De COVID-19 vaccinatie wordt in principe aangeboden op leeftijd: van oud naar jong (met uitzondering van het zorgpersoneel). Dit omdat het risico op een slecht beloop en sterfte door COVID-19 toeneemt met het stijgen van de leeftijd: het risico is sterk verhoogd bij mensen boven de 60 jaar en neemt verder toe bij een hogere leeftijd. Een uitzondering hierop zijn enkele selecte medische (hoog)risicogroepen.

Op deze pagina vindt u meer informatie over de vaccinatie van deze medische risicogroepen. In afwachting van het besluit van de minister wordt dit beleid verder uitgewerkt. Zodra er meer bekend is over het traject en de planning, wordt dat toegevoegd op deze pagina en worden de betreffende specialisten en patiënten op de hoogte gesteld.

Let op: Bent u patiënt en valt u onder een van deze hoog-risicogroepen? Neem dan NIET zelf contact op met uw medisch specialist of huisarts. Op dit moment is de planning nog niet helemaal rond. U krijgt vanzelf een uitnodiging voor de vaccinatie.

Medische hoog-risicogroepen

Op basis van het advies van de Gezondheidsraad van 04-02-2021 komt een select aantal groepen patiënten met een medisch hoog risico vervroegd in aanmerking voor vaccinatie. Het betreft hier groepen waarvan in onderzoeken  is aangetoond dat zij een sterk verhoogd risico hebben op slecht beloop of overlijden door COVID-19. Deze patiënten, ook diegenen die jonger zijn dan 60 jaar, lopen een vergelijkbaar risico met mensen van boven de 70 jaar.

Het gaat om de volgende groepen:

  1. Patiënten waarin de afgelopen 5 jaar een hematologische maligniteit is vastgesteld en patiënten die al langer geleden gediagnosticeerd zijn met een hematologische maligniteit maar die  in het afgelopen jaar daarvoor nog onder controle zijn bij een hematoloog. 
  2. Patiënten met ernstig nierfalen (dialyse of pre-dialyse)
  3. Patiënten na orgaan- stamcel- of beenmergtransplantatie.
  4. Patiënten met een ernstige aangeboren (primaire) immuundeficiëntie.
  5. Patiënten met neurologische aandoeningen bij wie de ademhaling gecompromitteerd is*.
  6. Mensen met het syndroom van Down (die niet al gevaccineerd zijn, bijvoorbeeld in een zorginstellingen)
  7. Mensen met ernstig overgewicht (BMIBody Mass Index >40).

* Wegens logistieke redenen omvat dit de totale groep patiënten die onder behandeling en/of controle staan bij  een van de vier centra voor thuisbeademing.

Vaccintype

De groepen 1 tot en met 4 worden bij voorkeur gevaccineerd  met een mRNA vaccin. De verwachting is dat  een mRNA vaccin bij deze specifieke groep patiënten met een ernstige immuunstoornis beter zal werken dan niet-mRNA vaccins.

Voor de groepen 5, 6 en 7 is er geen specifieke voorkeur voor een mRNA vaccin. Volgens de huidige vaccinatiestrategie krijgen mensen van 65 jaar en ouder een mRNA vaccin, en mensen jonger dan 65 het AstraZeneca vaccin. Voor mensen uit de hoog-risicogroep 1 tot en met 4 die jonger zijn dan 65, wordt dus een uitzondering gemaakt, zij komen ook in aanmerking voor een mRNA vaccin.

Door wie gevaccineerd?

De groepen 1 tot en met 5 krijgen een uitnodiging via medisch specialisten of het ziekenhuis. De medisch specialist kan helpen bij het identificeren wie in aanmerking komen, maar zijn verder niet verantwoordelijk voor de vaccinatie. Groepen 1 tot en met 4 worden waarschijnlijk in het ziekenhuis gevaccineerd. Voor groep 5 wordt nog afgestemd wat de beste aanpak is. Indien mensen tussen de 60 en 65 jaar oud al eerder een uitnodiging voor het AstraZeneca vaccin hebben ontvangen van de huisarts, kunnen zij via de huisarts gevaccineerd worden. Wachten op een oproep voor mRNA vaccinatie levert namelijk onnodige vertraging op. Snelheid van vaccineren is belangrijker dan de vaccinkeuze.

