English Abstract For the project "spatial integration", the problems of
the environment at the country side are analyzed. These problems are
specific for every area and are determined by the pollution, the sensitivity
and the functions of an area. Regional environmental quality can be
described as the extent to which functions of the environment can be
sustained. This is determined by three factors: the amount of environmental
pollution, the abiotic sensitivity to environmental stresses and the
vulnerability of the functions in that area. Abiotic sensitivity and
vulnerability of functions together determine the carrying capacity of the
area. The geographic approach explicitly takes into account the systematic
regional differences in abiotic sensitivity and the vulnerability of
regional functions like groundwater supply and nature. It will be clear
that in some cases the environment of a specific region needs special
attention. At the moment, national standards are given for pollution which
are believed not to threaten the environment or the function. These
standards may not be sufficient to protect all the regions. This can be
explained by two reasons: - regions may be relatively sensitive for
pollution (abiotic sensitivity) ; - the function of a region may be
sensitive for pollution. This report deals with the methods to describe the
sensitivity of the groundwater and top soil for pollution. This is done by
combining existing models with spatial data using a Geographic Information
System (GIS). The spatial input data needed are for example a
physical-chemical description of the soil, the landuse and the amount of
pollution. The summarized conclusions are that the sandy soils are
sensitive for leaching of pollution to the groundwater. Clay- and peat
soils are sensitive for accumulation of pollution in the topsoil. The
results show that it is possible to quantify the abiotic sensitivity with a
certain spatial detail. However, the result are only valid on national
scales. To determine where problems may occur, a link has to be made
between the vulnerability and the load. This is illustrated for
ammonia-deposition and pesticides. This results in an image wich shows the
areas were a problem may arise, namely the areas with a high pollution which
are vulnerable for that pollution.
Rapport in het kort
In het kader van het meerjarenprogramma Gebiedsgerichte
Integratie wordt de milieuproblematiek in het landelijk gebied geanalyseerd.
Deze problematiek is specifiek per "gebied" en wordt bepaald door de mate
van belasting, de (a)biotische gevoeligheid en de functie(s). De resultaten
die in dit rapport beschreven zijn hebben betrekking op de gevoeligheid van
de bodem en het grondwater voor een aantal milieubelastingen en ingrepen.
Hierdoor wordt inzicht verkregen in de abiotische aspecten van de regionale
draagkracht van het milieu. De resultaten zijn het produkt van de koppeling
van de 'best beschikbare ruimtelijke bestanden van relevante bodemkenmerken'
aan de 'best beschikbare abiotische effectmodellen' met de meest geschikte
techniek (GIS). De abiotische gevoeligheidskaarten van zware metalen,
bestrijdingsmiddelen, grondwateronttrekking en ammoniakdepositie worden in
dit rapport gepresenteerd. Voor het bepalen van de verschillende aspecten
van 'abiotische gevoeligheid' waren in eerste instantie betere ruimtelijke
basisgegevens nodig over de bepalende fysisch-chemische kenmerken van de
bodem. Belangrijke fysisch-chemische parameters daarbij zijn o.a.
organisch-stofgehalte, zuurgraad, textuur. In het kader van het project
Gebiedsgerichte Integratie is de vereiste fysisch-chemische karakterisering
uitgevoerd door het Staringcentrum-DLO voor de eenheden van de bodemkaarten
schaal 1:250.000 en 1:50.000. Samenvattend zijn de zandgronden in het
algemeen gevoelig voor uitspoeling van milieubelastende stoffen naar het
grondwater, terwijl klei- en veengronden juist gevoelig zijn voor
accumulatie van milieubelastende stoffen in de bovengrond. De voorlopige
resultaten geven aan dat het veelal mogelijk is om de abiotische
gevoeligheid ('regionale draagkracht') kwantitatief of semi-kwantitatief uit
te drukken en met een zeker ruimtelijk detail te presenteren.
Kanttekeningen daarbij zijn: - dat de resultaten slechts op nationale schaal
toepasbaar zijn ; - dat de 'modellen' die gebruikt zijn om de abiotische
gevoeligheid uit te drukken weliswaar kwantitatief zijn, maar conceptueel
sterk divergeren, zodat de resulaten onderling niet vergelijkbaar zijn ; -
dat de gevoeligheidskaarten slechts 'momentopnamen' vertegenwoordigen, omdat
er geen rekening is gehouden met de dynamiek (buffers!) van sommige
bodemparameters (zuurgraad, organische stof). Voor enkele vormen van
milieubelasting (ammoniak en enkele bestrijdingsmiddelen) is bij wijze van
illustratie een koppeling gemaakt tussen de abiotische gevoeligheidsgegevens
met de belastingsgegevens. Hierdoor onstaat een eerste beeld van de
ruimtelijke ligging van potentiele probleemgebieden voor wat betreft de
grondwaterkwaliteit.
