In het COVID-19-vaccinatieprogramma worden mensen van oud naar jong uitgenodigd voor een vaccinatie. Mensen die ouder zijn dan 60 jaar hebben een verhoogd risico om ernstig ziek te worden of te overlijden door COVID-19. Hoe ouder, hoe kwetsbaarder. Daarnaast zijn er mensen die door een bepaalde aandoening een hoger risico hebben dan hun leeftijdsgenoten. Zij worden daarom eerder gevaccineerd: de medische (hoog)risicogroepen.

Op deze pagina vindt u meer informatie over de vaccinatie van medische (hoog)risicogroepen.  Deze informatie wordt regelmatig aangepast op basis van nieuwe ontwikkelingen.

Veelgestelde vragen over medische (hoog)risicogroepen

Let op: Bent u patiënt en valt u onder één van deze medische (hoog)risicogroepen en heeft u vragen over de uitnodiging voor COVID-19-vaccinatie? Neem dan NIET zelf contact op met uw medisch specialist of huisarts. U krijgt vanzelf een uitnodiging van  het ziekenhuis of uw huisarts. Maak altijd gebruik van de eerste uitnodiging die u ontvangt.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen medische risicogroepen die ook jaarlijks in aanmerking komen voor griepvaccinatie, en medische hoog-risicogroepen zoals vastgesteld door de Gezondheidsraad. De medische hoog-risicogroepen komen eerst aan de beurt, en pas later komen de overige medische risicogroepen aan de beurt.

A. Medische hoog-risicogroepen

Er zijn patiëntgroepen die een extra hoog risico hebben om ernstig ziek te worden of te overlijden door COVID-19. De mensen hebben een risico dat vergelijkbaar is met het risico van mensen rond de 70 jaar. Daarom heeft de Gezondheidsraad geadviseerd deze groepen met voorrang te vaccineren. Op basis van dit advies zijn de volgende groepen geselecteerd:

Mensen van wie het immuunsysteem zeer ernstig gecompromitteerd is (dat wil zeggen dat hun afweersysteem niet goed werkt):

  • patiënten met een hematologische maligniteit/aandoening leidend tot zeer ernstige immunosuppressief en die hiervoor in het afgelopen jaar onder controle zijn bij een hematoloog;
  • patiënten met ernstig nierfalen (dialyse of voorbereiding voor dialyse);
  • patiënten na orgaan-, stamcel- of beenmergtransplantatie en ernstig immuun gecompromitteerd + patiënten die hiervoor op de wachtlijst staan;
  • patiënten met een ernstige aangeboren afweerstoornis (primaire immuundeficiëntie).

Mensen waarbij er geen sprake is van zeer ernstige immuunsuppressie en die om een andere reden een hoog risico hebben op complicaties:

  • patiënten met neurologische aandoeningen bij wie de ademhaling gecompromitteerd is;
  • mensen met het syndroom van Down;
  • mensen met morbide obesitas (BMIBody Mass Index >40).

Voor een toelichting op het selectieproces zie Informatiebrief vaccinatie medische risicogroepen.
Meer informatie over het proces en de planning vindt u in dit schema.

Ook jongeren van 16 en 17 jaar (geboren in 2003, 2004 en 2005) uit de hoog-risicogroepen kunnen worden gevaccineerd.  De Gezondheidsraad heeft hier een advies over uitgebracht. Zij krijgen vanaf 18 mei een uitnodiging via de medisch specialist en kunnen daarmee een vaccinatie halen bij de GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst. Jongeren met een neurologische aandoening die niet naar de GGD kunnen komen, krijgen thuis een vaccinatie via een mobiel vaccinatieteam. Jongeren met het syndroom van Down of morbide obesitas zijn eerder al via de huisarts uitgenodigd voor een vaccinatie bij de GGD. Voor andere groepen uit de Nederlandse vaccinatiecampagne blijft de minimum leeftijd 18 jaar. 

Voor een toelichting op de route en het selectieproces zie Informatiebrief Toelichting route vaccinatie hoogrisico jongeren.

