Het gebruik van proteomics voor bevolkingsonderzoeken en diagnostiek

Projectleider: Dr. G.C.H. Rodenburg
Uitvoering: 2011-2014

Aanleiding en doel

De verzameling van alle eiwitten van een organisme of van een cel noemt men het proteoom. Proteomics of eiwittechnieken maken gebruik van het in kaart brengen van eiwitten. Eiwittechnieken zijn veelbelovend. Bijvoorbeeld als nieuwe test voor het opsporen van infectieziekten en testen om chronische ziekten zoals kanker in een vroeg stadium te ontdekken. Het is een grote maatschappelijke wens om bestaande, belastende testen te vervangen door beter of minder belastende testen, zoals onderzoek aan ongeboren kinderen op het Down’s syndroom (de zogenaamde combinatietest) en de mammografie bij de borstkankerscreening.

Resultaten en betekenis

Tijdens de uitvoering van het project werd een nieuwe ziekte, Borrelia Miyamatoi ontdekt die door teken wordt verspreid. Daarbij zijn ook risicogroepen beschreven, waaronder bosarbeiders. Er is een nieuwe test ontwikkeld, die kan worden gebruikt voor het vaststellen van deze ziekte. De test is nog in een experimentele fase.

Het project heeft ook een nieuwe techniek opgeleverd waarmee snel testen kunnen worden ontwikkeld om een meerdere influenza-typen voor vogelgriep gelijktijdig vast te stellen. Omdat griepvirussen en ook vogelgriepvirussen steeds veranderen, zijn er ook steeds nieuwe testen nodig. Het snel kunnen ontwikkelen van nieuwe testen is belangrijk voor een snelle vaststelling van nieuwe typen vogelgriep. Daarmee kan verspreiding van de virussen worden voorkomen of verminderd.
Voor het onderzoek aan borstkanker zijn belangrijke stappen gezet naar een persoonsgerichte borstkankerscreening. Er zijn veel typen borstkanker. Een behandeling heeft veel meer effect als hij precies is gericht op het type borstkanker. In dit onderzoek werden eiwitten gevonden, die de aanwezigheid van verschillende borstkankertypen in bloed verraden. Dit is een belangrijke stap op weg naar een effectievere, gepersonaliseerde opsporing en behandeling. De methodiek is veelbelovend, en er is gestart met een validatiestudie, zodat het ook werkelijk in de praktijk kan worden gebruikt.

Het testen van zwangeren ouder dan 36 op Down’s syndroom is zinvol vanwege een verhoogd risico. Uiteraard is er behoefte aan een gevoelige test die niet-invasief afgenomen kan worden bij de zwangere door middel van een vingerprik. In dit project is hiervoor een geschikte test ontwikkeld.
Met deze diversiteit aan resultaten is aangetoond dat proteomics veel kansen biedt voor snelle ontdekking van ziekten en de ontwikkeling van minder belastende testen. Zo is er een veelbelovende techniek ontwikkeld, waarbij een hoeveelheid bloed uit één vingerprik al voldoende is om testen mee te doen.

Samenwerking

In het onderzoek naar ziekten die door dieren worden overgebracht is samengewerkt met Central Research Institute of Epidemiology Moscow, Russi, Erasmus MC Rotterdam
In het downsyndroom en borstkankeronderzoek is samengewerkt met DKFZ Duitsland, OncoProteomics Laboratorium VuMC Cancer Centrum Amsterdam, Radboud MC Nijmegen.

Meer informatie

Home / Over RIVM / Kennis en kunde / Strategisch Programma RIVM / Het gebruik van proteomics voor bevolkingsonderzoeken en diagnostiek

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu