Bent u van plan op eigen initiatief uw gezondheid te testen of te laten onderzoeken? Dan vindt u hieronder vragen die u kunnen helpen bij de keuze om het wel of niet te doen.

Kunt of wilt u bij uw huisarts terecht?

Uw huisarts is uw eerste aanspreekpunt voor gezondheidsklachten. Samen kunt u bekijken of een onderzoek of test zin heeft. Als dit het geval is, wordt dit in de meeste gevallen vergoed door uw zorgverzekering (waarbij u wel te maken heeft met een eigen risico). De huisarts vertelt u erbij wat de uitslag voor u betekent.

Toch kunt u redenen hebben om niet naar de huisarts te gaan. Dan kunt u (op eigen kosten) zelf een gezondheidstest of onderzoek (laten) doen.

Bedenk van tevoren heel concreet wat uw vraag is.

Wat verwacht u van het onderzoek of de test? Wilt u weten of u gezond bent of vermoedt u dat u een ziekte heeft, of verhoogd risico loopt een ziekte te ontwikkelen? Weet u zeker dat het onderzoek een antwoord geeft op uw vraag? Hoe nauwkeurig en betrouwbaar is dat antwoord? Misschien heeft u meer vragen die met elkaar te maken hebben. Geeft het onderzoek antwoord op al uw vragen? Bedenk dat geen enkel onderzoek of test met zekerheid kan zeggen dat u helemaal gezond bent.

Is het onderzoek of de test voor u bedoeld?

Sommige onderzoeken zijn alleen voor mannen of alleen voor vrouwen. Of alleen voor mensen vanaf een bepaalde leeftijd. Of alleen voor mensen met gezondheidsklachten. Het heeft geen zin om een onderzoek of test te doen die niet voor u bedoeld is.

Wie biedt het onderzoek aan en met welke reden?

Let er op dat de informatie over het onderzoek onafhankelijk is. Waarom biedt de aanbieder het onderzoek aan? Wat is het belang van de aanbieder? Soms willen aanbieders van een gezondheidsonderzoek u iets verkopen. Of ze willen dat u naar de huisarts gaat om een recept voor hun product te halen. Er is bovendien verschil tussen Nederlandse en buitenlandse aanbieders van gezondheidsonderzoek. Nederlandse aanbieders moeten zich aan de Nederlandse wet houden, bij buitenlandse aanbieders gelden soms andere regels. U bent uiteindelijk altijd zelf degene die beslists of u wel of niet uw gezondheid laat testen.

Heeft u zicht op de gevolgen van het onderzoek?

Heeft u nagedacht over de gevolgen die het uitvoeren van de test voor u kan hebben? Het kan bijvoorbeeld zijn dat u moet wachten op de uitslag of dat u de uitslag met de huisarts moet bespreken. Als de uitslag ongunstig is heeft u mogelijk vervolgonderzoek en een behandeling nodig. Daar kunnen kosten aan vast zitten. Sommige kosten worden niet of slechts gedeeltelijk vergoed worden door de zorgverzekeraar. Het kan ook zijn dat er iets gevonden wordt waar niets aan te doen is, of dat er iets gevonden wordt waar u nooit last van zou hebben gekregen. Er is dan sprake van overdiagnostiek of overbehandeling. Het kan ook zijn dat er iets anders wordt gevonden dan wat u zocht. Dat heet een nevenbevinding. U heeft het recht om aan te geven dat u bepaalde uitslagen niet wilt krijgen. Allemaal zaken om van tevoren over na te denken. Lees meer over de betekenis van testuitslagen: Uitslagen en testeigenschappen

Wilt u binnenkort een verzekering of hypotheek afsluiten?

