English Abstract A description is given of the nematodes found in the
soils of 19 arable farmlands. The average number of nematodes found is very
low, falling between the number on earlier sampled sites of forests and
cattle farms. The genera Acrobeles, Aphelenchoides, Filenchus and Plectus
were found on almost every site. Especially bacterivores are highly
representative of the nematode fauna, showing the same abundance as found on
the most intensive cattle farms. The trophic diversity index T (1.68) and
the maturity index MI(1.48) fell between values for the forest locations,
and the extensive and intensive cattle farms on the one hand, and the most
intensive cattle farms on the other. The index of richness SR (4.72) and
the number of taxa (25) are highest in the soils of the arable farmlands ;
while the modified maturity index Sigma MI (1.65) is the lowest there. The
other indices like the plant parasite index PPI (2.38), the Shannon-Weaver
index H'(2.40) and the index of eveness J'(0.75) are found more or less
between those for grasslands and the forests. Nematodes from c-p group 1
('colonizers') increase in number from the forests through the extensive to
intensive cattle farms and arable farmlands. An experiment to determine the
most efficient sampling method was also carried out, in which all four bulk
samples from four farms were investigated for nematodes, instead of one
sample per farm. Indices were calculated from the species composition of
the nematode fauna. The variance in components, calculated for the indices,
and the variance between and within the farms were compared. Because the
variance between the farms was higher, the best sampling strategy seems to
be to sample as many as possible farms using one sample per
farm.
Rapport in het kort
Betreft een beschrijving van de nematodenfauna in 19
akkerbouwbedrijven welke over vijf jaar opnieuw bemonsteren zullen worden om
trends op te kunnen sporen in eventuele veranderingen in de chemische of
biologische samenstelling van de bodem. Hiervoor werden van de
nematodenfauna de dichtheid en de soortensamenstelling vastgesteld, waaruit
verschillende ecologische indices berekend werden. De nematodendichtheden
bleken relatief laag en kwamen nog onder het niveau van de eerder
bemonsterde meest intensieve melkveehouderij-bedrijven uit het LMB te
liggen. Alleen de dichtheden in de voedselarme boslocaties liggen nog
lager. De volgende genera werden in vrijwel alle akkerbouwbedrijven
gevonden; Acrobeles, Aphelenchoides, Filenchus en Plectus. Verdeling van
de nematoden in trofische groepen laat vooral hoge percentages aan
bacterie-eters zien, die vrijwel overeen komen met die gevonden in de meest
intensieve melkvee-houderijbedrijven en duiden op een relatief hoge
bacteriele activiteit. Een sterke verrijking van de bodem in de vorm van
mest weerspiegelt zich in de fosfaatgehaltes. Vrijwel alle indicatoren
wijzen op een verstoringstrend. De meeste verstoring wordt gevonden in de
akkerbouw- en de meest intensieve melkveehouderijbedrijven. Deze neemt
vervolgens af via minder intensieve melkveehouderijbedrijven naar bossen.
Een experiment is uitgevoerd om de meest efficiente bemonsteringsmethode
vast te kunnen stellen. Hieruit bleek dat de variantie tussen de bedrijven
veel hoger is dan die binnen de bedrijven, wat tot de conclusie heeft geleid
dat de bemonsteringsstrategie 'zoveel mogelijk bedrijven bemonsteren' is.
Zodoende is de huidige bemonsteringsmethode van analyses verrichten uit een
mengmonster per bedrijf de beste in deze situatie, waarbij trends per
bedrijfscategorie worden bepaald.
