geen op zichzelf staande wetgeving. Zij zijn pas bindend als zij in nationale of regionale (zoals EU) wetgeving worden overgenomen. De Wereldhandelsorganisatie (WTO) hanteert de Codex standaarden echter bij handelsconflicten en deze zijn daarom ook niet geheel vrijblijvend.

Europees

In Europa valt voedselveiligheid onder het Directoraat Generaal Gezondheid en Voedselveiligheid (DG SANTÉ) van de Europese Commissie (EC). De Europese Commissie beslist over de verschillende aspecten van voedselveiligheid, op basis van risicobeoordelingen van de Europese Voedselautoriteit (EFSA). Binnen de EFSA is het Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM Panel) belast met de beoordeling van het mogelijke risico van contaminanten in voedsel en diervoeder.
De basisprincipes van de EU wetgeving over contaminanten in voedsel staan in EU Verordening 315/93/EEC. Voor bepaalde contaminanten en toxinen in voedingsmiddelen zijn maximum limieten (MLs) vastgesteld in EU Verordening 1881/2006 en bijbehorende amendementen. De EC heeft een webpagina met een overzicht van EU wetgeving over verontreinigingen in voedsel, zowel bestaand als in ontwikkeling.

Nederland

De meeste Nederlandse wetten en regels zijn afgeleid van EU richtlijnen of geven uitvoering aan EU verordeningen. Veel besluiten en regelingen zijn opgenomen in de Warenwet.

Naast het vaststellen van MLs worden ook andere methoden gebruikt om blootstelling aan contaminanten uit voedsel te beperken. Zo is per 1 april 2011 een wijziging van de Visserijwet 1963 van kracht geworden, waardoor het vangen van paling verboden is uit gebieden waar bekend is dat de dioxinevervuiling in paling boven de wettelijke norm ligt. Omdat dit soort vervuiling in meer vissen voorkomt heeft het Voedingscentrum een voedingsadvies voor paling en andere vette vis afgegeven.Voor het bepalen van de noodzaak voor maatregelen op nationaal niveau vragen ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA)  vaak eerst een risicobeoordeling aan het RIVM.

Overige informatie

Voedselveiligheid voor contaminanten is (net zoals voor andere stoffen) een gedeelde verantwoordelijkheid van verschillende ministeries. De verantwoordelijkheid voor contaminanten in voedsel ligt in Nederland bij VWS. De verantwoordelijkheid voor contaminanten in diervoeder ligt in Nederland bij het ministerie van Economische Zaken (EZ). De NVWA onderzoekt en bewaakt de veiligheid van voedsel en waren in de gehele keten (productie, vervoer, opslag, bewerking, consumptie, afvalverwerking).
De Europese Commissie heeft een website over contaminanten in voedsel. In 2008 heeft de Europese Commissie een factsheet 'Food contaminants' uitgegeven waarin staat aangegeven hoe de EU zorgt voor veilig voedsel.
Meer informatie over de Codex Alimentarius is te vinden op de FAO/WHO Codex website. Voor informatie over de Nederlandse inbreng in de Codex Alimentarius onderhoudt het ministerie van EZ een eigen Nederlandse Codex website.

 

Service

Waarmerk drempelvrij.nl Webrichtlijnen; klik voor een reactie.