Het blijft belangrijk dat je een zelftest doet bij klachten. Als je het coronavirus inderdaad hebt, ga je in isolatie zodat het virus zich niet verder kan verspreiden. Informeer ook meteen de mensen met wie je contact hebt gehad. Misschien zijn zij ook besmet geraakt. 

Testen

Testen is een belangrijk instrument in de bestrijding van het coronavirus. Heb je klachten, doe dan een test. Meestal kun je een zelftest doen. In sommige situaties is het advies om naar de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) te gaan voor een test. Kijk op Rijksoverheid.nl of dit voor jou geldt.  

Wil je weten welke test wanneer gebruikt en geadviseerd wordt? Kijk dan in de tabel met verschillende types COVID-19 testen.

 

Doelgroep

Indicatie / reden test

Soort test

A

Iedereen (kwetsbaar* en niet-kwetsbaar)

Let op: voor specifieke risicogroepen zie B en C
 

Preventief of bij klachten (niet ernstig ziek)

1] Zelftest ¥ 
 

Ernstig ziek in de gezondheidszorg (bijvoorbeeld huisarts, Spoedeisende Hulp)

1]  PCR polymerase chain reaction (polymerase chain reaction)/TMA-test  
2] (TNO-) LAMP- of antigeen(zelf)test – negatieve uitslag bevestigen met PCR/TMA-test  

Na terugkeer uit het buitenland

Zie Testen na aankomst in Nederland 

Ten behoeve van CTB/DCC/herstelbewijs

Zie Rijksoverheid.nl

B

In instelling wonend waar kwetsbare personen* verblijven / naar dagbesteding waar kwetsbare personen* komen

- Bij klachten 

- In het kader van uitbraakonderzoek

1] PCR/TMA-test  

2] (TNO-) LAMP- of antigeen(zelf)test – negatieve uitslag bevestigen met PCR/TMA-test   

C

Zorgmedewerker

- Bij klachten 

- In het kader van uitbraakonderzoek



 

1] PCR/TMA-test  

2] (TNO-) LAMP- of professionele antigeentest – negatieve uitslag bevestigen met PCR/TMA-test    
3] Bij uitzondering kan bij zorgpersoneel (dat onmisbaar is voor de continuïteit van zorg) een zelftest worden gebruikt om te bepalen of iemand ingezet kan worden in afwachting van de PCR/TMA-uitslag. Bij een negatieve zelftest kan gewerkt worden met persoonlijke beschermingsmiddelen. Confirmatie van positieve zelftest met PCR is niet perse nodig.

Na blootstelling

Zie Uitgangspunten testbeleid en inzet zorgmedewerkers buiten het ziekenhuis

 

* Zie LCI richtlijn

¥ Bij klachten dient een zelftest zo snel mogelijk na aanvang van de klachten gedaan te worden. Indien de zelftest negatief is maar de klachten aanhouden, doe dan een tweede zelftest op dag 2. Op advies van de GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) of behandelend arts kan door middel van maatwerk geadviseerd worden voor een PCR/TMA-, (TNO-)LAMP- of professionele antigeentest.

Soorten testen

Er zijn verschillende soorten testen. Welke zijn dat en wat tonen ze aan?

De polymerase chain reaction-test of “ PCR polymerase chain reaction (polymerase chain reaction) test” 

De PCR-test toont specifiek stukjes genetisch materiaal van het coronavirus SARS severe acute respiratory syndrome (severe acute respiratory syndrome)- CoV coronavirus (coronavirus)-2 aan. Voor deze test wordt met een wattenstaafje een uitstrijk genomen uit de neus en keel. Dit gaat naar een laboratorium, waar onderzoek wordt gedaan naar de aanwezigheid van het SARS-CoV-2 virus. Bij de PCR-test een deel van het genetisch materiaal binnen in het virussterk vermenigvuldigd, om het aan te kunnen tonen. De PCR-test heeft een hoge testgevoeligheid. Dat betekent dat de PCR-test het virus ook oppikt bij iemand die nog weinig virus heeft of weinig virus meer bij zich draagt. De PCR test wordt ook wel een NAAT (Nucleic Acid Amplification Test) test genoemd. Een TMA (Transcription Mediated Amplification) test is ook een type NAAT. 

Wat betekent een Ct-waarde van de PCR-test?