Dit lijkt een rare vraag. Maar als u een verzekering of hypotheek wilt afsluiten, moet u vragen over uw gezondheid naar waarheid beantwoorden. Het kan zijn dat de uitslag van de test het moeilijker of duurder maakt om de verzekering of hypotheek af te sluiten. Een ongunstige uitslag kan ook gevolgen hebben voor uw zorgverzekering, arbeidsongeschiktheidsverzekering en/of voor uw (toekomstige) werk. U kunt zich daar van tevoren bij uw verzekering over laten informeren.

Is de uitslag van het onderzoek of test duidelijk?

Soms is de uitslag van een onderzoek alleen duidelijk voor iemand met medische kennis. Heeft u voorafgaand in de informatie kunnen zien hoe een uitslag er uitziet? Is die informatie duidelijk? Staat er iets over hoe zeker de uitslag is? Krijgt u advies bij de uitslag van het onderzoek? Of kunt u zelf bedenken wat u moet doen met de uitslag? Als u vragen heeft, kunt u dan bij de aanbieder van de test terecht? U kunt ook uw huisarts vragen.

Hoe betrouwbaar is de uitslag?

Een ‘negatieve’ uitslag betekent dat er niets aan de hand is ; een ‘positieve’ geeft aan dat er waarschijnlijk iets aan de hand is. Een uitslag geeft echter nooit volledige zekerheid. Het kan zijn dat u de uitslag krijgt dat u gezond bent, terwijl er toch iets aan de hand is: een ‘foutnegatieve uitslag’. Andersom kan het ook zijn dat u de uitslag krijgt dat u niet gezond bent, terwijl er in werkelijkheid niets aan de hand is: een ‘foutpositieve uitslag’. Weet u hoe zeker de testuitslag is? Hoe betrouwbaar is de test? De testuitslag hangt ook af van het moment van testen en hoe goed de test wordt uitgevoerd. Weet u bij wie u terecht kunt met vragen over de uitslag?

Lees meer over de betekenis van testuitslagen:

Weet u wat u moet doen als de uitslag is dat er iets aan de hand is?

Als de uitslag van het onderzoek is dat er iets aan de hand is, moet u meestal iets doen. U moet bijvoorbeeld naar een dokter. Of u moet nog een onderzoek laten doen. Krijgt u advies bij de uitslag van het onderzoek? Of kunt u zelf bedenken wat u moet doen met de uitslag? Daarnaast heeft u misschien vragen over de uitslag. Kunt u die stellen aan de aanbieder?

Hoe wilt u de uitslag van het onderzoek krijgen?

Misschien vindt u het prettig als er iemand bij u is op het moment dat u de uitslag krijgt. Een familielid, een kennis, of misschien iemand met medische kennis. Bedenk van tevoren of u dat wilt regelen. Als u moet wachten op de uitslag, omdat bijvoorbeeld uw lichaamsmateriaal in een laboratorium wordt onderzocht, wilt u de uitslag dan thuisgestuurd krijgen?

Is uw privacy voldoende beschermd?

Moet u persoonlijke gegevens opsturen? Weet u waar uw gegevens of lichaamsmateriaal worden bewaard? Worden uw gegevens of uw testuitslag doorgegeven aan een andere organisatie? De aanbieder moet dat aan u vragen. U moet daar uw uitdrukkelijke toestemming voor geven. Veel aanbieders van een gezondheidstest sturen u reclame of aanbiedingen toe, zonder dat u daarom hebt gevraagd. Wilt u dat?

Als u een genetische test wilt laten doen: weet u dat dat gevolgen kan hebben voor uw directe familie?

De uitslag van een genetische test kan ook belangrijk zijn voor uw directe familie. Want met een genetische test bepaal je ziektes of kenmerken die in je familie voorkomen. Als u aanleg blijkt te hebben voor een bepaalde ziekte, kan dat ook belangrijk zijn voor uw partner, ouders, broers en zussen en uw (toekomstige) kinderen. Bedenk daarom van tevoren of u uw familie over de test vertelt. De uitslag van een dergelijke test kan het beste door een arts met uw familie worden besproken. Bekijk ook de website Erfelijkheid.