Hoe adviseert het RIVM het kabinet over het coronavirus?

Als er in Nederland een landelijke uitbraak van een infectieziekte is, coördineert het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu de bestrijding van de ziekte. Ook nu bij de uitbraak van het nieuwe coronavirus. Het RIVM werkt hierin samen met experts en vertegenwoordigers van verschillende organisaties. Een korte uitleg over de werkwijze.

Het RIVM heeft richtlijnen en draaiboeken hoe een epidemie het beste kan worden aangepakt, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. Dit is om Nederland zo goed mogelijk voor te bereiden op de uitbraak van een ernstige ziekte.

Bij de uitbraak van een nieuwe of zeldzame ziekte, zoals het nieuwe coronavirus, roept het RIVM het zogeheten Outbreak Management Team (OMTOutbreak Management Team) bij elkaar. Hierin zitten specialisten met verschillende achtergronden die veel van de desbetreffende ziekte afweten. Zij gaan in gesprek op basis van actuele informatie en kennis uit de wetenschap.

De overleggen van het OMT over de uitbraak van het nieuwe coronavirus zijn vertrouwelijk. Na iedere bijeenkomst van het OMT stelt het RIVM een advies op voor het Ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport . Daarna worden de adviezen besproken in verschillende bestuurlijke overleggen en door de ministers. Uiteindelijk bepaalt het kabinet wat er met de gegeven adviezen gebeurt en of er maatregelen komen.

Lees meer over de landelijke advisering bij infectieziektebestrijding.


De 3 scenario's

Nu het nieuwe coronavirus in grote mate is verspreid in ons land, zijn er verschillende scenario’s om hiermee om te gaan. Sinds de toespraak van Mark Rutte zijn ze wel bekend als ‘de 3 scenario’s’. Wat houden die scenario’s in:

  1. Het virus maximaal controleren.
    Dit is het scenario waar we in Nederland voor kiezen. Dit betekent dat we er samen voor zorgen dat mensen zich houden aan de hygiëneregels, dat we openbare gelegenheden, zoals cafés, vermijden, en we afstand tot elkaar houden. Zo zorgen we ervoor dat mensen elkaar minder makkelijk kunnen besmetten. Social distancing noemen we dat. Zo kan het virus zich minder snel verspreiden en smeren we de ziekte uit over een langere periode. Dat leidt tot een geleidelijke verspreiding, onder groepen die het minste risico lopen. Dit heeft 3 belangrijke voordelen:
    1. De meeste mensen krijgen alleen lichte klachten en herstellen zelf van het virus.
    2. De meeste mensen worden immuun, zodat het virus steeds minder kans krijgt om anderen ziek te maken (de ‘beschermende muur om de kwetsbare ouderen en mensen met een zwakke gezondheid’, zoals Mark Rutte het zei).
    3. De ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg raken niet overbelast, zodat er steeds voldoende capaciteit is in de zorg. Ook op de Intensive Care-afdelingen waar de meest kwetsbare patiënten liggen.
  2. Het virus volledig zijn gang laten gaan.
    Als we geen maatregelen nemen, krijgt het virus de kans zich in een steeds sneller tempo te verspreiden. Iedere nieuwe patiënt besmet op zijn beurt namelijk ook weer gemiddeld twee anderen. Groot nadeel is dat ons zorgsysteem helemaal overvraagd zou worden. Er is dan onvoldoende capaciteit om alle kwetsbare ouderen en andere patiënten met een hoog risico te helpen.
  3. Het virus maximaal tegenhouden.
    Dit scenario noemen we ook wel lockdown. Dat betekent dat alles op slot gaat en iedereen binnen moet blijven. Dit is een rigoureuze aanpak die in eerste instantie aantrekkelijk kan lijken. Groot nadeel is dat je dit heel lang moet volhouden. En dat is geen kwestie van dagen of weken. Alle activiteiten moeten dan feitelijk een jaar of zelfs langer stilgelegd worden. Dat heeft enorme gevolgen voor scholen, voor de economie, etc. Bovendien is het goed mogelijk dat het virus zich in de periode na de lockdown weer gaat verspreiden. Iedereen gaat dan weer naar buiten en het virus wordt weer overgedragen. En dan is die sluiting met alle grote gevolgen voor niets geweest. Tenzij er na die periode een geneesmiddel of vaccin is.

Op dit moment heeft het kabinet gekozen voor het eerste scenario. Het RIVM volgt de ontwikkeling van de uitbraak heel zorgvuldig. Eventuele nieuwe informatie of ontwikkelingen neemt het RIVM altijd mee in de adviezen aan het kabinet. Zij kunnen dan besluiten tot het versoepelen of verstevigen van maatregelen.

Rekenmodellen

Het RIVM gebruikt wetenschappelijke rekenmodellen om de verspreiding van het nieuwe coronavirus in kaart te brengen. Met behulp van gegevens uit onderzoek in Nederland is het mogelijk om het verloop van de uitbraak te schatten en het effect van maatregelen te berekenen.