B. Medische risicogroepen

Naast de hoog-risicogroepen zijn er ook andere medische risicogroepen. Dit zijn dezelfde mensen die vanwege hun medische indicatie jaarlijks uitgenodigd worden voor griepvaccinatie door de huisarts. Zij hebben een hoger risico om ernstig ziek te worden van COVID-19 dat ongeveer te vergelijken is met het risico van de leeftijdsgroep 50-59 jaar. Het gaat om mensen met:

  • afwijkingen en functiestoornissen van de luchtwegen en longen;
  • een chronische stoornis van de hartfunctie;
  • diabetes mellitus;
  • chronische nierinsufficiëntie (dialyse en niertransplantatiepatiënten);
  • een afweerstoornis of behandeling met  immuunsuppressiva leidend tot verminderde weerstand tegen luchtweginfecties.

Mensen tussen 18 en 60 jaar (geboortejaren 2003 t/m 1961) die behoren tot één van de bovenstaande medische risicogroepen krijgen vanaf begin mei een uitnodiging voor vaccinatie. Sommige mensen uit deze groep vallen ook onder de hoogrisicogroep (bijv. de dialyse- en niertransplantatiepatienten), zij zijn dus al eerder uitgenodigd voor vaccinatie. De huisarts maakt hiervoor de selectie vanuit het Huisarts Informatie Systeem. Deze groep krijgt de vaccinatie bij een vaccinatielocatie van de GGD. In de uitnodiging volgt verdere informatie over het maken van de afspraak.

Er is een (kleine) kans dat er mensen zijn die niet geselecteerd worden voor COVID-19-vaccinatie, maar die wel een verhoogd risico hebben (of zelf denken te hebben) op ernstige COVID-19-beloop. Het is helaas niet mogelijk om individuele uitzonderingen te maken op de vaccinatiestrategie of het selectieproces. Zij komen op een later moment, maar zo snel als mogelijk, aan de beurt op basis van hun leeftijd. 

Jongeren van 12-17 jaar met een medische indicatie

Op 9 juni 2021 heeft demissionair minister Hugo de Jonge, op advies van de Gezondheidsraad, besloten dat ook jongeren met een medische indicatie gevaccineerd kunnen worden. Het gaat om jongeren geboren tussen 2004 en 30 juni 2009. Zij krijgen bij de GGD het vaccin van BioNTech/Pfizer.

De volgende jongeren komen in aanmerking:

1. Jongeren met gezondheidsproblemen, die eenvoudig door de huisarts of door bijvoorbeeld de instellingsarts geselecteerd kunnen worden. 
Dit zijn:

  • Jongeren die jaarlijks uitgenodigd worden voor de griepprik;
  • Jongeren met het syndroom van Down.

Zij krijgen vanaf 23 juni een uitnodiging van de huisarts voor vaccinatie bij de GGD  (of via een traject voor niet mobiele mensen).

2. Jongeren die niet via de griepprik-procedure door de huisarts geselecteerd kunnen worden en waar een alternatieve route voor gezocht moet worden.
Dit zijn:

  • Jongeren met obesitas ≥ graad 2 volgens de NHG-standaard;
  • Individuele gevallen waarbij er sprake is van aanzienlijke directe of indirecte nadelige gezondheidseffecten en waarbij de behandelend arts of huisarts een indicatie voor vaccinatie kan stellen;
  • Gezonde jongeren in het kader van ringvaccinatie. Het gaat dan om jongeren die een kwetsbare huisgenoot hebben. Dat wil zeggen een huisgenoot uit de medische risicogroepen die zelf om medische redenen niet gevaccineerd kan worden. Of een huisgenoot met een immuunstoornis die mogelijk niet  genoeg beschermd is na vaccinatie. De huisgenoot kan zowel een kind (broertje of zusje) zijn als een volwassene (ouder, voogd).
    Voor deze groepen worden momenteel de mogelijkheden voor een selectieroute verkend.

