Het coronavirus SARSsevere acute respiratory syndrome-CoVcoronavirus-2 is het virus dat de ziekte COVID-19 kan veroorzaken. Het virus wordt van mens op mens overgedragen. Door hoesten en niezen worden druppeltjes verspreid Iemand anders kan ze inademen en daardoor besmet raken. De druppeltjes kunnen ook via handen worden overgedragen. Bijvoorbeeld als iemand met de handen aan de neus of het gezicht zit en vervolgens een ander een hand geeft. 

Over virussen

Virussen zijn kleine organismen. Zo klein, dat je ze met een gewone microscoop niet kunt zien. Op zichzelf kan een virus niets. Eigenlijk is een virusdeeltje niet meer dan een stukje genetisch materiaal (DNAdeoxyribonucleic acid of RNAribonucleic acid) dat is ingepakt in een laagje eiwitten. Er zijn veel verschillende soorten virussen. 

Zo werkt een virus

Om te kunnen (blijven) bestaan, heeft een virus gastcellen van bijvoorbeeld een mens nodig. Het virus dringt dan door in de gezonde cellen en gaat zich daar vervolgens vermeerderen. Razendsnel maakt de cel een grote hoeveelheid virusdeeltjes. De nieuwe virusdeeltjes die vrijkomen besmetten op hun beurt weer nieuwe cellen. Zo word je als drager van het virus ziek.
Zodra je immuunsysteem deze viruscellen ontdekt, gaat het aan het werk om onder andere antistoffen aan te maken. Die proberen het virus kapot te maken. Die antistoffen blijven nog een tijd in het lichaam, ook als je inmiddels genezen bent. Aan de hand van die antistoffen kun je zien of je besmet bent geweest. 

Het 'nieuwe coronavirus'

Er zijn veel verschillende soorten virussen, waaronder de zogenoemde ‘coronavirussen’. Voorbeelden van coronavirussen zijn MERSMiddle East Respiratory Syndrome-CoVcoronavirus , SARSsevere acute respiratory syndrome-CoV1 en HCoV-NL63. Het  coronavirus dat COVID-19 veroorzaakt, heet officieel SARS-CoV-2.

Aannemelijk is dat SARS-CoV-2 in China van dieren is overgegaan op mensen. De vorm van coronavirussen is opvallend. Als je het virus onder een elektronenmicroscoop bekijkt, zie je uitsteeksels met een bolletje erop. Dat ziet er een beetje uit als een kroon. De Latijnse naam voor kroon is corona. Hij is dus genoemd naar zijn vorm. 

Een virus verandert voortdurend

Virussen veranderen voortdurend. Het coronavirus SARS-CoV-2 is in China in december 2019 op één plek ontstaan als menselijk virus. Sindsdien zien we dat het virus de wereld overgaat met steeds een net iets andere genetische code, we noemen dat een mutatie. Inmiddels zijn er al duizenden varianten van het virus. Ook in Nederland zien we sinds het voorjaar verschillende varianten van het virus rondgaan. Dat houden we goed in de gaten. 

Varianten van het virus 

Met kiemsurveillance houden we in de gaten of er in Nederland, naast de bekende varianten, nieuwe varianten van het coronavirus opduiken. In december 2020 werd het virustype dat in het Verenigd Koninkrijk circuleert, ook in Nederland aangetroffen. In januari 2021 werden een virusvariant uit Zuid-Afrika en twee varianten uit Brazilië opgemerkt. Deze vier virusvarianten lijken besmettelijker te zijn. Of dat inderdaad zo is, wordt op dit moment onderzocht. Daarvoor is onder andere laboratoriumonderzoek nodig, waar gekeken wordt naar de eigenschappen van het virus. Daarnaast wordt er bijvoorbeeld ook epidemiologisch onderzoek gedaan; daarmee kunnen we zien hoe een virusvariant zich verspreidt. In de wekelijkse epidemie-update van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu is de komende tijd de actuele stand van zaken te vinden over de verspreiding van de verschillende virusvarianten. Lees meer over de verschillende varianten van het virus

Onderzoek naar varianten van het virus

Er wordt in Nederland doorlopend, steekproefsgewijs onderzoek gedaan naar het virus en of het verandert. De vaststelling van de Britse variant van het virus in Nederland kwam naar voren in een onderzoeksprogramma waarin het RIVM, ErasmusMCErasmus Medical Center en 21 laboratoria in Nederland samenwerken. Dit wordt ‘kiemsurveillance’ genoemd. De laboratoria sturen regelmatig een steekproef aan monsters naar het RIVM of ErasmusMC, waar ze vervolgens onderzocht worden. Zo wordt in kaart gebracht welke variant waar in het land voorkomt. Dit onderzoek wordt sequentie-analyse genoemd. 

Voorkom verspreiding, houd je aan de maatregelen

De bestaande maatregelen in Nederland zijn belangrijk om verspreiding van het coronavirus (SARS-CoV-2) tegen te gaan, welke variant het ook is. Voorkom verdere verspreiding door je aan de maatregelen te houden: houd altijd 1,5 meter afstand, beperk het aantal contacten dat je hebt, blijf zoveel mogelijk thuis, was vaak je handen, blijf thuis met klachten en laat je testen.

Het virus in beeld

Klik op de afbeelding om de poster Van besmetting tot klachten te vergroten.

Infographic verspreiding

 

 

De invloed van het weer op het virus

Van veel luchtwegvirussen weten we dat die zich minder makkelijk verspreiden bij warmer en zonniger weer. Het is aannemelijk dat dit effect er ook is voor SARS-CoV-2. 
Er zijn meerdere factoren die een rol kunnen spelen bij deze seizoensvariatie. Zo heeft het weer onder andere effect op ons gedrag en op onze weerstand. Toch is het niet zo dat het virus in de zomer verdwijnt. Het virus verspreidt zich namelijk ook in landen met een warm en zonnig klimaat.

Als je ziek bent

Er is een aparte pagina over COVID-19, de ziekte die wordt veroorzaakt door het virus. Hier lees je alles over de ziekte, de symptomen en wat je moet doen als je denkt dat je de ziekte hebt.

Verspreiding van het virus

Hoe verspreidt SARS-CoV-2 zich en wat kun je doen om verspreiding te voorkomen?
Zie Verspreiding COVID-19