Om de test zo gevoelig mogelijk te maken wordt eerst een specifiek stukje van het genetisch materiaal vermeerderd (gekopieerd) met de zogenoemde polymerase-kettingreactie, voor de meeste mensen inmiddels bekend als PCR. Dit stukje genetisch materiaal is specifiek voor SARS-CoV-2 virus. De test kan dus geen positief resultaat geven bij andere virussen, zoals bijvoorbeeld een griepvirus of andere verkoudheidsvirussen. 
Het kopiëren van het genetisch materiaal gebeurt in verschillende rondes of ‘cycli’. Tijdens elke cyclus wordt het genetisch materiaal verdubbeld, totdat het PCR-apparaat het detecteert. De zogenaamde Ct-waarde (Ct staat voor ‘Cycle-treshold’, dus cyclus-drempel) is het aantal cycli dat nodig is om het eerste signaal van het virus te kunnen aantonen. Dus hoe meer virus aanwezig is, hoe minder verdubbelingen nodig zijn om die drempelwaarde te halen. Een lagere Ct waarde betekent dan ook dat er meer virus aantoonbaar in het testmateriaal. Het verdubbelen heeft per cyclus tijd nodig. Daarom duurt een uitslag van een PCR test altijd wat langer (tenminste een paar uur). 

LAMP-test

De LAMP (loop-mediated isothermal amplification)-test is  net als de PCR-test een vorm van testen waarbij  stukjes genetisch materiaal worden gekopieerd of vermenigvuldigd. De manier waarop dat bij de LAMP-test wordt gedaan is volledig anders dan bij de PCR. Het grote voordeel van de LAMP-test is dat het vermenigvuldigen of kopiëren van stukjes genetisch materiaal gebeurt bij één en dezelfde temperatuur.  Daarom is deze test sneller dan de PCR-test, die juist schommelingen in de temperatuur nodig heeft. Voor de LAMP-test zijn andere apparaten en stoffen nodig dan voor PCR-testen, zodat ze elkaar in dit opzicht bij eventuele schaarste aanvullen en niet beconcurreren.   

De antigeentest

De antigeentest toont antigenen van SARS-CoV-2 aan in neus- en/of keelslijm. Antigenen zijn eiwitten aan de buitenkant van het virus die een afweerreactie kunnen opwekken in het lichaam (in tegenstelling tot het genetisch materiaal in het virus). Als je het virus bij je draagt, kan een antigeentest dan al vroeg aantonen. In tegenstelling tot een PCR test, kan de antigeentest dit snel laten zien; meestal een kwartier na het opbrengen van het monster op de test-cassette. De test is ook makkelijk buiten het laboratorium te gebruiken, en dat gebeurt dan ook veelvuldig. Omdat er geen versterking van het signaal plaatsvindt zoals bij de PCR-test, is een antigeentest minder gevoelig, wat betekent dat de test vaker een fout negatieve uitslag geeft. Vooral als er (nog) weinig virusdeeltjes aanwezig zijn, zoals heel vroeg na het optreden van klachten of na een bekend contact. Later in de infectie neemt het aantal virusdeeltjes weer af en dus ook de besmettelijkheid. Ook wanneer er weinig virusdeeltjes aanwezig zijn later in de infectie kan iemand mogelijk ten onrechte een negatieve testuitslag met de antigeentest krijgen, terwijl de persoon wel COVID-19 kan hebben. Zelftesten die je in de winkel kunt kopen zijn antigeentesten. Volg altijd de instructie van de fabrikant als je een zelftest gebruikt.

Serologische test, of antistoftest

De serologische test toont aan of er specifieke antistoffen tegen het SARS-CoV-2 virus (coronavirus) in je bloed zitten. Antistoffen zijn onderdeel van je afweer, het immuunsysteem en geven aan dat je bescherming tegen de infectie hebt opgebouwd. De antistofreactie is de reactie op de antigenen die op het virus zitten, en zie je dan ook na het vinden van antigenen. Het kan 2 tot 3 weken duren voordat je lichaam de juiste antistoffen maakt en deze voldoende aanwezig zijn in je bloed,  om gemeten te kunnen worden. De test toont dus aan of je het virus hebt gehad en is niet bruikbaar om te zien of je nu geïnfecteerd bent. Na vaccinatie maak je ook antistoffen aan, dus de test wordt ook positief na vaccinatie. Deze test wordt vooral gebruikt voor onderzoek op bevolkingsniveau, door geselecteerde laboratoria.