3. Jongeren met kanker en die hiervoor onder behandeling zijn. Zij krijgen een uitnodiging van het Prinses Máxima Centrum en worden ook daar vanaf half juli gevaccineerd.

Afwegingen om jongeren te vaccineren

Volgens de Gezondheidsraad wegen voor kinderen van 12 tot en met 17 jaar uit medische risicogroepen de voordelen van vaccinatie met het Pfizer vaccin op tegen de eventuele bijwerkingen.

Vaccinatie kan kinderen en jongeren beschermen tegen COVID-19 en de gevolgen daarvan:

  • Kinderen met een chronische aandoening hebben in vergelijking met gezonde kinderen een verhoogd risico op een ernstig beloop van COVID-19.
  • Daarnaast kunnen ook kinderen en adolescenten langdurige klachten ontwikkelen na een COVID-19-infectie. Dit wordt ook wel Long COVID genoemd.
  • Ook kunnen kinderen een ernstige ontstekingsreactie van meerdere organen krijgen als gevolg van COVID-19. Deze reactie heet Multisystem Inflammatory Syndrome – Children (MIS-C). MIS-C is zeldzaam, maar kan levensbedreigend zijn.
  • Naast de medische gevolgen van COVID-19 heeft de Gezondheidsraad ook mogelijke sociale gevolgen van thuis blijven, vrienden enkel op afstand zien en weg blijven van school meegewogen.

Veiligheid en effectiviteit vaccins

Alle door de EMAEuropean Medicines Agency geregistreerde vaccins zijn veilig om toe te dienen. Dit geldt ook voor alle (hoog)-risicogroepen en voor mensen met een verstoorde afweer of die medicatie gebruiken die de afweer vermindert. Er zijn slechts enkele contra-indicaties voor vaccinatie, deze zijn in de richtlijn te vinden. De vaccins beschermen allemaal heel goed tegen ernstige COVID-19.

De effectiviteit van COVID-19-vaccinatie bij (ernstige) immuungecompromitteerde patiënten is nog onduidelijk. De Gezondheidsraad adviseert om bij ernstige immuunsuppressie bij voorkeur mRNA-vaccins toe te dienen. Desalniettemin is het advies om altijd gebruik te maken van een aangeboden vaccin en niet te wachten op een ander vaccin, elk type vaccin beschermt tegen (ernstige) COVID-19. Zie ook: thuisarts.nl

Waar gevaccineerd?

Mensen met het syndroom van Down of morbide obesitas geboren in 1946 t/m 1960 krijgen de vaccinatie van  de huisarts. Mensen met het syndroom van Down of morbide obesitas geboren tussen 1961 en 2005 worden bij de GGD gevaccineerd. Als ze niet mobiel zijn, krijgen zij de vaccinatie thuis. 

Patiënten van 18 jaar en ouder uit de medische hoog-risicogroepen krijgen de COVID-19-vaccinatie in het ziekenhuis. Patienten van 16 en 17 jaar (geboren in 2003, 2004 en 2005) krijgen een vaccinatie bij de GGD.

Mensen met een neurologische aandoening bij wie de ademhaling gecompromitteerd is  krijgen een uitnodiging van een UMCUniversitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum). Diegenen die niet mobiel genoeg zijn om naar het ziekenhuis te komen, worden thuis gevaccineerd.

Overige kwetsbare patiënten

Het COVID-19-vaccinatieprogramma is een grootschalig vaccinatieprogramma. Het doel is om zo snel mogelijk zo veel mogelijk mensen te vaccineren en om ernstige ziekte en sterfte te verminderen. Daarom is er gekozen om de groepen die jaarlijks de griepvaccinatie krijgen te selecteren omdat hiervoor bestaande processen gebruikt kunnen worden die leiden tot hogere snelheid in het vaccinatietraject. Hierin volgen we de adviezen van de Gezondheidsraad. Er bestaat een kans dat er mensen zijn die niet geselecteerd worden, maar die wel een verhoogd risico hebben (of zelf denken te hebben). Zij komen op een later moment aan de beurt op basis van hun leeftijd. Het is, ook vanwege de schaarste van vaccins, helaas niet mogelijk om individuele uitzonderingen te maken op de vaccinatiestrategie.

