Ammoniak

Ammoniak is een kleurloos gas met een sterk prikkelende geur. In hoge concentraties is het gas giftig voor mensen, dieren en planten. Ammoniak wordt gebruikt als koelmiddel in (grotere) koelinstallaties. Ammoniak lost goed op in water en vormt dan ammonia. In verdunde vorm is ammonia bekend als schoonmaakmiddel. Ammoniak wordt in grote hoeveelheden overal ter wereld geproduceerd.  Een molecuul ammoniak bestaat uit drie atomen waterstof en één atoom stikstof en wordt aangeduid met de formule NH3.

Ammoniak wordt gebruikt voor de productie van kunstmestcomponenten, zoals b.v. ammoniumsulfaat, ammoniumnitraat en ammoniumfosfaat. De uitvinding en het gebruik van kunstmest heeft ervoor gezorgd dat de productie van landbouwgewassen en voedsel flink omhoog is gegaan. Maar deze ruime beschikbaarheid van meststoffen geeft ook problemen, omdat de meststoffen naar het milieu weg kunnen lekken. Ammoniak in de lucht komt voor een zeer groot deel onbedoeld vrij uit mest; zowel uit dierlijke mest als uit kunstmest. In het milieu tast een teveel aan ammoniak de kwaliteit van het grondwater en de vitaliteit en de biologische diversiteit van de natuur aan.

Veel ammoniak in Nederland

We spreken van depositie als stoffen uit de lucht op de bodem of vegetatie teruggevoerd worden. De depositie van ammoniak, maar ook van stikstofoxiden, uit de lucht speelt een belangrijke rol bij de problemen met het beheer van natuurgebieden. Overmatige stikstofdepositie leidt tot eutrofiëring, ook wel vermesting genoemd. Het grootste deel van de stikstofdepositie in Nederland is afkomstig van Nederlandse bronnen. De stikstofdepositie als gevolg van ammoniak is groot, vooral door de omvangrijke veeteelt in Nederland.

Europese afspraken

Luchtverontreiniging trekt zich niets van grenzen aan. Ammoniak uit Nederland komt in de buurlanden terecht en omgekeerd. Daarom zijn er Europese regels, die Nederland en de andere Europese landen verplichten om maatregelen te nemen. Er zijn voor elk land grenzen gesteld aan de jaarlijkse emissie van ammoniak en stikstofoxide (National Emission Ceiling Directive). Daarnaast zijn er natuurgebieden aangewezen, waarbinnen natuurlijke, wilde dier- en plantensoorten in een gunstige staat van instandhouding moeten blijven of komen (Vogel- en Habitatrichtlijn). In Nederland is de toekomstige kwaliteit en vitaliteit van tweederde van deze zogeheten Natura 2000 gebieden echter onzeker. Deze gebieden bevinden zich nu in een ‘ongunstige staat van instandhouding’ en gaan er niet op vooruit. Dit roept conflicten op met die Europese regelgeving, wat er toe kan leiden dat de directe omgeving van zo’n gebied ‘op slot’ zou gaan. Om de afweging te kunnen maken tussen het vergunnen van stikstofuitstotende activiteiten en de te beschermen kwaliteit van de natuur is het Programma Aanpak Stikstof (PAS) door de Rijksoverheid met de provincies opgesteld.

Wat doet het RIVM

Het RIVM probeert zo goed mogelijk te monitoren hoe de stikstofdepositie in Nederland zich ontwikkelt. Deze monitoring gebeurt met modelberekeningen en metingen. De modelberekeningen zijn nodig om een landsdekkend beeld te kunnen maken. De metingen worden gebruikt om de berekeningen te valideren en te corrigeren. 

 

bemesting

Ammoniak meten in de natuur

Download deze video

Ammoniak meten samen met natuurbeheerders

Download deze video

Home / Onderwerpen / A / Ammoniak

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu