|
|
|
|
| Zoönosen op een rij |
|
 |
|
|
TBE, tekenencefalitis |
Ziekteverwekker
Tekenencefalitis is een hersenontsteking die veroorzaakt wordt door een Flavivirus. Het is een virus dat voorkomt bij wilde kleine zoogdieren, met name knaagdieren. Teken dragen het virus over.
| | Naar boven | |
Besmettingsbron en wijze van overdracht
Teken van voornamelijk het soort Ixodus brengen de ziekte over van dier op dier en soms op de mens. Er zijn twee subtypen van het Flavivirus die encefalitis veroorzaken, een westelijk subtype, dat encefalitis in Midden-Europa veroorzaakt, en een oostelijk subtype, dat verantwoordelijk is voor de ‘Russian spring-summer encephalitis’. In het algemeen verloopt de Midden-Europese variant milder.
Het virus wordt overgedragen zodra de teek bijt, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de ziekte van Lyme, waarbij overdracht (van de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt) pas plaats vindt nadat de teek al 12 à 24 uur vastgezogen zit. Mensen die door een besmette teek gebeten worden zullen echter lang niet altijd ziek worden, bij de Midden-Europese variant blijft bijna driekwart van de mensen zonder verschijnselen. Alhoewel het virus circuleert onder wilde (knaag)dieren, kunnen ook landbouwhuisdieren (schaap, geit, rund) besmet worden. Zij zullen het virus dan uitscheiden in de melk. Dit is voor de mens de tweede mogelijkheid om TBE op te lopen: via het drinken van rauwe melk of het eten van rauwmelkse kaas.
| | Naar boven | |
Ziekteverschijnselen bij de mens
Midden-Europese vorm:
Als mensen ziek worden, worden ze dat meestal 1 à 3 weken na de tekenbeet (of al 4 à 7 dagen na het drinken van rauwe besmette melk). De ziekte vertoont een ‘bi-fasisch verloop’. De eerste fase duurt ongeveer een week en gaat gepaard met griepachtige verschijnselen. Na aanvankelijke verbetering treedt dan weer een verslechtering van de patiënt op met koorts, nekstijfheid en overgeven. Dit zijn verschijnselen van een ontsteking van hersenen en hersenvliezen. Sterfte treedt op bij 1 à 2 procent van de mensen die dit verschijnsel vertonen. De ziekte kan ook beperkt blijven tot alleen de eerste fase.
| | Naar boven | |
Ziekteverschijnselen bij het dier
De besmetting verloopt bij het dier in het algemeen zonder symptomen
| | Naar boven | |
Verspreiding en frequentie
In hoeverre teken besmet zijn met het virus, is mede afhankelijk van de besmettingsgraad van de wilde dieren die als reservoir dienen. Het virus vermenigvuldigt zich in de teek en wordt bovendien, via de eitjes die een teek legt, ook overgedragen op volgende generaties teken.
In Centraal Europa komt TBE in teken voor. De ziekte komt veel voor op sommige plekken in Zuid-Duitsland, Oostenrijk, Zweden, Finland, Noorwegen, Kroatië, Slovenië en Hongarije. Het seizoen waarin men besmet kan raken, is het seizoen waarin de teken actief zijn; van het voorjaar tot de herfst. In Nederland is onderzoek gedaan naar het voorkomen van TBE bij teken en mogelijke reservoirdieren, maar tot op heden is het virus nog niet aangetoond in Nederland (2005).
| | Naar boven | |
Preventie
Geen rauwe melk drinken of rauwmelkse producten eten en het voorkómen van tekenbeten is de methode om niet besmet te raken. Het is aan te raden om in gebieden waar de teek zich graag ophoudt (bos, bosrand, struiken) , beschermende kleding te dragen. Dit is echter niet afdoende. Regelmatig controleren of men geen teek heeft opgelopen en zo snel mogelijk de teek verwijderen is belangrijk.
Er zijn geen speciale medicijnen tegen de ziekte, wel is er een goed vaccin beschikbaar. Mensen die gaan wandelen of kamperen in het gebied waar de ziekte voorkomt wordt aangeraden zich te laten vaccineren.
| | Naar boven | |
Meer informatie
Meer informatie (voor professionals): www.rivm.nl/cib/infectieziekten, Tekenencefalitis Ook op de VWA site staat een protocol Tekenencefalitis: www.vwa.nl, via zoekfunctie: tekenencephalitis (protocol) Engelstalige informatie op de (gesponsorde) site: http://www.tbe-info.com
| | Naar boven | |
|
|
|