De groepen 6 en 7 krijgen de uitnodiging en vaccinatie via de huisarts. Zie hiervoor ook de “Werkinstructie start COVID-19-vaccinatie met AstraZeneca door huisartsen”. Mensen vanaf 65 jaar uit deze groep krijgen een uitnodiging om een afspraak te maken bij de GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst voor een mRNA-vaccin.

Vaccinatie met mRNA vaccins van de groepen 1-4 kan niet via de eigen huisarts uitgevoerd worden om logistieke redenen, zoals het aantal doses per verpakking, vervoer- en vriescondities voor deze vaccins, en omdat er ervaring met deze vaccins nodig is voor een optimale inzet. In ziekenhuizen is dit wel te realiseren. Het is de bedoeling om een speciaal traject op te zetten om deze groepen via de ziekenhuizen te gaan vaccineren. Als dit niet realiseerbaar blijkt, wordt gekeken of dit via de GGD kan lopen.

 

Overzicht medische hoog-risicogroepen en vaccinatie

*Patiënten waarin de afgelopen 5 jaar een hematologische maligniteit is vastgesteld en patiënten die al langer geleden gediagnosticeerd zijn met een hematologische maligniteit maar die  in het afgelopen jaar daarvoor nog onder controle zijn bij een hematoloog

  Hoog-risicogroep Vaccin
1 Patienten met een hematologische maligniteit* Voorkeur BioNTech/Pfizer of Moderna
2 Patienten met ernstig nierfalen (dialyse of pre-dialyse) Voorkeur BioNTech/Pfizer of Moderna
3 Patienten na orgaan- stamcel- of beenmergtransplantatie Voorkeur BioNTech/Pfizer of Moderna
4 Patiënten met een ernstige  aangeboren (primaire) immuundeficiëntie Voorkeur BioNTech/Pfizer of Moderna
5 Patiënten met neurologische aandoening bij wie de ademhaling gecompromitteerd is

t/m 64 jaar: BioNTech/Pfizer, Moderna of Astrazeneca

65+: BioNTech/Pfizer of Moderna

6 Mensen met syndroom van Down, niet wonend in een instelling t/m 64 jaar: Astrazeneca
65+: BioNTech/Pfizer of Moderna
7 Mensen met ernstig overgewicht (BMI >40). t/m 64 jaar: Astrazeneca
65+: BioNTech/Pfizer of Moderna

Planning

De planning van dit traject wordt momenteel uitgedacht. Deze hangt onder andere af van de beschikbaarheid van vaccins. Zodra hier meer informatie over is, zal deze tekst worden bijgewerkt

Vaccinatie van immuungecompromitteerde patiënten

Alleen bij ernstig immuungecompromitteerde patiënten die onder de medische hoogrisico groepen vallen (zie tabel hierboven) is er een voorkeur voor mRNA-vaccins. De overige groep patiënten zal deels onder de andere medische risicogroepen vallen en deels de reguliere route volgen van de vaccinatiestrategie (dus op leeftijd opgeroepen worden en gevaccineerd met het vaccin dat voor die leeftijdscategorie is aangeduid).

De groep immuungecompromitteerde patiënten is een heterogene groep patiënten die in meer of mindere mate een verlaagde immuunrespons op de COVID-19 vaccinatie kunnen hebben. In samenspraak met de behandelend specialisten van deze patiënten is een handleiding voor deze groep patiënten opgesteld ten aanzien van de COVID-19 vaccinaties in de huidige fase van de pandemie, met algemene uitgangspunten en adviezen.

