In het project Boeren en Buren meten boeren, omwonenden en de gemeente Venray, onder begeleiding van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu  samen luchtkwaliteit.

Het project heeft als doel om in Venray:

  • inzicht te verkrijgen in de concentraties van luchtvervuilende stoffen en de bijdrage van bronnen daaraan en
  • te onderzoeken in hoeverre het gezamenlijk meten van de luchtkwaliteit en ervaren geurhinder het vertrouwen tussen boeren, omwonenden en de lokale overheid kan vergroten en het gesprek over lokale oplossingen kan faciliteren.

Samen meten

Omwonenden van veehouderijen ervaren geurhinder en maken zich zorgen om hun gezondheid. Zij willen meer inzicht in concentraties van luchtverontreinigende stoffen waaraan zij worden blootgesteld en de bijdrage van lokale bronnen daaraan. Boeren willen meer inzicht in hun staluitstoot en de mate waarin dit bijdraagt aan concentraties in de leefomgeving. Zij hebben belang bij het beter monitoren van de uitstoot van hun bedrijf, om bij te kunnen sturen in hun dagelijkse bedrijfsvoering om zo hun uitstoot te kunnen reduceren. In Venray komen deze vragen bij elkaar in het project Boeren en Buren. Naast de boeren (via LLTB) en de omwonenden (via stichting Gezond Leefmilieu Venray) doen de gemeente Venray en provincie Limburg mee aan het project.

Wat hebben we gemeten?

Het project is in maart 2019 gestart. De eerste maanden is door de deelnemende partijen de opzet uitgewerkt. Wat en hoe de deelnemers precies meten, hebben we samen bepaald. Daarvoor is op 25 juni 2019 een eerste sessie met de deelnemers georganiseerd. Ze hebben behoefte om inzicht te krijgen in fijnstof, ammoniak en geur rond bronnen als veehouderij maar ook verkeer. We zetten meten met fijnstofsensoren en passieve samplers voor ammoniak en stikstofdioxide in. Geur is lastig te meten. Daarom meten de deelnemers aan het project geur met hun eigen neus en doen daar melding van via een speciaal ontwikkelde mobiele app, de Boeren en Buren Geurapp.

Eerst zijn proefmetingen met fijnstofsensoren in een van de onderzoeksgebieden aan de Scheiweg in Leunen gedaan. Na deze eerste proef zijn op 2 oktober 2019 de echte metingen op meerdere plaatsen in Venray gestart. Op 28 oktober 2020 zijn na een jaar meten de meetbuisjes van de laatste maand verwijderd.  

Wat kwam er uit de metingen?

Het RIVM heeft de meetresultaten beoordeeld. In maart 2021 zijn de onderzoeksresultaten in een online webinar gepresenteerd aan alle deelnemers, ook aan de gemeente.  Een belangrijk onderdeel van dit “citizen science” project is om met de deelnemers tot gezamenlijke conclusies te komen. Daarvoor is het nodig om met alle deelnemers, zowel boeren, omwonenden als de gemeente fysiek met elkaar om tafel te gaan. 

Op 7 juli 2021 konden we in kleine groepen bijeenkomen. Deelnemers gingen aan de slag met de meetresultaten en spraken verkregen inzichten naar elkaar uit. Zij deelden eerste ideeën voor het verbeteren van luchtkwaliteit en verminderen van geurhinder. Zie het nieuwsbericht n.a.v. de bijeenkomsten op 7 juli. Op 5 oktober kwamen deelnemers in een grote groep bij elkaar en is er met elkaar verder gesproken over oplossingsrichtingen. Speciale aandacht was er voor de veehouderij. Daarbij werden deelnemers gevraagd om mee te denken over de effecten van maatregelen op verschillende aspecten, niet alleen luchtkwaliteit en geurhinder.

De resultaten van de metingen zijn op 20 oktober in een bijeenkomst in het gemeentehuis van Venray publiekelijk gedeeld. Vertegenwoordigers van de betrokken partijen spraken ook met elkaar over de geleerde lessen

Ook in de stal meten

Boeren willen ook in de stal meten, bijvoorbeeld ammoniak. Dit biedt mogelijk handelingsperspectief voor hun bedrijfsvoering. De veehouders die aan Boeren en Buren meedoen meten via een aanpalend project ook in de stal. De resultaten van dit project zijn door het uitvoerende adviesbureau gerapporteerd

Onderzoek naar vertrouwen

Tijdens het project hebben we enkele gezamenlijke sessies georganiseerd. Daarin ging het over de meetopzet en de metingen. Ook ging het over de verschillende belangen van zowel de buren als de boeren en over mogelijke oplossingen voor ervaren problemen in de leefomgeving. Het is tijdens deze sessies, maar ook met interviews en vragenlijsten, dat het RIVM onderzoekt in hoeverre het vertrouwen tussen de deelnemers verandert tijdens het proces en welke mechanismen hieronder liggen. Dit onderdeel van het project loopt nog. De resultaten worden in de loop van 2022 verwacht.

Het project Boeren en Buren is in maart 2019 gestart en loopt tot en met 2022.