Meer informatie:

Formulieren en documenten

Overzicht medische (hoog)-risicogroepen en vaccinatie

Deze planning kan nog veranderen. Bijvoorbeeld als ons land minder vaccins geleverd krijgt van de fabrikant, of als er andere problemen zijn met een vaccin.

* Patiënten uit deze groep die niet mobiel zijn kunnen dat melden. Zij worden thuis gevaccineerd.

** De keuze is afhankelijk van de laatste ontwikkelingen

  Medisch (hoog)risicogroep Vaccin Waar gevaccineerd? Vanaf wanneer?
1 Patienten met een hematologische maligniteit/aandoening Moderna of Pfizer Ziekenhuis Eind maart
2 Patienten met ernstig nierfalen  Moderna of Pfizer Ziekenhuis Eind maart
3

Patienten na orgaan- stamcel- of beenmergtransplantatie (ook patiënten die hiervoor op de wachtlijst staan)

Moderna of Pfizer Ziekenhuis Eind maart
4 Patiënten met een ernstige  aangeboren afweerstoornis Moderna of Pfizer Ziekenhuis Eind maart
5 Patiënten met neurologische aandoening bij wie de ademhaling gecompromitteerd is*

Moderna, Pfizer, AstraZeneca of ander vaccin**

UMCUniversitair Medisch Centrum of thuis Eind maart
6 Mensen met syndroom van Down, niet wonend in een instelling AstraZeneca of Pfizer

huisarts of GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst

Half februari
7

Mensen met morbide obesitas (BMIBody Mass Index >40)

AstraZeneca of Pfizer

huisart of GGD

Half februari

    Vaccin Waar gevaccineerd? Vanaf wanneer?
  Andere medische risicogroepen Pfizer of Moderna GGD Mei

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de medische risicogroepen en medische hoog-risicogroepen?

Bij beide groepen is er een verhoogde kans om ernstig ziek te worden van COVID-19 of daaraan te overlijden. Zij hebben dus een grotere kans om in het ziekenhuis terecht te komen of te overlijden dan hun leeftijdsgenoten.

Bij de medisch hoog-risicogroepen - zoals geadviseerd door de Gezondheidsraad - is het risico extra hoog: ongeveer hetzelfde als bij mensen van rond de 70 jaar. Daarom krijgen zij eerder een vaccinatie dan andere medische risicogroepen.

Vanaf welke leeftijd wordt gevaccineerd?

De minimum leeftijdsgrens van het Nederlandse COVID-19-vaccinatieprogramma is 18 jaar. Specifiek voor hoog-risicogroepen heeft de Gezondheidsraad de leeftijdsgrens voor deze groep naar 16 jaar bijgesteld. Jongeren geboren in 2003, 2004 en 2005 krijgen de vaccinatie bij de GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst.

Wat moet ik doen als ik een dubbele uitnodiging krijg?

U kunt een dubbele uitnodiging krijgen van zowel het ziekenhuis waar u onder behandeling bent als van de huisarts. Dat gebeurt als u valt onder één van de hoog-risicogroepen, maar ook onder één van de medische risicogroepen. Het advies is om altijd gebruik te maken van de eerste uitnodiging zodat u zo snel mogelijk gevaccineerd wordt. Alle COVID-19-vaccins beschermen goed tegen ernstige COVID-19 (waarvoor opname in het ziekenhuis nodig is). 

Als u een dubbele uitnodiging ontvangt van twee ziekenhuizen, dan vragen wij u om u af te melden bij het ziekenhuis waar u de vaccinatie niet komt halen.  

Kan ik kiezen welk vaccin ik krijg?

Nee, dat kan niet. Het is de bedoeling om altijd gebruik te maken van het eerst aangeboden vaccin. Neem dus de eerste uitnodiging altijd aan.