Het uitgangspunt is dat in deze fase van de pandemie snelheid van vaccinatie veel belangrijker is dan de vaccinkeuze. Alle huidige vaccins (Moderna, Comirnaty en AstraZeneca) beschermen zeer goed tegen ernstige COVID-19.  Zodra er een uitnodiging komt,  moet ook niet gewacht worden op een ander vaccin. Alle geregistreerde vaccins worden veilig beschouwd voor deze groep patiënten. Maatwerk voor patienten in deze fase van de pandemie is niet haalbaar. De mate van immuunsuppressie op het moment dat iemand in aanmerking komt voor vaccinatie, is geen reden om vaccinatie uit te stellen. Ook schuiven met vaccinatieafspraken vanwege de start van behandeling met immunosuppressiva of chemotherapie zal (meestal) niet kunnen.
De mate van bescherming na vaccinatie zal afhangen van de immuunstatus van de patiënt. De patient moet daarom  ook na vaccinatie de aanbevolen beschermingsmaatregelen van dat moment in acht blijven nemen.  

De diverse COVID-19 vaccins zijn nog niet onderzocht bij immuungecompromitteerde patiënten. Ook na vaccinatie blijft bescherming tegen besmetting volgens de dan geldende maatregelen belangrijk voor deze groep patiënten.  

Het AstraZeneca vaccin bevat geen virus dat zich kan vermenigvuldigen en wordt veilig geacht voor deze patiënten.

Dubbele afspraak of uitnodiging

Het kan voorkomen dat iemand twee uitnodigingen krijgt. Bij personen van 60-64 jaar met een medisch hoogrisico kan bijvoorbeeld al een AstraZeneca vaccin aangeboden worden via de huisarts of werkgever voordat de uitnodiging voor vaccinatie na selectie door  medische specialist is gearriveerd.  Ook kan het gebeuren dat oudere patiënten na het krijgen van een eerdere vaccinatie, alsnog een tweede uitnodiging krijgen via een specialist of huisarts. Dit is niet te voorkomen.
Gezien de huidige schaarste van de vaccins is het advies om altijd gebruik te maken van het eerst aangeboden vaccin, en niet te wachten met vaccinatie. Alle geregistreerde vaccins bieden bescherming tegen (ernstige) COVID-19.  Ook is het belangrijk dat mensen tweemaal met hetzelfde vaccin worden gevaccineerd. Let op dat mensen niet meer dan tweemaal gevaccineerd worden.
Als uitnodigingen elkaar kruisen, en er een uitnodiging komt voor een mRNA vaccin via de medisch specialist vanuit het ziekenhuis voordat de eerste vaccinatie met AstraZeneca  heeft plaastgevonden, kan men kiezen voor de afspraak met het mRNA vaccin. En dan ook de afspraak voor de AstraZeneca vaccinatie bij de huisarts af te zeggen.  Als er al een vaccinatie met AstraZeneca is geweest, dan moet men ook de tweede vaccinatie van AstaZeneca krijgen en niet overstappen op een ander vaccin. Dan hoeft dus de geen afspraak gemaakt te worden voor de uitnodiging via de medisch specialist.   

Andere medische risicogroepen

Naast de specifieke hoog-risico selectie die hierboven benoemd is, is gebleken dat bij mensen jonger dan 60 jaar enkele chronische aandoeningen een verhoogd risico geven op slecht beloop of overlijden. Het betreft de groep mensen die ook jaarlijks in aanmerking komen voor een griepprik. Deze groep krijgt een uitnodiging van de huisartsen.

Overige kwetsbare groepen of individuele patiënten

Vooralsnog is er geen beschikbaar wetenschappelijk bewijs van een sterk verhoogd risico voor andere groepen patiënten. Het COVID-19 vaccinatieprogramma is een grootschalig vaccinatieprogramma, waarbij het doel is om zo snel mogelijk zo veel mogelijk mensen te vaccineren om ernstige ziekte en sterfte te verminderen. Het is in deze fase van het programma, ook gezien de schaarste aan vaccins, helaas niet mogelijk om individuele uitzonderingen te maken op de vaccinatiestrategie.