Wat moet ik doen als ik bijwerkingen krijg na de vaccinatie die invloed kunnen hebben op mijn behandeling, zoals koorts?

Veel mensen krijgen bijwerkingen na de vaccinatie, zoals koorts, hoofdpijn of vermoeidheid. Deze bijwerkingen gaan vanzelf weer over binnen 1 tot 3 dagen. Ze hebben in principe geen invloed op uw behandeling of ziekte. Als de pijn of koorts toch heftig is, kunt u paracetamol innemen. In zeldzame gevallen kunnen er ernstige reacties na vaccinatie optreden. Het advies is dan om altijd contact op te nemen met de huisarts of behandelend arts. Zie hiervoor de informatie op thuisarts.nl

Ik krijg niet jaarlijks een uitnodiging voor de griepvaccinatie, maar heb wel een hoger risico om ernstig ziek te worden door COVID-19. Wanneer word ik gevaccineerd?

De huisarts selecteert de mensen die jaarlijks een griepprik krijgen. Er bestaat een kans dat er mensen zijn die niet geselecteerd worden, maar die wel een verhoogd risico hebben (of zelf denken te hebben). Zij komen op een later moment aan de beurt op basis van hun leeftijd. Het is helaas niet mogelijk om individuele uitzonderingen te maken op de vaccinatiestrategie. Behoort u niet tot die groep, dan krijgt u later een uitnodiging wanneer u op grond van uw leeftijd aan de beurt bent. Het heeft geen zin om uw behandelend arts in het ziekenhuis of uw huisarts hierover te bellen.

Ik behoor niet tot een risicogroep, maar mijn behandelend specialist in het ziekenhuis en/of huisarts vindt dat ik wel een hoger risico heb. Kan ik met dat advies toch voorrang krijgen? 

Het is helaas niet mogelijk om individuele uitzonderingen te maken op de vaccinatiestrategie of het selectieproces. Wanneer u niet geselecteerd bent als risicogroep, wordt u zo snel mogelijk uitgenodigd wanneer u op grond van uw leeftijd aan de beurt bent. Het heeft geen zin om hierover uw behandelend arts in het ziekenhuis, uw huisarts of de GGD te bellen.

Ik heb nog nooit een oproep voor jaarlijkse griepvaccinatie gekregen, maar behoor intussen wel tot een medische risicogroep. Krijg ik voor COVID-19 wel een uitnodiging?

Ja. Iedereen die op dit moment op basis van de medische gezondheidstoestand een medische indicatie heeft, valt onder de risicogroep die voor COVID-19-vaccinatie wordt opgeroepen. 

Ik behoor tot de hoogrisicogroepen, heb een huisarts in Nederland, maar word behandeld in het buitenland. Wanneer word ik gevaccineerd?

U krijgt dan een uitnodiging van de huisarts voor vaccinatie bij de GGD. U krijgt de uitnodiging in dezelfde periode als de (gewone) medische risicogroep (tussen 6 en 20 mei).

Ik behoor tot de medische risicogroep, maar woon in het buitenland. Mijn huisarts woont wel in Nederland. Wanneer word ik gevaccineerd?

U krijgt dan een uitnodiging van de huisarts voor vaccinatie bij de GGD. U krijgt de uitnodiging in dezelfde periode als de (gewone) medische risicogroep (tussen 6 en 20 mei).

Ik behoor tot de medische risicogroep, maar heb een huisarts in het buitenland. Ik woon zelf wel in Nederland. Wanneer word ik gevaccineerd?

U wordt dan uitgenodigd wanneer uw leeftijd aan de beurt is. Er worden hier geen aparte uitzonderingen voor gemaakt.

Ik ben zwanger en behoor tot de medische (hoog)risicogroep. Mag ik gevaccineerd worden?

Ja, zwangere vrouwen mogen gevaccineerd worden. Bekijk ook het advies over vaccinatie zwangere vrouwen.